Sáng 9/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Đại tướng Lương Tam Quang - Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, dự thảo nghị quyết được xây dựng nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng; tạo cơ sở pháp lý bảo vệ cán bộ năng động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Trong đó, dự thảo quy định cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự khi có đủ 6 điều kiện, gồm: không tham nhũng; vì lợi ích chung; các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước.
Cùng với đó là điều kiện không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã giải quyết dứt điểm các khiếu nại, tố cáo liên quan theo quy định; không gây thất thoát, lãng phí tài sản. Trường hợp có gây thất thoát, lãng phí tài sản thì đã khắc phục toàn bộ hậu quả. Điều kiện khác là người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm.
Loại trừ trách nhiệm hình sự với rủi ro đổi mới sáng tạo
Dự thảo cũng nêu rõ loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trường hợp này được áp dụng nếu hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy định, áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa…
Để bảo đảm tương ứng với việc xử lý hình sự, dự thảo quy định về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang tương ứng với các điều kiện về các chính sách xử lý hình sự.
Rà soát các quy định về miễn trách nhiệm hình sự
Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho hay, đa số ý kiến nhất trí với việc cần thiết ban hành nghị quyết. Về không truy cứu trách nhiệm hình sự, cơ quan thẩm tra đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu điều kiện đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm. Việc này, bảo đảm không thu hẹp quá mức phạm vi áp dụng của chính sách khoan hồng và không tạo sự thiếu thống nhất với các trường hợp có tính chất, mức độ vi phạm tương tự.
Liên quan đến loại trừ trách nhiệm hình sự với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thường trực Ủy ban cho rằng đây là chính sách mới, có ý nghĩa quan trọng trong khuyến khích đổi mới sáng tạo, chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ đối tượng áp dụng là người gây thiệt hại hay gặp thiệt hại. Đồng thời cần làm rõ mối quan hệ giữa cơ chế này với các quy định hiện hành của Bộ luật Hình sự về loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về miễn trách nhiệm hình sự, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện và xử lý kỷ luật. Điều này nhằm bảo đảm việc khắc phục hậu quả không trở thành điều kiện duy nhất hoặc điều kiện mang tính quyết định tuyệt đối để được hưởng chính sách khoan hồng.
Dự thảo sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp không thường lệ diễn ra vào tháng 8 tới đây.
