Văn phòng Công chứng Lê Văn An: Đơn vị đầu tiên tại TP.HCM chuyển đổi sang mô hình tư nhân
Theo thông tin từ Sở Tư pháp TP.HCM, Văn phòng Công chứng Lê Văn An đã chính thức được chuyển đổi từ Phòng Công chứng số 12 TP.HCM. Đây là đơn vị đầu tiên của thành phố thực hiện chuyển đổi từ mô hình phòng công chứng công lập sang văn phòng công chứng tư nhân, tuân thủ luật Công chứng mới được ban hành.
Quá trình chuyển đổi được đánh giá kỹ lưỡng
Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết trước khi phê duyệt việc chuyển đổi, thành phố đã tiến hành đánh giá toàn diện về các yếu tố như lịch sử hoạt động, hệ thống lưu trữ hồ sơ, tài sản, trụ sở làm việc, cũng như quyền và nghĩa vụ của các công chứng viên liên quan. Bà Hạnh nhấn mạnh: "Khi chuyển đổi từ nhà nước sang tư nhân, tôi hoàn toàn yên tâm đây là hạt nhân để đảm bảo sự phát triển hoạt động của ngành công chứng". Bà cũng đề nghị Văn phòng Công chứng Lê Văn An tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Sở Tư pháp để giải quyết kịp thời mọi vướng mắc phát sinh trong quá trình hoạt động.
Cơ hội và thách thức trong hành nghề
Ông Lê Văn An, Trưởng Văn phòng Công chứng Lê Văn An, nhận định rằng việc chuyển đổi này mang lại những cơ hội lớn nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Ông cam kết sẽ nỗ lực thúc đẩy chuyển đổi số và áp dụng công nghệ công chứng điện tử nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Văn phòng hiện có trụ sở tại địa chỉ 31 Nguyễn Kiệm (trước đây là 19K2 Trương Văn Bang), thuộc phường Tam Thắng, TP.HCM.
Bối cảnh chuyển đổi trên toàn quốc
Tính đến giữa năm 2025, cả nước vẫn còn hơn 100 phòng công chứng, với số lượng tập trung nhiều nhất tại Hà Nội (10 phòng) và TP.HCM (7 phòng). Quá trình chuyển đổi từ phòng công chứng (hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập) thành văn phòng công chứng (hoạt động theo mô hình doanh nghiệp) đã được triển khai từ năm 2015 dựa trên Nghị định số 29. Đến nay, đã có 11 tỉnh, thành phố hoàn thành việc chuyển đổi này.
Theo Nghị định số 104 năm 2025, quá trình chuyển đổi từ công chứng công sang tư nhân được quy định với ba mốc thời gian cụ thể:
- Trước ngày 31.12.2026: Hoàn thành chuyển đổi toàn bộ các phòng công chứng đã tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư.
- Trước ngày 31.12.2027: Hoàn thành chuyển đổi toàn bộ các phòng tự bảo đảm chi thường xuyên.
- Trước ngày 31.12.2028: Tất cả các phòng công chứng còn lại phải hoàn thành chuyển đổi.
Quy định pháp lý về công chứng
Luật Công chứng năm 2024 định nghĩa công chứng là một dịch vụ công do công chứng viên thực hiện, nhằm chứng nhận tính xác thực và hợp pháp của các giao dịch theo quy định pháp luật hoặc theo yêu cầu tự nguyện của cá nhân, tổ chức. Văn bản công chứng có hiệu lực thi hành giữa các bên liên quan và được sử dụng làm cơ sở để thực hiện các thủ tục pháp lý tiếp theo. Đồng thời, văn bản này có giá trị chứng cứ trước tòa án, trừ trường hợp bị tuyên bố vô hiệu.
Lần đầu tiên, luật Công chứng có một điều khoản riêng quy định về các giao dịch bắt buộc phải công chứng. Theo đó, chỉ những giao dịch quan trọng, có mức độ rủi ro pháp lý cao và được luật định hoặc Chính phủ quy định mới thuộc diện bắt buộc. Bộ Tư pháp có trách nhiệm cập nhật và công bố danh mục các giao dịch này trên cổng thông tin điện tử để người dân dễ dàng theo dõi.
Kế thừa và bảo đảm tính liên tục
Văn phòng công chứng được thành lập thông qua chuyển đổi sẽ kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ trong hoạt động công chứng và tiếp nhận đầy đủ hồ sơ từ phòng công chứng cũ. Điều này nhằm bảo đảm tính liên tục trong cung cấp dịch vụ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người yêu cầu công chứng trước đó. Khi cần cấp bản sao, sửa đổi hoặc bổ sung văn bản công chứng cũ, người dân và tổ chức chỉ cần liên hệ với văn phòng công chứng mới sau chuyển đổi.
Về phí công chứng và giá dịch vụ, các quy định được áp dụng thống nhất theo pháp luật, không có sự phân biệt giữa tổ chức hành nghề công chứng công hay tư nhân.
Các giao dịch bắt buộc phải công chứng
Theo quy định hiện hành, một số loại giao dịch sau đây buộc phải được công chứng:
- Giao dịch về đất đai: Bao gồm hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất; hợp đồng cho thuê, chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp; văn bản về thừa kế quyền sử dụng đất.
- Giao dịch về bất động sản: Theo luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, các hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng mà các bên tham gia là cá nhân đều phải công chứng.
- Giao dịch về nhà ở: Luật Nhà ở năm 2023 quy định các giao dịch mua bán, thuê mua, tặng cho, đổi, góp vốn, thế chấp nhà ở thuộc diện bắt buộc công chứng.
- Di chúc: Bộ luật Dân sự năm 2015 yêu cầu di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ phải được công chứng.
Việc chuyển đổi thành công của Văn phòng Công chứng Lê Văn An không chỉ là bước đi quan trọng trong cải cách ngành công chứng tại TP.HCM, mà còn góp phần thúc đẩy quá trình tư nhân hóa dịch vụ công trên toàn quốc, hướng tới một hệ thống hiệu quả và minh bạch hơn.
