Bộ Tư pháp vừa công bố tài liệu thẩm định dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế, do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo. Dự thảo đề xuất ngưỡng nợ thuế để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký là từ 1 triệu đồng trở lên. Sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế thông báo, nếu chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh sẽ được áp dụng.
Thực trạng nợ thuế và đề xuất mới
Theo cơ quan soạn thảo, hiện có khoảng 963.500 người nộp thuế (gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh) không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng còn nợ thuế. Tổng số tiền nợ thuế lên tới 32.130 tỉ đồng, trong đó doanh nghiệp nợ 29.815 tỉ đồng, hộ kinh doanh nợ 2.315 tỉ đồng. Đáng chú ý, có tới 496.200 người nộp thuế (chiếm 51,5%) có số nợ dưới 1 triệu đồng, với tổng số tiền chỉ khoảng 66 tỉ đồng. Đến nay, khoảng 65.000 người nộp thuế đã bị tạm hoãn xuất cảnh, trong đó hơn 7.100 người đã liên hệ cơ quan thuế để nộp tiền và được hủy bỏ biện pháp này.
Bộ Tài chính đề xuất áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ từ 1 triệu đồng trở lên và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Điều này nhằm ngăn chặn tình trạng trốn thuế khi ra nước ngoài.
Ý kiến chuyên gia về ngưỡng nợ
Chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú nhận xét, mức đề xuất 1 triệu đồng là khá thấp so với quy định hiện hành tại Nghị định 49/2025. Theo đó, các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh gồm: cá nhân, chủ hộ kinh doanh nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên quá hạn trên 120 ngày; người đại diện doanh nghiệp nợ thuế từ 500 triệu đồng; cá nhân, hộ kinh doanh, người đại diện pháp luật doanh nghiệp, hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký; người Việt Nam xuất cảnh định cư. Dự thảo giữ lại ngưỡng 50 triệu đồng đối với cá nhân và trên 500 triệu đồng đối với doanh nghiệp, nhưng với người nộp thuế không còn ở địa chỉ đăng ký kinh doanh là 1 triệu đồng.
Ông Nguyễn Ngọc Tú cho rằng: "Trong bối cảnh hỗ trợ cá nhân, doanh nghiệp kinh doanh phát triển, việc mức nợ thuế 1 triệu đồng đã thực hiện tạm hoãn xuất cảnh, hạn chế quyền đi lại của công dân, cần xem xét giải pháp thỏa đáng hơn. Không ai vì nợ hơn 1 triệu đồng mà bị tạm hoãn xuất cảnh, điều này sẽ gây ức chế cho người nộp thuế, cũng như đánh mất cơ hội kinh doanh, đầu tư khi ra nước ngoài."
Ông Tú phân tích thêm, số lượng doanh nghiệp, hộ kinh doanh thành lập mỗi năm rất lớn. Khi chọn địa chỉ đăng ký thường là vị trí đẹp, nhưng trong quá trình kinh doanh họ có thể thay đổi địa chỉ hoặc dừng hoạt động. Nếu không đưa ra ngưỡng nợ thuế với đối tượng không còn ở địa chỉ kinh doanh, sẽ phát sinh những trường hợp nợ vài ngàn đồng, vài chục ngàn đồng cũng bị tạm hoãn xuất cảnh. Nhiều trường hợp nợ thuế mà không hề biết, đến khi xuất cảnh không được, dẫn đến hệ lụy lớn như chi phí xin visa, vé máy bay, chứng minh tài chính, ảnh hưởng đến kế hoạch riêng. Vì vậy, việc quy định ngưỡng sẽ lọc những trường hợp nợ quá thấp không bị tạm hoãn xuất cảnh.
Tuy nhiên, ông Tú kiến nghị ngưỡng nợ thuế cần thống nhất mức chung, không nên quy định thành hai mức: trên 1 triệu đồng đối với người nộp thuế không còn ở địa chỉ đăng ký kinh doanh và nợ 50 triệu đồng đối với cá nhân, nợ trên 500 triệu đồng đối với người đại diện doanh nghiệp. Ngoài ra, để giảm bớt thủ tục hành chính, Bộ Tài chính cần rà soát lại việc đăng ký kinh doanh và quản lý thuế. Đối với trường hợp không tìm ra người nộp thuế, cần phân loại nợ: nợ nhiều thì theo dõi, đôn đốc thu hồi bằng biện pháp cưỡng chế; nợ dưới 1 triệu đồng thì thực hiện xóa nợ để sạch dữ liệu, giảm chi phí quản lý.
Góc nhìn từ luật sư
Ông Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, cho rằng việc quy định ngưỡng nợ thuế 1 triệu đồng đối với trường hợp không còn ở địa chỉ đăng ký kinh doanh có lợi hơn cho người nộp thuế so với hiện tại không có ngưỡng. Tuy nhiên, ban soạn thảo cần nghiên cứu căn cứ cơ sở để đưa ra ngưỡng phù hợp.
Ông Trần Xoa nhấn mạnh: "Câu chuyện ở đây không phải là ngưỡng 5 triệu đồng hay 50 triệu đồng mà là giải quyết căn bản tình trạng này." Ông phân tích, thực tế có nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh ở trong trạng thái "chết chưa chôn". Khi kinh doanh, họ thuê nhà để hoạt động; sau đó gặp khó khăn nên thực hiện giải thể. Nhưng muốn giải thể, đóng mã số thuế, họ phải được cơ quan thuế xuống kiểm tra, đối chiếu công nợ, ra thông báo thuế và nộp thuế mới hoàn tất. Nhiều hồ sơ nộp giải thể kéo dài cả năm chưa được xử lý, trong khi họ không còn hoạt động tại nơi đăng ký kinh doanh nên trả nhà thuê.
Vì vậy, theo ông Xoa, cần quy định giải quyết hồ sơ giải thể, đóng mã số thuế nhanh gọn để người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ, tránh bị nợ vài chục ngàn đến vài triệu đồng mà không biết, dẫn đến bị tạm hoãn xuất cảnh. Ngoài ra, cần nghiên cứu thêm địa chỉ gửi thông báo nợ thuế qua eTax hoặc địa chỉ thường trú, cư trú của người đại diện doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Ông cũng kiến nghị: "Trong trường hợp người nộp thuế ra đến cửa khẩu mới biết bị nợ thuế và tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan chức năng nên nghiên cứu có tài khoản nhận tiền nộp thuế ngay tại chỗ để nhanh chóng cho người nộp thuế được xuất cảnh."
Thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh trong 24 giờ
Một nội dung khác được Bộ Tài chính đề xuất là bổ sung quy định về việc thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh ngay trong ngày hoặc chậm nhất không quá 24 giờ kể từ khi người nộp thuế đã nộp đủ số tiền thuế nợ. Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Bộ Công an thực hiện việc hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh ngay trong ngày nhận được thông báo của cơ quan quản lý thuế.
