Sau gần một ngày làm việc liên tục, toàn Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP.HCM) phát hiện thêm 5 bộ hài cốt cùng 2 bộ di vật tại khu vực A, ngay phía sau Nhà Truyền thống. Tổng số hài cốt được tìm thấy tại khu vực rãnh mộ A đến nay là 16 bộ.
Công tác khai quật tỉ mỉ
Tiếng máy xúc đào bánh xích ngừng lại nhiều lần trong ngày 9/7 để nhường chỗ cho những chiếc bay nhỏ, xẻng và đôi tay của lực lượng tìm kiếm. Mỗi dấu hiệu bất thường xuất hiện dưới lớp đất đều khiến cả hiện trường chậm lại. Khối lượng công việc không chỉ dừng ở việc đào đất. Từng lớp địa tầng được bóc tách thủ công. Đất sau khi đưa lên mặt bằng tiếp tục được sàng lọc để kiểm tra mảnh xương, mảnh vải và những dấu vết nhỏ còn sót lại. Khi phát hiện dấu hiệu nghi là hài cốt hoặc di vật, việc đào cơ giới lập tức dừng lại. Lực lượng chuyên môn chuyển sang xử lý bằng dụng cụ cầm tay.
Trong ảnh, Bác sĩ Trần Văn Bản (áo xanh cộc tay), nguyên Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ quận Tân Bình cũ, người dành hơn 30 năm tham gia tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, hỗ trợ lực lượng tìm kiếm hiện trường bốc tách lớp đất, thu thập hài cốt.
Quy trình bảo quản và giám định ADN
Những bộ hài cốt được cất bốc trong ngày đều được chuyển đến khu vực bảo quản. Lực lượng chuyên môn tiến hành làm sạch, phân loại và lập hồ sơ riêng cho từng trường hợp. Di vật được niêm phong và lưu giữ theo quy định. Sau đó, mẫu sinh phẩm sẽ được lấy để phục vụ giám định ADN. Việc giám định không chỉ dựa trên mẫu hài cốt. Cơ quan chức năng sẽ đối chiếu đồng thời với dữ liệu ADN của thân nhân, hồ sơ lưu trữ, tài liệu lịch sử và các di vật thu được tại hiện trường. Mỗi nguồn thông tin sẽ bổ sung cho nhau trong quá trình xác định danh tính các liệt sĩ.
Lực lượng quy tập chuẩn bị sẵn bộ tiểu quách, chờ an vị bộ hài cốt đã quy tập. Mỗi vị trí phát hiện đều được đánh dấu trên sơ đồ hiện trường. Độ sâu, hướng nằm và các di vật đi kèm được ghi nhận đầy đủ. Đây là cơ sở phục vụ nghiên cứu, đối chiếu và xác định danh tính trong giai đoạn tiếp theo.
Nghi thức trang trọng
Từng bộ hài cốt được lực lượng chuyên môn cất bốc cẩn trọng. Các phần xương được làm sạch sơ bộ ngay tại hiện trường, kiểm đếm và sắp xếp theo đúng vị trí giải phẫu. Trong không gian trang nghiêm, một cán bộ Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ cẩn thận dán Quốc huy lên tiểu quách chứa hài cốt. Mỗi tiểu quách được bọc vải đỏ, sắp đặt ngay ngắn bên cạnh bàn thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quốc kỳ trong Nhà Tưởng niệm. Đây là bước cuối trong quy trình an vị hài cốt trước khi lấy mẫu giám định ADN và lưu giữ theo quy định.
Sau gần 60 năm nằm lại dưới lòng đất, các liệt sĩ, đồng bào yêu nước được đưa vào nơi bảo quản trang trọng để chờ hành trình xác định danh tính và trở về với gia đình.
Thống kê và tiến độ
Theo báo cáo của đơn vị vào cuối ngày 9/7, toàn bộ quân số được huy động để triển khai nhiệm vụ. Lực lượng chức năng mở rộng hố khai quật xuống độ sâu khoảng 2 m. Hố đào dài 5 m và rộng 3 m. Khoảng 50 m3 đất được bóc tách khỏi hiện trường.
Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, tập trung ở Khu vực A - vị trí đầu tiên được radar xuyên đất phát hiện dấu hiệu dị thường:
- Ngày 23/6: Đào khảo sát, phát hiện 5 bộ hài cốt cùng nhiều di vật quý giá, trong đó có sổ tay ghi tên liệt sĩ Huỳnh Văn Quên.
- Ngày 6/7: Ngày đầu triển khai tìm kiếm quy mô lớn, phát hiện thêm 4 bộ hài cốt. Tổng cộng: 9 bộ.
- Ngày 7/7: Phát hiện thêm 2 bộ hài cốt. Tổng cộng: 11 bộ.
- Ngày 8/7: Tạm dừng khai quật để chuẩn bị hậu cần và mở rộng hiện trường.
- Ngày 9/7: Mở rộng hố đào sâu 2 m, dài 5 m, rộng 3 m, bóc tách khoảng 50 m3 đất. Phát hiện thêm 5 bộ hài cốt và 2 bộ di vật. Tổng cộng: 16 bộ.
