Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính pháp, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội, nhấn mạnh rằng quyền tự do ngôn luận trên không gian mạng không phải là quyền vô giới hạn. Theo ông, công dân khi tham gia môi trường mạng nếu đề cao cái tôi, coi thường pháp luật sẽ phải đối mặt với chế tài nghiêm khắc.
Quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm pháp lý
Luật sư Đặng Văn Cường cho biết Hiến pháp và pháp luật Việt Nam bảo đảm quyền tự do ngôn luận, nhưng quyền này phải đặt trong khuôn khổ pháp luật, tôn trọng quyền cơ bản của công dân và trật tự an toàn xã hội. Thời gian qua, nhiều người hiểu sai về quyền này, dẫn đến hành vi quy kết, xúc phạm người khác trên mạng xã hội, gây ảnh hưởng đến nếp sống văn minh và môi trường văn hóa.
“Mọi quyền tự do đều gắn với trách nhiệm pháp lý,” ông nhấn mạnh. Việc phát ngôn trên mạng xã hội phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin. Nếu phát ngôn sai sự thật hoặc dùng ngôn ngữ để công kích, tấn công người khác, người vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định.
Giới hạn của quyền tự do ngôn luận
Theo luật sư Đặng Văn Cường, có ba nhóm hành vi bị giới hạn. Thứ nhất, không được lợi dụng quyền tự do ngôn luận để xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác. Việc khen, chê, góp ý là quyền, nhưng không được quy kết, xúc phạm hay “kết tội thay tòa”. Thứ hai, không được tự biến mình thành “cơ quan xét xử” trên mạng xã hội. Chỉ cơ quan tiến hành tố tụng mới có thẩm quyền xác định một người có tội hay không. Thứ ba, không được đưa thông tin sai sự thật, thông tin chưa kiểm chứng gây hoang mang xã hội.
“Trong Nhà nước pháp quyền, việc xác định một người có phạm tội hay không thuộc thẩm quyền của cơ quan tiến hành tố tụng trên cơ sở điều tra, truy tố, xét xử theo trình tự luật định,” ông nói.
Chế tài xử phạt
Đối với hành vi vi phạm, Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định mức phạt hành chính có thể lên tới 50.000.000 đồng. Trong trường hợp nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội như vu khống (Điều 156 Bộ luật Hình sự) hoặc làm nhục người khác (Điều 155), với mức án tới 5 năm tù, thậm chí 7 năm tù tùy theo tính chất và hậu quả.
“Nếu không đủ kỹ năng cần thiết, nhận thức chưa đầy đủ về pháp luật hoặc suy thoái về tư tưởng đạo đức, đề cao cái tôi mà xem nhẹ giá trị, quyền lợi của người khác, coi thường pháp luật, sẽ phải trả giá đắt bằng chế tài của pháp luật,” luật sư Đặng Văn Cường cảnh báo.
Kỹ năng cần thiết khi tham gia mạng xã hội
Luật sư khuyến nghị mỗi công dân cần xây dựng ba nhóm kỹ năng: kỹ năng kiểm chứng thông tin, kỹ năng tranh luận văn minh và ý thức trách nhiệm pháp lý. Ông lưu ý không nên chia sẻ thông tin khi đang hưng phấn cao hoặc trong trạng thái cảm xúc không tốt. “Mọi hành vi vội vàng, thiếu kiên nhẫn, không kiểm soát được cảm xúc hoặc thiếu hiểu biết pháp luật đều phải trả giá bằng tiền, thậm chí có thể tới 7 năm tù,” ông nói.
Để nâng cao hiệu quả quản lý thông tin trên mạng xã hội, luật sư đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường tuyên truyền, nâng cao năng lực phát hiện xử lý thông tin giả, và giáo dục kỹ năng số trong nhà trường. “Mục tiêu của việc quản lý không phải hạn chế tiếng nói của người dân, mà là xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh,” ông kết luận.
