Chính phủ vừa ban hành Nghị định 219/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khí tượng thủy văn. Theo đó, từ ngày 8/8/2026, hành vi đưa tin sai lệch, gian lận về nguồn tin, cắt xén các bản tin dự báo thời tiết có thể bị phạt tới 40 triệu đồng.
Phân định rõ ranh giới giữa chia sẻ thông tin và truyền phát bản tin dự báo
Trao đổi với Thanh Niên, ông Nguyễn Trần Linh, Chánh văn phòng Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), khẳng định Nghị định 219 bảo vệ thông tin dự báo thời tiết chính thống phục vụ phòng chống thiên tai. Ông cho biết: “Ranh giới đỏ để phân biệt giữa việc một người dân chia sẻ, bàn luận về thời tiết thông thường với một hành vi bị coi là 'truyền, phát bản tin dự báo trái phép' trên mạng xã hội được quy định tại điều 8.”
Quy định này bảo vệ tính chính thống của thông tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn, vốn có hàm lượng khoa học cao và phục vụ trực tiếp công tác phòng chống thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản. Nếu bản tin bị cắt xén, sửa đổi hoặc không rõ nguồn gốc, người dân khó phân biệt thông tin chính thức với thông tin đã chỉnh sửa.
Quy định không hạn chế quyền chia sẻ thông tin của người dân
Ông Nguyễn Trần Linh nhấn mạnh: “Nghị định 219 không cấm người dân bình luận, chia sẻ nhận định hay kinh nghiệm về thời tiết. Nghị định điều chỉnh về hành vi truyền, phát bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn theo hướng để xã hội phân biệt đâu là thông tin chính thức, thông tin có giá trị chuyên môn, đâu là 'tin giả'.”
Ví dụ, người dân vẫn có quyền nói: “Theo tôi chiều nay có thể mưa”. Nhưng nếu một cá nhân tự thiết kế bản tin dự báo, sử dụng bản đồ thời tiết, cấp độ rủi ro thiên tai, thời gian phát hành, hình thức giống bản tin chính thức rồi lan truyền trên mạng xã hội, thì thông tin đó không còn đơn thuần là ý kiến cá nhân mà đã mang bản chất của hoạt động truyền, phát bản tin dự báo.
Xử lý các hành vi tự diễn giải dữ liệu chuyên ngành
Hiện nay, nhiều fanpage, kênh TikTok, YouTube tự lấy mô hình quốc tế, ảnh vệ tinh rồi tự diễn giải với tiêu đề giật gân như “mưa lịch sử”, “siêu bão cực nguy hiểm”. Ông Nguyễn Trần Linh cho biết: “Nghị định không cấm việc sử dụng dữ liệu khí tượng thủy văn công khai để nghiên cứu, phân tích hoặc phổ biến kiến thức. Nhưng khi cá nhân, tổ chức tự diễn giải dữ liệu chuyên ngành thành bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn để truyền, phát tới công chúng, thì phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, tính trung thực và nguồn gốc của thông tin đó.”
Tùy tính chất và mức độ vi phạm, các fanpage, kênh mạng xã hội hoặc cá nhân có thể bị xử lý đối với một hoặc nhiều hành vi: truyền, phát bản tin không nêu rõ nguồn gốc; truyền, phát bản tin không đầy đủ nội dung (cắt xén làm thay đổi ý nghĩa); truyền, phát bản tin sai lệch nội dung; đưa tin sai lệch về hoạt động dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn.
Điểm mới: quản lý hành vi truyền thông, không quản lý mô hình dự báo
Điểm mới của nghị định là quản lý “hành vi truyền thông”, không phải quản lý “mô hình dự báo”. Nghị định không xử phạt vì một người xem mô hình dự báo hiện có trên mạng, cũng không xử phạt vì đưa ra nhận định cá nhân. Đối tượng nghị định hướng đến là hành vi biến những dữ liệu kỹ thuật chưa được kiểm định thành thông tin dự báo có tính khẳng định để truyền tới cộng đồng, đặc biệt khi sử dụng các tiêu đề giật gân nhằm thu hút lượt xem.
