Thanh Tra Chính Phủ Phát Hiện Nhiều Vi Phạm Nghiêm Trọng Tại Tập Đoàn Cao Su
Thanh tra Chính phủ đã chính thức ban hành Thông báo số 475/TB-TTCP, thông báo kết luận thanh tra về việc quản lý và sử dụng vốn, tài sản của Nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam - Công ty cổ phần. Kết luận này chỉ ra một loạt các vi phạm và khuyết điểm nghiêm trọng, yêu cầu phải xem xét và xử lý trách nhiệm của các cá nhân, tập thể liên quan.
Lịch Sử Hình Thành Và Những Chuyển Đổi Quan Trọng
Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam có tiền thân là Tổng công ty Cao su Việt Nam, được thành lập từ năm 1995. Đến năm 2006, đơn vị này chuyển đổi từ mô hình tổng công ty nhà nước sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con. Một bước ngoặt quan trọng khác diễn ra vào tháng 6/2018, khi tập đoàn chính thức chuyển đổi từ Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên sang Công ty cổ phần, với tên gọi như hiện nay.
Quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại tập đoàn cũng trải qua nhiều lần chuyển giao. Cụ thể, tháng 11/2018, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chuyển giao quyền này cho Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đến tháng 2/2025, Chính phủ ban hành nghị quyết chuyển giao tiếp từ Ủy ban Quản lý vốn nhà nước sang Bộ Tài chính.
Những Vi Phạm Nổi Bật Về Quản Lý Tài Chính Và Đầu Tư
Theo kết luận thanh tra, Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc của tập đoàn đã chậm trễ hoặc không ban hành các nghị quyết, văn bản định hướng về suất đầu tư tối đa cho các dự án kiến thiết cơ bản do các đơn vị thành viên làm chủ đầu tư. Một vấn đề nghiêm trọng khác là việc Công ty mẹ - Tập đoàn tạm ứng vốn đầu tư cho 17 đơn vị thành viên với số tiền lên đến hơn 2.304 tỷ đồng tính đến hết năm 2024, nhưng lại không có văn bản thỏa thuận với các công ty thành viên, vi phạm Quy chế quản lý tài chính nội bộ.
Nhiều công ty thành viên cũng bị phát hiện có những sai phạm trong việc trích lập và sử dụng Quỹ đầu tư phát triển, chẳng hạn như:
- Công ty TNHH MTV Cao su Kon Tum và Công ty TNHH MTV Cao su Ea Hleo từ năm 2014 trích quỹ nhưng chưa sử dụng.
- Công ty TNHH MTV Cao su Bình Long từ năm 2018 đến 2024 trích quỹ nhưng chưa sử dụng, không đảm bảo hiệu quả.
- Công ty cổ phần Cao su Phước Hòa có số dư Quỹ đầu tư phát triển lên đến hơn 1.175 tỷ đồng vào thời điểm 30/6/2025.
Bên cạnh đó, một số công ty trong tập đoàn như Công ty cổ phần VRG - Bảo Lộc, Công ty cổ phần thủy điện Geruco Sông Côn, Công ty cổ phần VRG - Đắk Nông, Công ty cổ phần Cao su Đồng Phú chưa thực hiện việc phân phối lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức cho cổ đông theo đúng quy định.
Tình Trạng Nợ Phải Thu Và Những Rủi Ro Mất Vốn
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra tổng nợ phải thu ngắn hạn lũy kế đến hết năm 2024 của tập đoàn là hơn 1.281 tỷ đồng. Trong đó, có hơn 282 tỷ đồng chưa được đối chiếu đầy đủ và hơn 414 tỷ đồng là nợ quá hạn. Đáng chú ý, Công ty mẹ - Tập đoàn đã trả nợ thay cho Công ty cổ phần Gỗ MDF VRG Kiên Giang số tiền hơn 181 tỷ đồng nhưng chưa thu hồi đúng hạn, không thực hiện đúng cam kết trả nợ.
Ngoài ra, việc cho vay vốn và trả nợ thay cho Công ty cổ phần Cao su Phú Riềng Kratie với số tiền hơn 92 tỷ đồng được đánh giá là khó có khả năng thu hồi, tiềm ẩn nguy cơ mất vốn nhà nước. Cùng với đó là khoản nợ quá hạn gần 27 tỷ đồng của Công ty cổ phần Đầu tư và Dịch vụ Sao Kim cần được thu hồi.
Thanh tra còn phát hiện Công ty TNHH MTV Tổng công ty Cao su Đồng Nai trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa đúng quy định, với số tiền gần 54 tỷ đồng. Trong khi đó, Công ty cổ phần Quasa Geruco và Công ty cổ phần Cao su Việt Lào có khoản nợ phải thu ngắn hạn chưa thu được lên đến hơn 241 tỷ đồng tại thời điểm thanh tra.
Sai Phạm Trong Quản Lý Dự Án Và Sử Dụng Đất Đai
Dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Nam Pleiku tại tỉnh Gia Lai do Công ty TNHH MTV Cao su Chư Sê làm chủ đầu tư cũng bị phát hiện nhiều vấn đề. Cụ thể, có sự thiếu sót trong việc ký quỹ đảm bảo thực hiện dự án với số tiền 1,5 tỷ đồng. Chủ đầu tư còn phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án chưa đúng quy định, làm tăng hơn 58 tỷ đồng so với mức đã được Hội đồng quản trị tập đoàn thỏa thuận. Dự án này cũng chưa đáp ứng đủ điều kiện về năng lực tài chính để đảm bảo việc sử dụng đất theo tiến độ.
Một vấn đề nghiêm trọng khác là việc 6 công ty thuộc tập đoàn được địa phương giao, cho thuê đất để sản xuất kinh doanh nhưng đã bị các tổ chức, cá nhân lấn, chiếm với tổng diện tích lên đến hơn 1.634 ha.
Hiệu Quả Đầu Tư Thấp Và Trách Nhiệm Của Lãnh Đạo
Thanh tra Chính phủ kết luận rằng hiệu quả đầu tư tài chính của tập đoàn và các công ty thành viên còn thấp so với quy mô vốn đầu tư. Tình trạng một số công ty con hoạt động kém hiệu quả, thua lỗ lũy kế nhiều năm vẫn tồn tại, không đảm bảo yêu cầu bảo toàn và phát triển vốn nhà nước, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm giá trị vốn đầu tư và mất vốn nhà nước.
Ngoài ra, số tiền thuê đất từ năm 2018 đến hết tháng 10/2025 mà các công ty còn phải nộp vào ngân sách nhà nước ước tính lên đến hơn 894 tỷ đồng.
Trách nhiệm cho những vi phạm và khuyết điểm này được xác định thuộc về Hội đồng quản trị, ban lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, các công ty thành viên được thanh tra và các cá nhân có liên quan trực tiếp. Cơ quan thanh tra đã đề nghị Bộ Tài chính chỉ đạo tập đoàn tiến hành kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân vi phạm. Đồng thời, cần khẩn trương rà soát, đánh giá nguyên nhân và thực hiện các biện pháp khắc phục để bảo toàn vốn nhà nước, đảm bảo việc góp vốn, đầu tư vào các công ty con được thực hiện đúng quy định pháp luật và quy chế nội bộ của tập đoàn.
