Chiều 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu thiết lập cơ chế rà soát định kỳ để kịp thời loại bỏ những ngành, nghề hoặc điều kiện kinh doanh không còn phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, việc xây dựng dự thảo Luật nhằm thể chế hóa tinh thần chỉ đạo của Trung ương về cắt giảm tối thiểu 30% điều kiện đầu tư kinh doanh. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng việc cải cách không chỉ dừng lại ở số lượng ngành, nghề được đưa ra khỏi danh mục, mà cần tham vấn đầy đủ ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động.
Yêu cầu rà soát định kỳ để loại bỏ điều kiện không phù hợp
Theo Chủ tịch Quốc hội, danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện lần đầu được quy định tập trung tại Luật Đầu tư năm 2014 với 267 ngành, nghề. Đến năm 2016, Quốc hội rút xuống còn 243 ngành, nghề; Luật Đầu tư năm 2020 quy định 227 ngành, nghề và dự thảo Luật Đầu tư lần này đề xuất tiếp tục đưa 58 ngành, nghề ra khỏi danh mục.
Chủ tịch Quốc hội chỉ ra thực trạng: “Mặc dù số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã giảm đáng kể, nhưng vấn đề đặt ra là chi phí tuân thủ vẫn còn lớn. Doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng nhiều điều kiện, giấy phép và sự chấp thuận của các cơ quan khác nhau. Vẫn còn tồn tại những điều kiện mang tính hình thức, thiếu tính định lượng, gây khó khăn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh”.
Ông yêu cầu cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát danh mục theo hướng chỉ duy trì những ngành, nghề thực sự cần thiết liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường; bảo đảm tính chính đáng, hợp lý và phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước.
Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao trách nhiệm tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp; tăng cường thanh tra, kiểm tra theo mức độ rủi ro và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát. Ông đề nghị, với những ngành, nghề đã phát triển tương đối ổn định, doanh nghiệp có khả năng tự chịu trách nhiệm và cơ chế hậu kiểm đã đầy đủ thì cần xem xét đưa ra khỏi danh mục.
“Việc này sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm môi trường sản xuất, kinh doanh bình đẳng, công bằng”, ông lưu ý. Tuy nhiên, ông cũng yêu cầu phải bảo đảm có cơ chế hậu kiểm tương ứng, không để phát sinh thêm thủ tục hành chính, giấy phép hoặc yêu cầu chấp thuận dưới hình thức khác.
Ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước
Trong bối cảnh cả nước đang triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội cho rằng công nghệ phải được ứng dụng mạnh mẽ trong quản lý nhà nước, không thể tiếp tục thực hiện hoàn toàn theo phương thức truyền thống. Ông nhấn mạnh cần có cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, nâng cao năng lực thanh tra, giám sát và hoàn thiện chế tài xử lý vi phạm.
Bên cạnh đó, cần hạn chế tình trạng quy định điều kiện đầu tư kinh doanh phân tán trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật; khắc phục các quy định mang tính định tính, thiếu tiêu chí định lượng, khó thực hiện và khó kiểm tra. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các điều kiện đầu tư kinh doanh phải được quy định rõ ràng, cụ thể, minh bạch, có thể đo lường, thực hiện và kiểm tra được; không để xảy ra tình trạng mỗi cơ quan, địa phương hiểu và áp dụng khác nhau.
Bảo đảm cân bằng giữa quản lý và phát triển
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị thiết lập cơ chế rà soát định kỳ để kịp thời loại bỏ những ngành, nghề hoặc điều kiện kinh doanh không còn phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực mới như công nghệ số, đổi mới sáng tạo và tài chính số. Ông nêu quan điểm: “Việc quản lý phải bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát rủi ro với tạo thuận lợi, khuyến khích đầu tư, kinh doanh và đổi mới sáng tạo; không để các quy định quản lý trở thành rào cản đối với sự phát triển của doanh nghiệp”.
Dự thảo hiện đề xuất đưa 58 ngành, nghề ra khỏi danh mục, song Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát để có thể cắt giảm thêm. Cơ quan soạn thảo cũng cần hoàn thiện các quy định chuyển tiếp, xác định rõ cách thức xử lý đối với các giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân đã được xác lập trước thời điểm Luật có hiệu lực.
