Luật Thi hành án hình sự 2025 do Quốc hội thông qua, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, mang tính nhân đạo với nhiều điểm mới trong cải tạo, quản lý và thi hành án. Theo đó, phạm nhân được quyền liên lạc điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử với người thân mỗi tháng một lần, mỗi lần không quá 10 phút, trừ trường hợp cấp bách.
Quy định chi tiết về liên lạc và thư từ
Điều 51 của Luật quy định về chế độ liên lạc của phạm nhân. Cụ thể, phạm nhân được gửi mỗi tháng 2 lá thư. Giám thị trại giam, trại tạm giam có trách nhiệm kiểm tra, kiểm duyệt thư phạm nhân gửi và nhận. Ngoài thư, phạm nhân được liên lạc điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh với người thân thích ở trong nước mỗi tháng một lần, mỗi lần không quá 10 phút. Giám thị trại giam, trại tạm giam xem xét, quyết định việc cho phép liên lạc và tổ chức kiểm soát. Chi phí liên lạc do phạm nhân tự chi trả.
Chế độ chăm sóc y tế cho phạm nhân
Điều 52 quy định phạm nhân được bảo đảm chăm sóc y tế, phòng chống dịch bệnh. Trại giam, trại tạm giam phối hợp với cơ sở khám chữa bệnh cấp cơ bản trở lên hoặc cơ sở y tế trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân để tổ chức khám sức khỏe định kỳ. Khi phạm nhân bị bệnh hoặc thương tích, được khám chữa bệnh tại bệnh xá của trại hoặc cơ sở y tế Nhà nước gần nhất. Nếu bệnh nặng vượt quá khả năng điều trị, trại giam phối hợp chuyển đến cơ sở phù hợp. Trại giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu phối hợp xây dựng hoặc bố trí buồng riêng để điều trị cho phạm nhân.
Đối với phạm nhân có dấu hiệu mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh làm mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi, các cơ quan có thẩm quyền đề nghị Tòa án trưng cầu giám định pháp y, pháp y tâm thần. Sau khi có kết luận, Chánh án Tòa án nhân dân khu vực hoặc Tòa án quân sự cấp quân khu ra quyết định tạm đình chỉ hoặc không đình chỉ chấp hành án phạt tù và áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.
Phạm nhân nghiện ma túy và hiến mô, bộ phận cơ thể
Phạm nhân nghiện ma túy được trại giam phối hợp với các đơn vị chức năng tổ chức cai nghiện. Kinh phí phòng chống dịch bệnh, khám chữa bệnh do Nhà nước cấp. Nếu phạm nhân có thẻ bảo hiểm y tế, tiếp tục được hưởng quyền lợi bảo hiểm; phần vượt quá định mức chi trả do Nhà nước chi trả.
Điều 53 quy định phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể phải đáp ứng 5 điều kiện: tự nguyện; hiến cho người thân thích; đủ sức khỏe để hiến và đảm bảo sức khỏe tiếp tục chấp hành án sau hiến; tự chịu chi phí hiến và chăm sóc sức khỏe sau hiến; là người bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng nhưng phạm tội lần đầu, thời gian chấp hành án còn lại dưới 3 năm. Chính phủ sẽ quy định chi tiết trình tự, thủ tục giải quyết.
