Năm 1996, gia đình tỷ phú Lý Gia Thành, người nhiều năm giữ vị trí giàu nhất Hong Kong, trở thành mục tiêu của một vụ bắt cóc gây chấn động châu Á. Nạn nhân là con trai cả của ông, Lý Trạch Cự.
Diễn biến vụ bắt cóc
Ngày 23/5/1996, ông Lý Trạch Cự đang trên đường trở về nhà riêng tại khu Shouson Hill (Hong Kong) thì bị một nhóm tội phạm có vũ trang chặn xe. Nhóm người này sử dụng súng trường và súng ngắn để khống chế nạn nhân, sau đó đưa ông đến một trang trại gà bỏ hoang ở khu Fanling. Người lái xe được yêu cầu quay về thông báo cho gia đình.
Kẻ chủ mưu là Trương Tử Cường, một trong những tội phạm khét tiếng nhất Hong Kong thời điểm đó. Sinh năm 1955 tại Quảng Tây (Trung Quốc), Trương Tử Cường theo gia đình sang Hong Kong từ nhỏ, bỏ học sớm và tham gia băng nhóm tội phạm. Trước vụ bắt cóc, hắn từng nhiều lần bị bắt giữ vì các vụ cướp có vũ trang nhưng được trắng án do thiếu chứng cứ.
Thương lượng tiền chuộc
Sau khi bắt cóc thành công, Trương Tử Cường trực tiếp đến dinh thự của tỷ phú Lý Gia Thành để thương lượng. Hắn mang theo thuốc nổ buộc quanh người để phòng bị khống chế. Ban đầu, hắn yêu cầu 2 tỷ HKD, nhưng ông Lý Gia Thành cho biết gia đình chỉ có thể chuẩn bị ngay khoảng 1 tỷ HKD tiền mặt. Sau thương lượng, hai bên thống nhất số tiền chuộc là 1,038 tỷ HKD, gồm 1 tỷ HKD và 38 triệu HKD bổ sung.
Sau khi nhận đủ tiền, Trương Tử Cường đích thân lái xe đưa ông Lý Trạch Cự đến khu vực khách sạn Excelsior ở Causeway Bay và trả tự do. Nạn nhân không bị tổn hại thân thể.
Thái độ bình tĩnh của tỷ phú Lý Gia Thành
Theo nhiều tài liệu, trong quá trình thương lượng, Trương Tử Cường tỏ ra bất ngờ trước thái độ bình tĩnh của tỷ phú Lý Gia Thành. Khi được hỏi vì sao vẫn điềm tĩnh, ông Lý cho rằng bản thân phải chịu một phần trách nhiệm vì đã quá chủ quan trong công tác bảo vệ gia đình. Ông thừa nhận việc thường xuyên di chuyển mà không có biện pháp an ninh phù hợp đã tạo ra lỗ hổng lớn. Ông lấy ví dụ việc nhiều lần tự lái xe đi chơi golf từ sáng sớm, chỉ cần vài xe chặn đầu là có thể rơi vào tình huống nguy hiểm. Theo ông, đây là bài học buộc bản thân phải thay đổi.
Cũng trong cuộc nói chuyện, Lý Gia Thành khuyên Trương Tử Cường nên sử dụng số tiền vừa nhận để đầu tư hợp pháp, thậm chí có thể mua cổ phiếu của chính Tập đoàn của ông hoặc gửi ngân hàng để bảo đảm cuộc sống lâu dài. Ông đồng thời khuyên tên cướp nên coi đây là cơ hội cuối cùng để từ bỏ con đường phạm tội, bởi nếu tiếp tục, sẽ không còn ai có thể giúp hắn tránh khỏi hậu quả.
Nâng cấp an ninh sau vụ bắt cóc
Sau vụ bắt cóc, gia đình họ Lý tiến hành nâng cấp toàn diện hệ thống an ninh. Tỷ phú Lý Gia Thành thuê cựu Cảnh sát trưởng Lý Quân Hạ phụ trách xây dựng đội vệ sĩ chuyên nghiệp gồm khoảng 25 người để bảo vệ gia đình. Dinh thự tại số 79 đường Deep Water Bay cũng được tăng cường các lớp bảo vệ với hàng rào điện, hệ thống camera giám sát và kính chống đạn. Gia đình ông Lý Trạch Cự cũng hạn chế tối đa việc công khai thông tin cá nhân.
Kẻ cướp quay lại xin lời khuyên đầu tư
Sau khi có tiền, Trương Tử Cường nhanh chóng lao vào cờ bạc. Hắn mang một phần số tiền sang Macau đánh bạc và thua khoảng 20 triệu HKD. Sau khoản thua lỗ này, hắn lại tìm đến chính tỷ phú Lý Gia Thành để xin lời khuyên đầu tư. Theo nhiều tài liệu, hắn hỏi: "Ông có thể cho tôi biết còn khoản đầu tư nào an toàn không?"
Đáp lại, Lý Gia Thành không đưa ra lời khuyên về đầu tư. Thay vào đó, ông khuyên Trương Tử Cường nên xem đây là cơ hội cuối cùng để từ bỏ con đường phạm tội, rời đi và bắt đầu cuộc sống mới. Ông cảnh báo rằng nếu tiếp tục phạm pháp, sớm muộn cũng sẽ phải trả giá.
Vụ bắt cóc thứ hai và kết cục
Tuy nhiên, Trương Tử Cường không làm theo lời khuyên. Chỉ hơn một năm sau, ngày 29/9/1997, hắn cùng đồng phạm thực hiện vụ bắt cóc nhằm vào doanh nhân Quách Bỉnh Tương, Chủ tịch Tập đoàn Sun Hung Kai Properties. Nạn nhân bị đưa đến một địa điểm giam giữ ở Tân Giới. Sau nhiều lần bị uy hiếp và hành hung, ông Quách chấp nhận liên lạc với gia đình, đề nghị chuẩn bị 2 tỷ HKD tiền chuộc. Sau thương lượng, ngày 3/10/1997, gia đình ông giao khoảng 600 triệu HKD để đổi lấy sự an toàn của nạn nhân. Một ngày sau, ông Quách được trả tự do. Vụ bắt cóc để lại ảnh hưởng nặng nề về tâm lý, ông phải mất hơn một năm mới hồi phục.
Đầu năm 1998, lực lượng chức năng phát hiện Trương Tử Cường cất giấu khoảng 800 kg thuốc nổ tại một ngôi nhà ở Tân Giới, được cho là chuẩn bị cho các kế hoạch phạm tội tiếp theo. Trong bối cảnh cảnh sát Hong Kong mở rộng truy bắt, hắn bỏ trốn sang Trung Quốc đại lục nhưng bị bắt giữ tại thành phố Giang Môn, tỉnh Quảng Đông. Ngày 12/11/1998, Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Quảng Châu tuyên Trương Tử Cường phạm các tội bắt cóc, cướp tài sản, tàng trữ trái phép vũ khí và vật liệu nổ. Hắn bị tuyên án tử hình, tước quyền chính trị suốt đời và tịch thu tài sản. Ngày 5/12/1998, bản án được thi hành.
Vụ bắt cóc con trai tỷ phú Lý Gia Thành cùng chi tiết Trương Tử Cường quay lại hỏi chính nạn nhân về cách đầu tư số tiền chuộc vẫn được nhắc đến như một trong những câu chuyện đặc biệt nhất trong lịch sử tội phạm châu Á.
