Sau hơn 30 năm khởi công, dự án Khu trung tâm thương mại Bạc Liêu (phường Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau) vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Kết luận thanh tra của Thanh tra tỉnh Cà Mau chỉ ra nhiều tồn tại về đất đai, đầu tư và đấu thầu ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.
Thu hồi đất trước quyết định của Thủ tướng
Theo kết luận thanh tra, năm 1995, khi chưa có quyết định giao đất, Chủ tịch UBND tỉnh Minh Hải (cũ) đã ký Quyết định số 187 và 188/QĐ-UB thu hồi đất, giao mặt bằng cho Ban Quản lý dự án trung tâm thương mại thị xã Bạc Liêu. Trong khi đến năm 1998, Thủ tướng Chính phủ mới ban hành quyết định giao đất. Việc thu hồi và giao đất trước đó được xác định là vượt thẩm quyền theo Luật Đất đai năm 1993.
Nhiều quyết định giải tỏa, thu hồi đất do lãnh đạo tỉnh Minh Hải (cũ) và sau này là tỉnh Bạc Liêu (cũ) ban hành cũng được thanh tra xác định không đúng thẩm quyền.
Chỉ định thầu trái quy định
Quá trình lựa chọn nhà đầu tư cũng có sai phạm. Tháng 8 năm 1996, trên cơ sở đề xuất của UBND thị xã Bạc Liêu (cũ), Sở Kế hoạch - Đầu tư cùng lãnh đạo UBND tỉnh Minh Hải (cũ) thống nhất cho Công ty Thái Dương thi công dự án theo hình thức chỉ định thầu, không tổ chức đấu thầu. Kết luận thanh tra nêu rõ việc này trái với Thông tư liên bộ số 03-TT/LB năm 1995 của Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng và Ủy ban Kế hoạch Nhà nước về đấu thầu.
Thanh tra cũng xác định việc cho phép giao đất từng phần cho Công ty Thái Dương theo giá trị đầu tư thực tế nghiệm thu không phù hợp với quyết định giao đất của Thủ tướng Chính phủ.
Dự án dang dở, tài chính kiệt quệ
Dự án có quy mô hơn 40.280 m2, tổng mức đầu tư ban đầu hơn 21 tỉ đồng. Khởi công năm 1995, dự kiến hoàn thành năm 2000, nhưng đã điều chỉnh tiến độ 4 lần, kéo dài đến cuối năm 2010. Từ tháng 7 năm 2009, dự án ngừng thi công hoàn toàn. Tổng giá trị thực hiện chỉ đạt hơn 13,1 tỉ đồng. Nhiều hạng mục quan trọng như chợ trung tâm, nhà hàng, tháp nước, hệ thống thoát nước đường Hòa Bình, vỉa hè và cây xanh vẫn còn dang dở. Hồ sơ do chủ đầu tư cung cấp không có hồ sơ quản lý chất lượng đối với các hạng mục đã thi công.
Công ty Thái Dương không chuyển kinh phí cho Ban Quản lý dự án để thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng. Doanh nghiệp sau đó lâm vào tình trạng kiệt quệ tài chính, không còn khả năng tiếp tục thực hiện dự án và đến tháng 3 năm 2019 đã có văn bản chấm dứt thực hiện dự án.
Kiến nghị xử lý
Đối với khoản tiền sử dụng đất hơn 14,9 tỉ đồng của dự án, kết luận thanh tra cho biết hiện chưa có hồ sơ chứng minh đã hoàn thành nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước.
Thanh tra tỉnh Cà Mau kiến nghị cơ quan có thẩm quyền chỉ đạo UBND phường Bạc Liêu khẩn trương làm việc với Công ty Thái Dương để thanh lý Hợp đồng kinh tế số 05-95. Trường hợp không đạt được thỏa thuận, vụ việc cần được chuyển đến tòa án giải quyết theo quy định.
Thanh tra cũng kiến nghị sớm xác định định hướng đối với khu đất dự án; xem xét xử lý các quyết định thu hồi đất ban hành sai thẩm quyền gây vướng mắc cho công tác bồi thường; quyết định tiếp tục hay chấm dứt dự án để lựa chọn phương án đầu tư phù hợp, tránh kéo dài tình trạng lãng phí.
Đồng thời, cơ quan chức năng cần rà soát, truy thu đầy đủ các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng, làm rõ khoản tiền sử dụng đất hơn 14,9 tỉ đồng chưa có hồ sơ chứng minh đã nộp ngân sách; xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân tham mưu, ban hành các quyết định sai quy định về đất đai, đầu tư qua các thời kỳ.
Thanh tra tỉnh Cà Mau cho rằng, các sai phạm xảy ra từ hơn 30 năm trước, khi nhận thức pháp luật của cán bộ tham mưu còn hạn chế; mục đích nhằm đẩy nhanh dự án, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, chỉnh trang đô thị và chưa có chứng cứ tham nhũng. Do các tổ chức liên quan đã giải thể, phần lớn cá nhân đã qua đời hoặc mất năng lực nhận thức, cơ quan thanh tra kiến nghị không xem xét trách nhiệm.
