Bộ Xây dựng vừa trình dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, với nhiều đề xuất nhằm linh hoạt hóa quy định cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc và điều chỉnh các quy định về thi tuyển kiến trúc.
Chuyển từ bắt buộc sang lựa chọn
Theo tờ trình của Bộ Xây dựng, sau hơn 5 năm triển khai Luật Kiến trúc năm 2019, văn bản này đã khẳng định vai trò là công cụ pháp lý quan trọng. Tuy nhiên, một số quy định còn mang tính nguyên tắc, thiếu chi tiết, thiếu tiêu chí định lượng, gây khó khăn trong áp dụng thống nhất. Cụ thể, các quy định về thi tuyển phương án kiến trúc, danh mục công trình bắt buộc thi tuyển, cách xác định đối tượng thi tuyển, thời điểm tổ chức thi tuyển trong quy trình chuẩn bị đầu tư, cũng như cơ chế tài chính cho thi tuyển chưa được quy định chi tiết.
Dự thảo Luật sửa đổi đề xuất chuyển quy định cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc từ hình thức bắt buộc sang hình thức được lựa chọn: hoặc cấp chứng chỉ, hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn hành nghề quy định tại Luật. Điều này vừa đơn giản hóa thủ tục hành chính (chỉ yêu cầu đáp ứng tiêu chuẩn hành nghề), vừa đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế (thông lệ quốc tế yêu cầu có chứng chỉ hành nghề).
Điều chỉnh quy định thi tuyển kiến trúc
Đối với thi tuyển kiến trúc, dự thảo bổ sung quy định: các công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt, hoặc công trình thuộc dự án đầu tư công theo thủ tục đầu tư đặc biệt không bắt buộc phải thi tuyển kiến trúc. Trường hợp cần thiết, người có thẩm quyền quyết định trên cơ sở bảo đảm tiến độ dự án, phù hợp với thực tiễn và quy định pháp luật về đầu tư, xây dựng.
Đề xuất về chứng chỉ thiết kế nội thất
Tại cuộc họp Hội đồng thẩm định dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, chiều 4/6, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Vũ Hồng Cương (Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội) cho rằng cần chính thức định danh chức danh “Kiến trúc sư Nội thất” trong Luật thay vì gộp chung. Ông nhấn mạnh không gian nội thất là nơi con người dành phần lớn thời gian, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tâm lý. Việc xác lập địa vị pháp lý cho chức danh này sẽ tạo cơ sở cho đào tạo, quản lý hành nghề và thúc đẩy hội nhập quốc tế.
Ông Cương đề xuất xây dựng hệ thống chứng chỉ hành nghề riêng cho thiết kế nội thất, phân cấp cụ thể theo yêu cầu chuyên môn. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế giao quyền sát hạch, cấp chứng chỉ cho các tổ chức xã hội-nghề nghiệp, hội chuyên ngành như hội, chi hội kiến trúc sư. Cách làm này giảm áp lực cho cơ quan quản lý nhà nước, bảo đảm tính chuyên sâu và khách quan.
Thu gọn hệ thống chứng chỉ thiết kế
Bà Nguyễn Thị Duyên, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam, đề nghị duy trì quy định cấp chứng chỉ thiết kế nhưng thu gọn hệ thống. Thay vì 7 loại chứng chỉ tương ứng 7 dịch vụ kiến trúc, chỉ nên giữ một loại duy nhất là “Thiết kế kiến trúc công trình”.
Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đánh giá dự thảo cơ bản phù hợp với chủ trương của Đảng, nhưng lưu ý trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh, cơ quan soạn thảo cần rà soát, giải trình rõ hơn để bảo đảm tính thống nhất. Ông cũng nhấn mạnh chủ trương hạn chế phát sinh thêm điều kiện đầu tư, kinh doanh không cần thiết; nếu duy trì mô hình văn phòng kiến trúc dưới hình thức hộ kinh doanh, cần đánh giá kỹ mức độ phù hợp với Luật Doanh nghiệp.
Liên quan chứng chỉ hành nghề, đa số thành viên Hội đồng thẩm định thống nhất duy trì chứng chỉ đối với một số lĩnh vực, công trình quan trọng. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cần có báo cáo giải trình đầy đủ để Chính phủ xem xét, quyết định.
