Một phụ nữ 60 tuổi ở Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc), có tiền sử cao huyết áp lâu năm, thường xuyên uống thuốc và huyết áp được kiểm soát tương đối tốt. Nghe nói canh đậu xanh có thể giải nhiệt và giải độc, bà đã nấu một nồi lớn và uống khoảng 1500ml mỗi ngày như nước uống hàng ngày. Sau 3 ngày liên tiếp uống canh đậu xanh, bà đột nhiên bị đau đầu dữ dội và nôn mửa, sau đó rơi vào hôn mê. Bà được đưa đến bệnh viện cấp cứu và được chẩn đoán bị xuất huyết não.
Nguyên nhân xuất huyết não do tương tác thuốc
Các bác sĩ giải thích rằng các thành phần protein đặc biệt trong đậu xanh có thể dễ dàng liên kết với một số thuốc hạ huyết áp, cản trở sự hấp thu thuốc và làm giảm nồng độ thuốc trong máu. Đồng thời, đậu xanh có tác dụng lợi tiểu, làm tăng tốc độ bài tiết thuốc và các chất chuyển hóa của thuốc qua thận, làm suy yếu đáng kể tác dụng hạ huyết áp. Việc bệnh nhân tiêu thụ một lượng lớn canh đậu xanh trong thời gian ngắn tương đương với việc liên tục "pha loãng" hiệu quả của thuốc, dẫn đến huyết áp tăng đột biến không kiểm soát và cuối cùng gây ra vỡ mạch máu não.
Những người dùng thuốc cần thận trọng
Ngoài những người đang dùng thuốc hạ huyết áp, những người đang dùng thuốc hạ đường huyết và thuốc chống đông máu cũng cần phải hết sức thận trọng:
- Thuốc hạ đường huyết: Bản thân đậu xanh có tác dụng điều hòa đường huyết nhất định. Nếu bạn uống nhiều canh đậu xanh trong khi dùng thuốc, tác dụng kết hợp của cả hai có thể khiến đường huyết giảm quá thấp, dẫn đến các triệu chứng hạ đường huyết như tim đập nhanh, run rẩy và đổ mồ hôi lạnh. Trong trường hợp nặng, thậm chí có thể ảnh hưởng đến ý thức.
- Thuốc chống đông máu: Những loại thuốc này ngăn ngừa đông máu bằng cách đối kháng với vitamin K. Đậu xanh chứa vitamin K, và việc tiêu thụ một lượng lớn đậu xanh tương đương với việc cung cấp "nguyên liệu đông máu", làm suy yếu hiệu quả của thuốc chống đông máu và tăng nguy cơ huyết khối hoặc chảy máu.
Nhóm người nên hạn chế uống nước đậu xanh
Với thời tiết nóng bức, nhiều người quen dùng canh đậu xanh để giải nhiệt. Tuy nhiên, bệnh nhân đang dùng thuốc điều trị các bệnh mãn tính như huyết áp, tiểu đường và thuốc chống đông máu cần đặc biệt cẩn thận. Ngoài ra, những nhóm người dưới đây nên hạn chế uống nước đậu xanh:
- Người có hệ tiêu hóa yếu, dễ lạnh bụng: Đậu xanh mang tính hàn. Uống nhiều, đặc biệt khi bụng đói, có thể gây: đau bụng, tiêu chảy, đầy hơi, lạnh bụng. Những người bị hội chứng ruột kích thích (IBS), viêm loét dạ dày nhẹ hoặc tiêu hóa kém nên uống ít và uống ấm, không uống lạnh.
- Người đang dùng thuốc Đông y bổ: Theo y học cổ truyền, đậu xanh có đặc tính "giải độc" mạnh, có thể làm giảm tác dụng của các bài thuốc bổ như: nhân sâm, đương quy, hoàng kỳ, bạch truật… Nếu đang uống thuốc Đông y trị bệnh hoặc thuốc bổ, nên tránh uống nước đậu xanh trong 2-3 giờ quanh thời điểm uống thuốc.
- Người huyết áp thấp: Đậu xanh có đặc tính thanh nhiệt, giúp hạ nhiệt đi kèm với đó là xu hướng làm giảm huyết áp nhẹ. Người huyết áp thấp uống nhiều có thể thấy mệt, choáng, lạnh đầu chi.
- Người bị tiểu đường đang kiểm soát đường huyết kém: Đậu xanh có chỉ số đường huyết thấp, nhưng nước đậu xanh nấu loãng không còn nhiều chất xơ, dẫn đến làm đường hấp thu nhanh hơn. Nguy cơ: tăng đường huyết nhẹ sau uống nếu thêm đường; uống khi bụng đói có thể gây dao động đường huyết. Người tiểu đường nên dùng dạng ăn nguyên hạt (cháo, hầm) tốt hơn uống nước loãng.
- Người sau phẫu thuật hoặc đang suy nhược: Cơ thể nhiệt thấp, chuyển hóa yếu, thực phẩm tính hàn như nước đậu xanh có thể giảm tiêu hóa, làm chậm hồi phục.
- Người bị bệnh thận mức độ trung bình - nặng: Đậu xanh chứa lượng kali và phốt-pho tương đối cao. Người suy thận (độ 3-5) uống nhiều có thể làm tăng kali máu; tăng gánh nặng lọc cho thận.
- Người có cơ địa dễ lạnh, phụ nữ đang kỳ kinh hoặc hậu sản: Tính hàn có thể làm đau bụng kinh hơn, rối loạn tiêu hóa, chậm hồi phục sau sinh. Nhóm này chỉ nên dùng lượng nhỏ, không uống lạnh, và tốt nhất uống ấm.
Uống nước đậu xanh thế nào để an toàn?
- Mỗi lần chỉ 150-250 ml, tuần 2-3 lần.
- Không uống khi đang đói.
- Không thêm đường nếu muốn kiểm soát cân nặng, đường huyết.
- Người tiêu hóa yếu nên uống ấm, không uống đá.
- Nếu đang dùng thuốc (Tây hoặc Đông y), nên uống cách xa 2-3 giờ.
Minh Hoa (t/h)
