Khi tin giả ngày càng tinh vi và khó nhận diện, cuộc chiến bảo vệ sự thật trở thành thách thức lớn đối với cơ quan quản lý, lực lượng chức năng và báo chí chính thống. Nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6, phóng viên đã trao đổi với Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Công an, về vai trò của báo chí trong cuộc chiến chống tin giả và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.
Tuyên truyền, nâng cao ý thức, tạo 'sức đề kháng' với tin giả
Phóng viên: Thưa Thiếu tướng, ông đánh giá thế nào về vai trò của báo chí chính thống trong bối cảnh tin giả, tin sai sự thật xuất hiện ngày càng nhiều trên không gian mạng?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Tin giả không phải hiện tượng mới, nhưng thời gian gần đây nổi lên như mối đe dọa nghiêm trọng đối với hệ sinh thái truyền thông toàn cầu và Việt Nam. Tin giả tác động lớn đến nhận thức xã hội, niềm tin của Nhân dân, thậm chí ảnh hưởng đến an ninh, trật tự. Cuộc chiến chống tin giả khó khăn hơn khi trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, khiến việc sản xuất và lan truyền thông tin sai lệch trở nên tinh vi, khó kiểm soát. Trong bối cảnh đó, báo chí chính thống với quy trình tác nghiệp chặt chẽ, hệ thống biên tập nhiều lớp và đạo đức nghề nghiệp, có vai trò quyết định trong định hướng dư luận và làm sáng tỏ sự thật, là tuyến phòng thủ quan trọng trước làn sóng tin giả. Báo chí không chỉ đưa tin, mà quan trọng hơn là đưa tin có kiểm chứng, có định hướng, làm rõ bản chất sự việc, cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, khách quan để người dân tiếp cận thông tin 'đúng', 'sạch'; qua đó góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin và sự đồng thuận xã hội.
Phóng viên: Nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội tung tin thất thiệt, gây hoang mang dư luận. Bộ Công an đã triển khai giải pháp gì?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Đấu tranh, ngăn chặn tin giả góp phần xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng được lực lượng CAND xác định là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Bộ Công an triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, tập trung vào 5 nhóm: tham mưu hoàn thiện hành lang pháp lý về xử lý hành vi phát tán tin giả; nắm chắc tình hình, đấu tranh quyết liệt, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm theo phương châm 'từ sớm, từ xa'; tăng cường đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; phối hợp các nền tảng xuyên biên giới ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm; tăng cường hợp tác quốc tế về tội phạm mạng; và tích cực tuyên truyền, nâng cao ý thức cảnh giác của người dân, tạo 'sức đề kháng' với tin giả.
Báo chí phải giữ sự chuẩn mực và nhân văn
Phóng viên: Theo Thiếu tướng, báo chí cần phát huy vai trò thế nào để trở thành 'lá chắn' trước vấn nạn tin giả?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Trong nhiều vụ việc phức tạp, xã hội cần thông tin chính xác, kịp thời, có kiểm chứng và định hướng. Nếu thông tin chính thống chậm, khoảng trống đó sẽ bị tin giả chiếm lĩnh. Báo chí cần chủ động, kịp thời, nhạy bén trong cung cấp thông tin có kiểm chứng, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng để có thông tin định hướng ban đầu, tránh để dư luận bị cuốn theo nguồn tin chưa kiểm chứng. Báo chí cần tăng cường bài phân tích, phản biện, đi sâu vào bản chất, chỉ rõ thủ đoạn, hậu quả và cách phòng ngừa. Quan trọng là báo chí phải giữ được sự chuẩn mực và nhân văn, không khuếch đại bất thường, không chạy theo tâm lý đám đông. Làm báo trong bối cảnh số không chỉ là đưa tin nhanh, mà còn kiểm soát chất lượng thông tin và tác động xã hội.
Phóng viên: Bộ Công an phối hợp với báo chí ra sao để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, cảnh báo người dân về tội phạm công nghệ cao?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Thời gian qua, công tác phối hợp giữa Bộ Công an và các cơ quan báo chí có bước phát triển mới, là mối quan hệ bền chặt, kề vai sát cánh, tích cực trong thực hiện nhiệm vụ chính trị. Báo chí đồng hành cùng lực lượng công an trên cả hai phương diện đấu tranh và phòng ngừa tội phạm. Bộ Công an chủ động cung cấp thông tin chính thống, kịp thời về tình hình an ninh, trật tự, kết quả đấu tranh, phương thức thủ đoạn mới của tội phạm, tạo nguồn thông tin tin cậy để báo chí khai thác. Đồng thời, tăng cường phối hợp triển khai chuyên mục, tuyến bài, phóng sự, tọa đàm, sản phẩm đa phương tiện cảnh báo thủ đoạn tội phạm, nhất là lừa đảo qua mạng, sử dụng AI, deepfake. Đổi mới hình thức trao đổi thông tin theo hướng linh hoạt, kịp thời, đầy đủ, hai chiều, nâng cao hiệu quả cung cấp thông tin và tuyên truyền, cảnh báo đến người dân.
Phát hiện, tôn vinh và lan tỏa giá trị tích cực
Phóng viên: Báo chí còn góp phần lan tỏa giá trị tích cực trong Phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Thiếu tướng đánh giá ra sao?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Bên cạnh phản ánh thông tin, báo chí góp phần lan tỏa giá trị tích cực, củng cố niềm tin, xây dựng đồng thuận, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước – như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu: 'kiến tạo niềm tin, xây dựng đồng thuận, lan tỏa khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới'. Trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự, báo chí phát hiện, tôn vinh và lan tỏa những mô hình hiệu quả, cách làm hay trong phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, có tác dụng cổ vũ, huy động cả hệ thống chính trị tham gia.
Phóng viên: Nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Thiếu tướng có điều gì gửi tới những người làm báo?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản: Tôi trân trọng cảm ơn sự đồng hành, phối hợp hiệu quả của các cơ quan báo chí và đội ngũ những người làm báo trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự. Mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, phối hợp chặt chẽ, xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, an toàn, văn minh, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ thắng lợi các mục tiêu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Trong bối cảnh tình hình thế giới phức tạp, trước sự chống phá của các thế lực thù địch ngày càng tinh vi, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trở nên cấp bách. Báo chí không chỉ 'chiến đấu' với các luận điệu sai trái mà còn tiên phong định hướng dư luận, kiến tạo dòng chảy thông tin tích cực, ngăn chặn, phản bác sắc bén các luận điệu sai trái ngay từ khi mới manh nha, củng cố niềm tin vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của toàn Đảng, toàn dân tộc.
