Dự án nạo vét bồi lấp sông Vĩnh Điện nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ hơn 2.000 ha đất sản xuất nông nghiệp tại xã Gò Nổi (Đà Nẵng) phải tạm dừng chỉ sau vài ngày triển khai do vấp phải sự phản đối của người dân, nghi ngờ dự án “núp bóng” để khai thác cát.
Nguyên nhân dự án nạo vét
Sông Vĩnh Điện bắt nguồn từ bờ tả sông Thu Bồn, chảy qua khu vực xã Gò Nổi và là nguồn cấp nước quan trọng cho các trạm bơm tưới gần 2.000 ha đất nông nghiệp, đồng thời cung cấp nước sinh hoạt và phục vụ nhiều hoạt động kinh tế của người dân. Sau mùa mưa lũ năm 2025, cửa vào sông Vĩnh Điện bị bồi lấp nghiêm trọng, làm thu hẹp mặt cắt dòng chảy. Tình trạng này khiến các trạm bơm đứng trước nguy cơ không thể lấy nước khi mực nước sông Thu Bồn xuống thấp, đồng thời khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn từ Cửa Hàn và Cửa Đại.
Trước thực trạng trên, UBND thành phố Đà Nẵng chỉ đạo xã Gò Nổi khẩn trương hoàn tất thủ tục để triển khai dự án nạo vét cát bồi lấp đoạn sông Vĩnh Điện qua địa bàn xã, nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ công trình đập thời vụ ngăn mặn, giữ ngọt.
Quy mô và tiến độ dự án
Theo hồ sơ, dự án nạo vét trên chiều dài hơn 1,3 km, từ vị trí giao nhau giữa sông Thu Bồn và sông Vĩnh Điện đến hạ lưu thuộc thôn Cẩm Đồng (xã Gò Nổi). Tổng diện tích nạo vét khoảng 5,6 ha, với khối lượng dự kiến hơn 28.083 m³ bùn, cát. Dự án có tổng kinh phí hơn 1,2 tỉ đồng, thời gian thi công 75 ngày, do Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Ngân Mai thực hiện. Theo phương án được phê duyệt, toàn bộ vật liệu sau nạo vét được vận chuyển đến bãi tập kết của hộ kinh doanh Lê Thị Tiện tại thôn Nhị Dinh 1 (xã Điện Bàn Tây, thành phố Đà Nẵng) để quản lý, xử lý theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày triển khai, dự án đã phải dừng thi công khi nhiều người dân tập trung phản đối. Người dân cho rằng, cách thức triển khai có nhiều dấu hiệu giống hoạt động khai thác cát hơn là nạo vét phục vụ công ích. Theo phản ánh, đơn vị thi công đóng cọc, sử dụng tàu hút cát cùng nhiều sà lan liên tục vận chuyển cát ra khỏi hiện trường.
Phản ứng của người dân và chính quyền
“Không biết họ có thực sự nạo vét hay không, hay lấy cớ để tận thu cát. Chỉ trong 2 ngày đầu triển khai, 1 tàu hút nhưng có tới 3 - 4 sà lan chở cát đi với khối lượng rất lớn”, một người dân phản ánh. Để bảo đảm tính minh bạch, nhiều người dân đề nghị cát sau nạo vét phải được tập kết ngay tại hai bên bờ sông để phục vụ san lấp, gia cố các điểm sạt lở trên địa bàn thay vì vận chuyển đến nơi khác. “Nếu đúng là phục vụ lợi ích công thì cát nên để lại địa phương sử dụng. Việc chở đi nơi khác khiến người dân không khỏi nghi ngờ đây là hoạt động tận thu cát để bán”, anh N.M.T (trú thôn Cẩm Đồng) bày tỏ.
Ngoài nghi vấn về việc tận thu cát, nhiều hộ dân còn lo ngại việc nạo vét có thể làm thay đổi dòng chảy, gây sạt lở bờ sông, ảnh hưởng đến đất sản xuất, hoa màu, nhà ở và hệ thống kênh mương cấp nước cho vùng đông Gò Nổi.
Giải thích từ phía cơ quan chức năng
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Phạm Lộc, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Gò Nổi, khẳng định dự án được triển khai theo chủ trương của UBND thành phố Đà Nẵng nhằm bảo đảm nguồn nước tưới và nước sinh hoạt cho người dân. Theo ông Lộc, đây là công trình cấp bách, không phải dự án khai thác cát thương mại. Toàn bộ khối lượng bùn, cát sau nạo vét được vận chuyển đến khu tập kết đã được cơ quan chức năng cấp phép để quản lý. Sau khi công trình hoàn thành, thành phố sẽ tổ chức đấu giá số cát thu được theo quy định, tạo nguồn thu phục vụ đầu tư các công trình công ích khác.
Lý giải việc dự án phải tạm dừng, ông Lộc cho biết, sau khi tiếp nhận ý kiến của người dân về nguy cơ sạt lở đất sản xuất và ảnh hưởng đến kè bảo vệ bờ sông, địa phương đã yêu cầu đơn vị thi công chỉ thực hiện nạo vét khu vực ngoài cửa sông - nơi tiếp giáp giữa sông Thu Bồn và sông Vĩnh Điện nhằm khơi thông dòng chảy. Tuy nhiên, sau khi triển khai, đơn vị thi công nhận thấy hiệu quả không cao, đồng thời vấp phải sự ngăn cản của người dân nên đã chủ động xin tạm dừng.
Theo ông Lộc, sau đó trung tâm đã phối hợp với đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, nhà thầu và chính quyền địa phương rà soát lại toàn bộ dự án để đánh giá sự cần thiết của việc tiếp tục thực hiện. Qua đánh giá, trong điều kiện hiện nay nguồn nước phục vụ sản xuất cơ bản đã được bảo đảm, việc tiếp tục thi công không còn quá cấp bách nên trung tâm đã có văn bản báo cáo cấp có thẩm quyền xin chủ trương tạm dừng dự án.
Về câu hỏi vì sao cát sau nạo vét không được tập kết tại khu vực do địa phương quản lý mà lại vận chuyển đến bãi của một hộ kinh doanh, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Gò Nổi khẳng định, bãi tập kết này đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định về tập kết, quản lý khoáng sản. Ông nhấn mạnh dự án được triển khai công khai, có đầy đủ hồ sơ pháp lý, quy trình giám sát cộng đồng và chịu sự quản lý của các cơ quan chức năng. Đây là công trình phục vụ lợi ích công cộng nhằm bảo đảm nguồn nước cho người dân, chứ không phải dự án khai thác cát để trục lợi.
