Người lao động tại Đức đang xin nghỉ ốm ở mức kỷ lục, với trung bình 22 ngày nghỉ trong năm 2024, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Con số này tăng mạnh từ năm 2022, sau khi nước này áp dụng hệ thống báo nghỉ ốm điện tử, giúp ghi nhận đầy đủ hơn các trường hợp nghỉ ngắn ngày, theo Hiệp hội các quỹ bảo hiểm y tế doanh nghiệp BKK.
Chính phủ Đức siết quy định giấy chứng nhận nghỉ ốm
Trước tình trạng trên, chính quyền của Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã thông qua kế hoạch cho phép doanh nghiệp yêu cầu người lao động nộp giấy chứng nhận của bác sĩ ngay từ ngày nghỉ ốm đầu tiên. Động thái này nhằm nâng cao năng suất lao động, khi nền kinh tế Đức đối mặt với già hóa dân số và nhiều năm tăng trưởng yếu. Đức là một trong những nước có chế độ trả lương khi nghỉ ốm hào phóng nhất thế giới, với 100% tiền lương trong tối đa 6 tuần.
Phản ứng từ công đoàn và hiệp hội bác sĩ
Đề xuất của chính phủ vấp phải sự phản đối từ Verdi, khối công đoàn ngành dịch vụ. Tổ chức này cho rằng đề xuất phản ánh "sự thiếu tin tưởng" đối với người lao động. Các hiệp hội bác sĩ cũng cảnh báo quy định này sẽ gây thêm áp lực lên các phòng khám vốn đã quá tải. Đáp lại, chính phủ cho biết doanh nghiệp có quyền tự quyết định áp dụng quy định mới hoặc tiếp tục duy trì quy định cũ: người lao động cần nộp giấy chứng nhận y tế từ ngày nghỉ ốm thứ 4.
Nguyên nhân sâu xa từ nhóm ngành nghề
Các nhà nghiên cứu Đức cho rằng nguyên nhân của tình trạng nghỉ ốm cao nằm ở nhóm ngành như điều dưỡng, chăm sóc xã hội và giáo dục. Theo số liệu từ BKK năm 2024, lao động nữ trong lĩnh vực y tế và công tác xã hội nghỉ ốm trung bình 27 ngày/năm, giáo viên xin nghỉ 24 ngày/năm. Trong khi đó, con số này chỉ là 18 ngày/năm ở lĩnh vực tài chính và 16 ngày/năm trong ngành truyền thông. Tình trạng thiếu nhân lực kéo dài, thu nhập thấp, cơ hội thăng tiến hạn chế và áp lực công việc lớn là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ sức khỏe trong các nhóm ngành này.
Vai trò của sức khỏe tinh thần
Giáo sư Johannes Siegrist của Đại học Duesseldorf nhận định: "Không nhất thiết phải mắc trầm cảm nghiêm trọng, chỉ cần người lao động rơi vào trạng thái cạn kiệt năng lượng, mệt mỏi về thể chất lẫn tinh thần, mất động lực làm việc do áp lực kéo dài, điều kiện làm việc có vấn đề, đã đủ để họ xin nghỉ ốm nhiều hơn". Theo dữ liệu của AOK, quỹ bảo hiểm y tế lớn nhất nước Đức, các rối loạn tinh thần chỉ chiếm 4,8% số ca nghỉ ốm, nhưng mỗi trường hợp nghỉ vì rối loạn tinh thần trung bình lên tới 28 ngày/năm. Sức khỏe tinh thần đang trở thành nguyên nhân khiến người lao động xin nghỉ ốm cao thứ hai, chỉ sau các bệnh về đường hô hấp. Các lĩnh vực y tế, giáo dục và dịch vụ xã hội có tỷ lệ người lao động gặp vấn đề về sức khỏe tinh thần ở mức cao nhất.
Nhiều tổ chức nghiên cứu về tình trạng nghỉ ốm gia tăng tại Đức hiện chưa tìm thấy bằng chứng cho thấy có hiện tượng lạm dụng nghỉ ốm. Thay vào đó, các chuyên gia nhấn mạnh cần cải thiện điều kiện làm việc và giảm áp lực cho người lao động, đặc biệt trong các ngành nghề có tỷ lệ nghỉ ốm cao.
