Sáng 30/7, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề: "Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI". Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và phát biểu khai mạc.
Đổi mới tư duy giám sát cho kỷ nguyên số
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh giám sát là chức năng hiến định của Quốc hội, là phương thức kiểm soát quyền lực Nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh. Tuy nhiên, đất nước đang triển khai nhiều chủ trương chiến lược, nhiều nhiệm vụ đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia.
"Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ. Ngay cả xây dựng pháp luật cũng phải đổi mới tư duy, đổi mới về cách thức xây dựng pháp luật trong chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để làm nhanh, làm trúng, làm đúng, đảm bảo yêu cầu của thực tiễn", Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu.
Giám sát phải kiến tạo phát triển
Theo Chủ tịch Quốc hội, Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: "Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và cải thiện đời sống nhân dân."
Bốn định hướng đổi mới giám sát
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Diễn đàn tập trung làm rõ bốn định hướng. Thứ nhất, lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn", những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và vấn đề cử tri, Nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ.
Thứ hai, gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật; mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực chất.
Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.
Thứ tư, siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng.
Tinh thần giám sát mới: có trọng tâm, có địa chỉ
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ: "Tinh thần phải thật rõ: Giám sát phải có trọng tâm; kết luận phải có địa chỉ; kiến nghị phải có thời hạn; trách nhiệm phải được xác định; kết quả phải được đo bằng chuyển biến thực tế."
Diễn đàn không chỉ nhìn lại thực tiễn mà quan trọng hơn là cùng hình thành tư duy, định hướng và phương thức giám sát mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu trao đổi thẳng thắn, tập trung trả lời ba câu hỏi lớn: Giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất? Giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất? Làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị đều được thực hiện đến cùng?
Kết quả Diễn đàn phải được chắt lọc thành định hướng, nhiệm vụ, giải pháp khả thi, làm cơ sở xây dựng Định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và tiếp tục hoàn thiện cơ chế tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND. Chủ tịch Quốc hội mong muốn Diễn đàn góp phần hình thành tư duy giám sát mới: giám sát để kiến tạo phát triển, vì hiệu lực quản trị quốc gia, phục vụ nhân dân và sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
