Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), trong đó đề xuất nâng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc từ 1 triệu đồng/tháng lên 3 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và cơ quan thuế cho rằng mức này vẫn chưa phù hợp và cần được điều chỉnh cao hơn.
Cơ sở tham chiếu chưa phù hợp
Góp ý về dự thảo, Cục Thuế tỉnh Thanh Hóa đánh giá việc nâng ngưỡng lên 3 triệu đồng là bước tiến so với mức 1 triệu đồng hiện hành, nhưng quy định này thiếu cơ chế điều chỉnh linh hoạt. Trong bối cảnh kinh tế biến động, nếu chỉ ấn định một con số tuyệt đối trong thông tư sẽ dễ dẫn đến lạc hậu, tương tự vướng mắc của luật cũ. Do đó, Cục Thuế tỉnh Thanh Hóa đề xuất bổ sung trường hợp chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động trên 20% so với thời điểm thông tư có hiệu lực, Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức thu nhập cho phù hợp.
Trả lời kiến nghị, Bộ Tài chính cho biết sẽ căn cứ các chỉ số về mức sống dân cư, thu nhập bình quân xã hội, chỉ số giá và tình hình thực tế để quy định mức này cho phù hợp. Trường hợp các chỉ số có biến động lớn, Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ ban hành văn bản điều chỉnh theo thẩm quyền, không nhất thiết quy định nguyên tắc điều chỉnh tại dự thảo.
Mức 3 triệu đồng vẫn thấp so với thực tế
Ban soạn thảo dự thảo lý giải việc nâng ngưỡng lên 3 triệu đồng dựa trên các cơ sở: giá cả và mức chi tiêu đã thay đổi; tiêu chí chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027-2030 có thu nhập từ 2,2-2,8 triệu đồng/người/tháng; chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 là 2,977 triệu đồng/người/tháng, tăng 1,6 lần so với năm 2014; thu nhập bình quân đầu người năm 2024 là 5,415 triệu đồng/người/tháng, tăng gấp đôi so với năm 2014.
Tuy nhiên, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, nhận định việc lấy dữ liệu chi tiêu bình quân đầu người giai đoạn 2014-2024 làm cơ sở tham chiếu cho năm 2026 là không phù hợp, vì mức chi tiêu thực tế năm 2026 đã tăng cao hơn. Ngoài ra, chi tiêu bình quân cả nước bao gồm cả vùng khó khăn, trong khi người lao động đăng ký người phụ thuộc tập trung ở đô thị lớn, nơi chi phí cao hơn.
Đề xuất nâng ngưỡng lên 6,2 triệu đồng/tháng
Ông Lê Văn Tuấn cho rằng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc cần phù hợp với mức sống thực tế và đề xuất sử dụng mức lương tối thiểu vùng làm cơ sở. Bình quân lương tối thiểu vùng áp dụng từ năm 2026 là 4,5 triệu đồng/người/tháng và thay đổi theo từng năm, giúp ngưỡng thu nhập tự động điều chỉnh phù hợp.
Chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú (Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội) cũng đánh giá mức 3 triệu đồng vẫn quá thấp và chưa giải quyết bất cập. Ông phân tích: “Cùng là người phụ thuộc nhưng người không có thu nhập được giảm trừ gia cảnh 6,2 triệu đồng/tháng, trong khi người có thu nhập chỉ cần vượt 3 triệu đồng/tháng đã không còn là người phụ thuộc. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng.”
Ông Tú đề xuất không nên quy định ngưỡng riêng 3 triệu đồng mà nên thống nhất theo mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc hiện hành là 6,2 triệu đồng/tháng. Theo đó, người phụ thuộc có thu nhập dưới 6,2 triệu đồng/tháng vẫn được tính là người phụ thuộc. “Việc áp dụng một ngưỡng chung sẽ giúp chính sách thuế dễ hiểu, dễ thực hiện, đảm bảo công bằng và hạn chế phải điều chỉnh nhiều lần,” ông Tú nhấn mạnh.
