Sáu Luật Mới Chính Thức Có Hiệu Lực Từ 1/3/2026, Trong Đó Có Luật Trí Tuệ Nhân Tạo Đầu Tiên
Từ ngày 1/3/2026, hệ thống pháp luật Việt Nam sẽ đón nhận sáu luật mới có hiệu lực áp dụng, bao gồm: Luật Trí tuệ nhân tạo 2025; Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025; Luật Phục hồi, phá sản 2025; Luật Đầu tư 2025; Luật Quy hoạch 2025; và Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2025. Đây là những văn bản pháp lý quan trọng, được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc gia.
Luật Trí Tuệ Nhân Tạo 2025: Khuôn Khổ Pháp Lý Đầu Tiên Cho AI
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, gồm 8 chương và 35 điều, là luật đầu tiên ở Việt Nam chuyên quy định về lĩnh vực AI, được Quốc hội thông qua vào tháng 12/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Mục tiêu của luật là thiết lập một khuôn khổ pháp lý thống nhất cho việc phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đảm bảo sự phát triển an toàn, có trách nhiệm và vì con người.
Luật này thúc đẩy AI trở thành hạ tầng trí tuệ quốc gia, động lực cho tăng trưởng năng suất, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và cạnh tranh quốc gia. Đồng thời, nó tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, nhân văn và đáng tin cậy, khuyến khích hợp tác, sáng tạo, thương mại hóa và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực này.
Các Hành Vi Bị Nghiêm Cấm Theo Luật AI
Đáng chú ý, luật quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, bao gồm:
- Lợi dụng hoặc chiếm đoạt hệ thống AI để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
- Phát triển, cung cấp, triển khai hoặc sử dụng hệ thống AI nhằm mục đích thực hiện các hành vi bị cấm theo quy định của luật.
- Sử dụng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật để lừa dối hoặc thao túng nhận thức, hành vi của con người một cách có chủ đích và hệ thống, gây tổn hại nghiêm trọng.
- Lợi dụng điểm yếu của nhóm người dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật để gây hại.
- Tạo ra hoặc phổ biến nội dung giả mạo có khả năng gây nguy hại đến an ninh quốc gia, trật tự xã hội.
Ngoài ra, các hành vi bị cấm khác bao gồm việc thu thập, xử lý dữ liệu trái phép, cản trở cơ chế giám sát của con người, che giấu thông tin công khai, hoặc lợi dụng hoạt động nghiên cứu AI để thực hiện hành vi trái luật.
Cơ Chế Ưu Đãi Và Hỗ Trợ Cho Doanh Nghiệp
Luật Trí tuệ nhân tạo dành nhiều cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghệ số. Theo Điều 20, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực AI được hưởng ưu đãi và hỗ trợ cao nhất theo pháp luật về khoa học công nghệ, đầu tư, và chuyển đổi số. Họ cũng được tạo điều kiện tiếp cận hạ tầng, dữ liệu và môi trường thử nghiệm cho nghiên cứu và thương mại hóa sản phẩm AI.
Nhà nước hỗ trợ phát triển hệ sinh thái và thị trường AI thông qua việc ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ AI trong đấu thầu, phát triển thị trường và sàn giao dịch công nghệ, đảm bảo tiếp cận công bằng đối với hạ tầng tính toán, và áp dụng chính sách ưu đãi về thuế, đầu tư.
Các Luật Khác Cùng Có Hiệu Lực
Cùng thời điểm, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân gồm 5 chương, 45 điều, với nhiều điểm mới đột phá, tập trung vào nguyên tắc lãnh đạo của Đảng, giám sát toàn diện có trọng tâm, và phân công, phân cấp trong hoạt động giám sát.
Luật Quy hoạch với 6 chương, 58 điều, hoàn thiện hệ thống quy hoạch, tăng cường phân cấp, và đơn giản hóa quy trình, giúp tháo gỡ khó khăn trong đánh giá dự án đầu tư.
Luật Đầu tư gồm 7 chương, 52 điều, bổ sung quy định cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, cắt giảm 39 ngành nghề đầu tư có điều kiện, và chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm để bảo đảm quyền tự do kinh doanh.
Luật Bảo vệ bí mật nhà nước gồm 5 chương, 28 điều, quy định phạm vi bí mật nhà nước theo hướng khái quát, giúp xây dựng danh mục chính xác hơn, với Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục cụ thể.
Luật Phục hồi, phá sản gồm 8 chương, 88 điều, nhằm sửa đổi các quy định vướng mắc, tháo gỡ điểm nghẽn trong giải quyết phá sản, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp phục hồi hoặc thanh lý kịp thời, góp phần cải thiện môi trường đầu tư.
Sự ra đời của sáu luật mới này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.
