Theo Điều 42 Nghị định 90 năm 2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 5, các hành vi vi phạm liên quan đến lưu giữ và chuyển tinh trùng, noãn, phôi sẽ bị xử phạt hành chính với mức tiền từ 5 triệu đến 20 triệu đồng.
Các hành vi bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng
Nghị định quy định rõ các trường hợp bị phạt tiền từ 5 triệu đến 10 triệu đồng, bao gồm:
- Cơ sở lưu giữ mẫu (tinh trùng, noãn, phôi) không tư vấn cho người gửi hoặc người nhận mẫu hiến về quy định vận chuyển và các rủi ro có thể gặp phải khi có nguyện vọng chuyển mẫu sang cơ sở khác.
- Không có ý kiến bằng văn bản về việc đồng ý chuyển mẫu khi người gửi hoặc người nhận yêu cầu.
- Không cho chuyển tinh trùng, noãn, phôi đang lưu giữ sang cơ sở khác theo yêu cầu, trừ trường hợp cơ sở tiếp nhận không đồng ý.
- Cơ sở lưu giữ không đủ điều kiện tiếp tục lưu giữ nhưng không thông báo cho người gửi/nhận mẫu hiến và không chuyển mẫu đến cơ sở khác phù hợp.
Các hành vi bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng
Mức phạt cao hơn, từ 10 triệu đến 20 triệu đồng, áp dụng cho các vi phạm nghiêm trọng hơn:
- Không bảo đảm bảo mật thông tin của người hiến và người nhận tinh trùng, noãn, phôi.
- Không thực hiện nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận trong hiến và nhận tinh trùng, phôi.
- Lưu giữ mẫu mà không ký hợp đồng dân sự với người gửi, trừ trường hợp mẫu được hiến.
- Không xác định người hiến không mắc bệnh di truyền ảnh hưởng thế hệ sau, không mắc bệnh tâm thần hoặc mất năng lực hành vi, không nhiễm HIV.
- Không mã hóa thông tin hiến tặng và không chia sẻ với cơ sở dữ liệu dùng chung về hỗ trợ sinh sản.
- Không hủy tinh trùng khi người gửi chết, trừ trường hợp vợ có nguyện vọng sinh con bằng tinh trùng của chồng đã chết hoặc người chết có văn bản hiến tinh trùng.
- Không hủy noãn khi người gửi chết, trừ trường hợp có văn bản hiến noãn trước khi chết.
- Không hủy phôi khi người chồng trong cặp vợ chồng gửi phôi chết, trừ các trường hợp: vợ có nguyện vọng sinh con bằng phôi của hai vợ chồng; vợ có văn bản hiến phôi cho nghiên cứu hoặc hỗ trợ sinh sản cho phụ nữ độc thân hoặc cặp vợ chồng khác.
- Không hủy phôi khi cặp vợ chồng gửi phôi đã ly hôn, trừ khi có văn bản đồng ý của cả hai về việc tiếp tục lưu giữ hoặc hiến phôi.
- Thực hiện hỗ trợ sinh sản cho cặp vợ chồng không được chẩn đoán vô sinh hoặc không có chỉ định y tế.
Các cơ sở lưu giữ và cơ sở khám chữa bệnh thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và mang thai hộ vì mục đích nhân đạo cũng bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng nếu không mã hóa hoặc không chia sẻ thông tin hiến tặng với cơ sở dữ liệu dùng chung.
Nghị định này nhằm tăng cường quản lý và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan trong hoạt động hỗ trợ sinh sản, đảm bảo tính minh bạch và an toàn.
