Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận Luật Hộ tịch sửa đổi, đề cao giá trị pháp lý điện tử
Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 55, chiều 18/3 tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Buổi thảo luận tập trung vào việc hiện đại hóa hệ thống hộ tịch, với trọng tâm là tăng cường ứng dụng công nghệ và bảo vệ quyền lợi người dân.
Giá trị pháp lý tương đương cho giấy tờ điện tử
Theo trình bày của Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, dự thảo Luật quy định giấy tờ hộ tịch bản điện tử có giá trị pháp lý tương đương với bản giấy trong mọi thủ tục hành chính và giao dịch. Điều này nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, giúp người dân thuận tiện hơn khi thực hiện các thủ tục liên quan đến hộ tịch.
Dự thảo cũng xác định các loại giấy tờ hộ tịch bao gồm: giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử và các văn bản xác nhận hộ tịch. Người dân có quyền lựa chọn nộp hồ sơ và nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính.
Mở rộng quyền đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới
Một điểm mới quan trọng trong dự thảo là quy định người dân có quyền yêu cầu đăng ký hộ tịch tại bất kỳ Ủy ban nhân dân cấp xã nào, không phụ thuộc vào nơi cư trú hay địa giới hành chính. Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ chịu trách nhiệm thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện và thông tin hộ tịch.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về quyền và nghĩa vụ đăng ký hộ tịch cho người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch đang cư trú tại Việt Nam. Đồng thời, Luật đảm bảo quyền đăng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra hoặc sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam, nhấn mạnh việc bảo vệ quyền con người trong các trường hợp đặc biệt.
Ứng dụng công nghệ và giảm thiểu thủ tục giấy tờ
Dự thảo Luật quy định việc sử dụng dữ liệu điện tử và sổ hộ tịch điện tử đăng ký trực tuyến toàn trình cho tất cả các thủ tục, trừ thủ tục đăng ký kết hôn vẫn kết hợp điện tử và sổ giấy để phù hợp với truyền thống. Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu liên quan, chỉ yêu cầu người dân nộp giấy tờ khi không thể khai thác đầy đủ thông tin.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh cần đẩy mạnh hộ tịch số và kết nối liên thông, ưu tiên bản điện tử để người dân "ở đâu cũng có thể đăng ký được hộ tịch". Ông cũng yêu cầu quy định trách nhiệm cập nhật dữ liệu hộ tịch vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo thời gian thực, tránh sai lệch thông tin.
Quan điểm thẩm tra và đề xuất từ các đại biểu
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hộ tịch năm 2014. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ lưỡng điều kiện đảm bảo thực hiện, đặc biệt là hạ tầng công nghệ và việc kết nối liên thông cơ sở dữ liệu hộ tịch ở các vùng sâu, vùng xa.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đồng ý với các quy định mới nhưng lưu ý về khối lượng công việc lớn của cán bộ cấp xã. Bà đề nghị áp dụng triệt để điện tử, chỉ giữ lại giấy tờ khi cần thiết về mặt pháp lý, nhằm giảm thiểu công việc và quy trình thao tác.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đề xuất nguyên tắc lấy lợi ích người dân làm trọng, yêu cầu cơ quan tư pháp tự rà soát và chỉnh sửa sai sót do lỗi của nhà nước, không bắt buộc người dân phải tìm chứng cứ cũ.
Phiên thảo luận kết thúc với sự đồng thuận cao về hướng cải cách, hứa hẹn mang lại nhiều tiện ích và bảo vệ quyền lợi tốt hơn cho người dân thông qua Luật Hộ tịch sửa đổi.
