Quy định về bồi thường khi thu hồi đất nông nghiệp có nhà ở
Theo quy định của Luật Đất đai 2024, việc xây nhà trên đất nông nghiệp không đúng mục đích sử dụng có thể dẫn đến việc không được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Luật sư Nguyễn Văn Hùng, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho biết: "Khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp, người sử dụng đất chỉ được bồi thường về đất nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định. Tuy nhiên, nếu trên đất có nhà ở xây dựng trái phép, phần nhà này có thể không được bồi thường."
Điều kiện để được bồi thường về đất
Theo Điều 95 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận. Đối với đất nông nghiệp, nếu người dân tự ý chuyển mục đích sang đất ở mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, thì khi thu hồi sẽ không được bồi thường về đất ở. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 95 quy định: "Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nếu có Giấy chứng nhận hoặc đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận theo quy định của Luật này thì được bồi thường về đất."
Bồi thường tài sản trên đất
Đối với tài sản gắn liền với đất, Điều 103 Luật Đất đai 2024 quy định: "Khi Nhà nước thu hồi đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất được bồi thường thiệt hại về tài sản theo quy định." Tuy nhiên, tài sản được tạo lập trái phép, như nhà xây trên đất nông nghiệp không có giấy phép, sẽ không được bồi thường. Luật sư Hùng nhấn mạnh: "Người dân cần lưu ý rằng, việc xây dựng nhà trên đất nông nghiệp là hành vi vi phạm pháp luật đất đai. Khi bị thu hồi, họ không chỉ mất đất mà còn mất luôn cả nhà nếu không hợp pháp hóa được."
Trường hợp ngoại lệ và khuyến nghị
Một số trường hợp ngoại lệ có thể được xem xét bồi thường một phần nếu người dân chứng minh được việc sử dụng đất ổn định, lâu dài và không có tranh chấp. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điều này rất khó xảy ra. Để tránh rủi ro, người dân nên thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định trước khi xây dựng. Luật sư Hùng khuyến cáo: "Trước khi xây nhà, người dân cần kiểm tra quy hoạch và làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Nếu đất nông nghiệp muốn lên thổ cư, phải xin phép cơ quan chức năng và nộp tiền sử dụng đất theo quy định."
Thống kê và thực tiễn
Theo số liệu từ Bộ Tài nguyên và Môi trường, trong năm 2023, cả nước có hơn 10.000 vụ vi phạm xây dựng trên đất nông nghiệp, trong đó nhiều trường hợp bị xử phạt và buộc tháo dỡ. Việc không được bồi thường khi thu hồi đất đã gây thiệt hại lớn cho người dân. Do đó, việc tuân thủ pháp luật đất đai là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của mình.
