Vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng xảy ra trên quốc lộ 1A qua TP Đồng Nai rạng sáng 21/7 khiến 7 người tử vong và 6 người bị thương thu hút sự quan tâm của dư luận. Theo lời khai của tài xế, xe hỏng bình hơi khiến cửa không thể mở, đặt ra vấn đề về an toàn kỹ thuật phương tiện và bài học sinh tồn khi xảy ra sự cố.
Diễn biến vụ tai nạn
Theo thông tin từ Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Đồng Nai, vụ tai nạn xảy ra khoảng 2h ngày 21/7 tại xã Hưng Thịnh. Xe khách giường nằm mang BKS 50E-447.02 chở 37 người lưu thông trên quốc lộ 1A theo hướng từ Khánh Hòa đi TP.HCM. Tài xế Trần Thanh Hải (39 tuổi) khiến xe mất lái, lao vào dải hộ lan bên phải đường, lửa bùng cháy dữ dội. Hậu quả, 7 hành khách tử vong tại chỗ, 9 người bị thương và xe bị thiêu rụi hoàn toàn.
Lời khai về bình hơi và phân tích chuyên gia
Tại cơ quan điều tra, tài xế khai nhận khi hỏa hoạn xảy ra, hệ thống bình hơi của xe gặp sự cố, dẫn đến cửa xe không thể đóng mở để hành khách thoát thân. Lời khai này dấy lên tranh luận: Liệu hỏng bình hơi có đủ sức “khóa chặt” đường sống?
Ông Nguyễn Tấn Lực - Giảng viên Bộ môn Ôtô tại Viện Kỹ thuật, Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) - phân tích: Hầu hết dòng xe khách đường dài cỡ lớn sử dụng cửa mở xoay ra ngoài dẫn động bằng khí nén. Hệ thống hoạt động nhờ nguồn khí nén từ bình chứa chung, điều khiển qua van điện từ và xi-lanh tác động kép. Ông Lực nhấn mạnh: “Về nguyên tắc thiết kế an toàn, việc hỏng bình hơi hay mất điện không được phép làm vô hiệu hoàn toàn khả năng mở cửa. Mọi xe khách trang bị cửa khí nén bắt buộc phải có cơ cấu van xả khẩn cấp dự phòng hoạt động thuần cơ khí”.
Thời điểm tai nạn, cú va chạm nặng có thể làm đứt gãy đường ống, thủng bình chứa hoặc cháy hệ thống điện. Khi mất điện, van điện từ không nhận tín hiệu; khi tụt áp suất khí nén, xi-lanh không đủ lực đẩy. Tuy nhiên, mọi xe khách chuẩn hóa đều có van xả khẩn cấp dự phòng cơ khí, vận hành độc lập. Khi kích hoạt (xoay núm hoặc gạt tay nắm), khí nén trong xi-lanh xả ra ngoài, giải phóng chốt khóa, cho phép đẩy cửa bằng tay.
Ông Lực giải thích: Ngay cả khi bình hơi vỡ hay mất khí nén, cửa thực chất mất lực giữ cơ học. Nguyên nhân duy nhất khiến cửa không mở được là do khung xe biến dạng kẹt cơ khí, hoặc hành khách chưa kích hoạt van xả khẩn cấp. Hiện đa số xe khách Việt Nam trang bị van khẩn cấp bên ngoài khóa khí nén từ bình đến xi-lanh, nên khi mất điện khó mở cửa. Ở nước ngoài, xe hiện đại có van trong xe vừa khóa vừa xả khí, dễ mở cửa. Ông Lực cho biết chiếc xe trong vụ tai nạn chưa rõ loại van, cần chờ kết luận điều tra.
Kỹ năng thoát hiểm cho hành khách
Theo ông Nguyễn Tấn Lực, vụ tai nạn là lời cảnh báo rằng an toàn tính mạng không thể phụ thuộc hoàn toàn vào tài xế hay một lối thoát duy nhất. Hành khách cần bình tĩnh thực hiện các kỹ năng thoát nạn:
- Kích hoạt van xả cửa khẩn cấp: Quan sát khu vực phía trên hoặc bên cạnh khung cửa, nơi có núm xoay hoặc tay nắm màu đỏ/cam. Xoay/gạt theo hướng dẫn để xả khí, nhả khóa cơ, đẩy mạnh cửa ra ngoài.
- Nếu cửa chính bị lửa hoặc biến dạng, không chen lấn tại đó.
- Kích hoạt lối thoát hiểm dự phòng: Dùng búa thoát hiểm chuyên dụng đập vào 4 góc cửa sổ kính cường lực; di chuyển về cuối xe mở cửa thoát hiểm phụ hoặc đẩy cửa sập thông gió trên nóc.
Vụ tai nạn đang được cơ quan chức năng điều tra làm rõ nguyên nhân.
