Bảo hiểm xã hội (BHXH) Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành hướng dẫn chi tiết về việc tiếp nhận, giải quyết và chi trả các chế độ thai sản, ốm đau, dưỡng sức phục hồi sức khỏe, căn cứ Luật Dân số 113/2025/QH15 ngày 10/12/2025, Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ và các quyết định của BHXH Việt Nam.
Chế độ thai sản khi sinh con thứ hai
Theo BHXH TP.HCM, từ ngày 1/7/2026, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh là 7 tháng, trong đó thời gian nghỉ trước sinh không quá 2 tháng. Quy định này áp dụng theo điểm a Khoản 1 Điều 14 Luật Dân số 2025 và Khoản 1 Điều 2 Nghị định 168/2026/NĐ-CP.
Điều kiện hưởng chế độ: Lao động nữ sinh con thứ hai mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống; lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc khi vợ sinh con thứ hai mà tại thời điểm sinh, người vợ có một con đẻ còn sống. Cả hai đối tượng phải đáp ứng điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về BHXH.
Thời gian nghỉ và mức hưởng
Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên, tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con được nghỉ thêm 1 tháng. Lao động nam khi vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc; nếu sinh ba trở lên, được nghỉ thêm 3 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba.
Mức hưởng chế độ thai sản: Trợ cấp thai sản = Số tháng nghỉ thai sản × Trợ cấp thai sản một tháng. Trong đó, trợ cấp thai sản một tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ việc. Ngoài ra, lao động nữ còn được hưởng trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng sinh con, theo quy định tại khoản 4 Điều 58 Luật BHXH 2024.
Thủ tục hưởng chế độ
Đối với người lao động đang tham gia BHXH: Đơn vị lập hồ sơ nộp cho cơ quan BHXH nơi đang tham gia, gồm các chứng từ theo Điều 61 Luật BHXH 2024 và Danh sách đề nghị mẫu 01B-HSB, ghi rõ vào cột ghi chú “Sinh con thứ hai”.
Đối với người lao động bảo lưu hoặc đã thôi việc trước thời điểm sinh: Người lao động nộp hồ sơ tại BHXH cơ sở gồm các chứng từ theo Điều 61 Luật BHXH 2024 và Văn bản đề nghị Mẫu 14-HSB, ghi rõ “Đề nghị hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Nghị định 168/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ”.
Chế độ ốm đau không trọn ngày
BHXH TP.HCM cũng hướng dẫn chế độ ốm đau đối với người lao động nghỉ việc hưởng chế độ không trọn ngày, căn cứ khoản 1 Điều 42, Điều 47, Điều 48 Luật BHXH 2024. Thời gian giải quyết chế độ ốm đau căn cứ vào thời gian nghỉ việc thực tế và giấy tờ do cơ sở khám chữa bệnh cấp (giấy ra viện, giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH). Nếu thời gian nghỉ thực tế dài hơn thời gian xác nhận trên giấy tờ, thì giải quyết theo thời gian được xác nhận.
Khi lập Danh sách đề nghị giải quyết chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức mẫu 01B-HSB, đơn vị cần cung cấp đầy đủ ba thông tin: số tài khoản, tên ngân hàng và mã ngân hàng của người lao động.
Theo số liệu của BHXH Việt Nam, trong sáu tháng đầu năm 2026, cả nước có hơn 4,63 triệu lượt người được hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe.
