Chiều 27/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) trên cơ sở hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công. Đây là bước đi quan trọng nhằm khắc phục tình trạng 'vốn chờ dự án' hoặc 'dự án chờ vốn' kéo dài, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.
Đột phá trong quản lý ngân sách và đầu tư công
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá, việc hợp nhất hai luật này là bước đột phá quan trọng. Ông nhấn mạnh: “Từng đồng ngân sách phải được phân bổ đúng chỗ, sử dụng đúng mục đích, đồng thời tạo ra giá trị cao nhất cho đất nước và nhân dân.” Theo ông, phân bổ vốn đầu tư công phải thấy được hiệu quả kinh tế để tránh tình trạng 'đường chờ xe' hoặc 'xe chờ đường'; đầu tư phải được tính toán kỹ, bảo đảm hiệu quả lâu dài.
Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng về các tuyến cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, Mỹ Thuận - Cần Thơ và Cần Thơ - Cà Mau với quy mô mỗi bên hai làn xe. Ông chỉ ra rằng khi xảy ra sự cố sẽ không có đường thoát hay đường tránh, đồng thời có những tuyến sau một thời gian ngắn đưa vào vận hành đã phải dừng để nâng cấp. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc hợp nhất kế hoạch để tránh lãng phí.
Những thay đổi về kế hoạch tài chính và đầu tư
Theo tờ trình do Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày, dự thảo luật dự kiến hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước với kế hoạch đầu tư công. Cụ thể, hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch tài chính 5 năm, đồng thời hợp nhất kế hoạch đầu tư công hàng năm vào dự toán ngân sách nhà nước. Ngoài ra, dự thảo bổ sung một số chính sách mới về phân bổ và sử dụng nguồn dự phòng ngân sách nhà nước trong quá trình điều hành, nhằm mở rộng dư địa ứng phó khẩn cấp và linh hoạt.
Phân bổ nguồn dự phòng và thẩm quyền của Quốc hội
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan này cơ bản nhất trí việc tích hợp các kế hoạch 5 năm và thống nhất quy trình phân bổ, giao dự toán chi ngân sách nhà nước với giao kế hoạch đầu tư công hàng năm. Tuy nhiên, nhiều định hướng lớn về phân cấp, phân quyền còn ý kiến khác nhau cần làm rõ.
Đối với quyền phân bổ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương, dự thảo đề xuất Chính phủ quyết định phân bổ sau khi được Quốc hội quyết định, thay cho thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội như hiện nay. Đa số ý kiến thẩm tra đề nghị giữ thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội như quy định hiện hành.
Với thẩm quyền phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công nguồn ngân sách địa phương, dự thảo đưa ra hai phương án: HĐND quyết định chi tiết (phương án 1) hoặc HĐND chỉ quyết định tổng mức, giao UBND phân bổ chi tiết (phương án 2). Cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá kỹ tác động của từng phương án, bảo đảm phù hợp chức năng, thẩm quyền của HĐND, đáp ứng yêu cầu tăng cường phân cấp, phân quyền, đồng thời bảo đảm cơ chế kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Quan điểm của Chủ tịch Quốc hội
Kết luận phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: “Việc hợp nhất hai luật không đơn thuần là phép cộng cơ học mà phải là sự hợp nhất về tư duy quản trị, quy trình quản lý và trách nhiệm đối với toàn bộ nguồn lực tài chính công của quốc gia.” Ông khẳng định nguồn lực quốc gia có hạn, yêu cầu phát triển rất lớn, vì vậy mỗi đồng ngân sách phải được sử dụng tối ưu, tạo giá trị cao nhất cho đất nước và nhân dân.
