Ngày 28/7, Hội Luật gia tỉnh Nghệ An phối hợp Ban quản lý dự án VUSTA – Dự án Quỹ Toàn cầu phòng chống HIV/AIDS, cùng Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Nghệ An đã tổ chức chương trình tuyên truyền nhằm nâng cao kiến thức pháp luật về phòng chống ma túy và HIV/AIDS. Sự kiện nhằm cập nhật các văn bản pháp lý mới, chính sách pháp luật và hướng dẫn triển khai các hoạt động phòng chống HIV/AIDS, từ đó tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ y tế dự phòng lây nhiễm HIV cho cộng đồng.
Tác hại của ma túy và nguy cơ lây nhiễm HIV
Ông Thái Thanh Nhàn – Phó Khoa phòng chống HIV/AIDS thuộc Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh Nghệ An đã giới thiệu chi tiết về các chất ma túy phổ biến và những hệ lụy nghiêm trọng của chúng. Dựa trên cơ sở chuyên môn y tế, ông chỉ rõ sự nguy hại của các nhóm ma túy từ truyền thống đến hiện đại, đặc biệt là các loại ma túy tổng hợp thế hệ mới đang biến tướng tinh vi dưới nhiều hình thức để tiếp cận giới trẻ.
Theo ông Nhàn, ma túy không chỉ tàn phá trực tiếp sức khỏe thể chất và làm tổn thương hệ thần kinh người sử dụng, mà còn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hành vi mất kiểm soát, tạo điều kiện lây nhiễm HIV/AIDS qua đường tiêm chích chung hoặc quan hệ tình dục không an toàn. Những hệ lụy này tàn phá hạnh phúc của nhiều gia đình, gia tăng gánh nặng kinh tế và phát sinh nhiều loại tội phạm nguy hiểm, gây mất an ninh trật tự xã hội.
Những điểm mới đột phá trong Luật Phòng, chống ma túy năm 2025
Điểm nhấn nổi bật tại chương trình là việc các luật gia và báo cáo viên pháp luật đã đi sâu phân tích những điểm đổi mới mang tính đột phá của hệ thống pháp luật phòng, chống ma túy vừa chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Đây là những nội dung sửa đổi, bổ sung cốt lõi, tác động trực tiếp đến công tác quản lý, cai nghiện và đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy trong giai đoạn mới.
Đáng chú ý, các luật gia tập trung làm rõ những quy định mới tại Nghị định số 163/2026/NĐ-CP. Theo đó, Trưởng Công an cấp xã hiện nay đã được giao thẩm quyền trực tiếp ra quyết định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, đồng thời chủ trì việc tiếp nhận đăng ký cai nghiện tự nguyện. Đây được đánh giá là bước chuyển biến mạnh mẽ giúp tối giản hóa các thủ tục hành chính tại cơ sở, tăng cường tính chủ động và kịp thời cho lực lượng công an xã trong công tác quản lý địa bàn.
Giám sát điện tử và hỗ trợ tái hòa nhập
Luật mới áp dụng biện pháp giám sát điện tử bằng thiết bị chuyên dụng đối với một số nhóm đối tượng cụ thể tại cộng đồng để tối ưu hóa hiệu quả quản lý. Thiết bị được thiết kế nhỏ gọn, dễ dàng che giấu dưới lớp trang phục hằng ngày, xóa bỏ nguy cơ bị "dán nhãn" hay phân biệt đối xử. Giải pháp công nghệ này được đánh giá là hàng rào bảo vệ cần thiết, giúp đối tượng có lý do chính đáng để từ chối các lời rủ rê và áp lực từ bạn bè xấu.
Đại diện Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04) Công an tỉnh Nghệ An nhấn mạnh: "Các hành vi như tự ý tháo thiết bị, phá hủy hoặc can thiệp thiết bị, để thiết bị hết pin quá 24 giờ, tự ý rời khỏi phạm vi quản lý hoặc thay đổi nơi cư trú mà không báo cáo đều bị coi là vi phạm quy định về giám sát điện tử và sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm nhiều lần có thể bị xem xét áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc."
Luật mới cũng phân định cụ thể thời gian quản lý sau cai tại nơi cư trú: 1 năm đối với người hoàn thành cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị thay thế, và 2 năm đối với người hoàn thành cai nghiện bắt buộc, tạo cơ chế đồng bộ giữa gia đình và Công an cấp xã.
Chính sách vay vốn cho người sau cai nghiện
Bên cạnh đó, các luật gia còn tập trung phổ biến chính sách pháp luật về vay vốn tín dụng đối với người sau cai nghiện ma túy. Đây được xem là đòn bẩy kinh tế và giải pháp nhân văn giúp những người từng lầm lỡ xóa bỏ mặc cảm, tạo dựng sinh kế để tái hòa nhập cộng đồng bền vững.
Anh N.V.M, trú tại Nghệ An, chia sẻ: "Nghe các Luật gia phân tích về các chính sách nhân đạo của Nhà nước và các quy định và quyền lợi pháp lý mới tôi cảm thấy tự tin hơn. Với thiết bị chuyên dụng giám sát, tôi biết mình luôn trong diện quản lý từ xa để vượt qua những phút giây dao động, quyết tâm giữ gìn để không phải quay lại trung tâm cai nghiện bắt buộc. Theo quy định mới, tôi chỉ cần ra gặp trực tiếp Trưởng Công an xã để đăng ký rất nhanh chóng và bảo mật. Việc luật pháp không phân biệt đối xử, cho phép người sau cai nghiện được bình đẳng tiếp cận nguồn vốn là một nguồn động viên tinh thần vô giá cho chúng tôi quyết tâm làm lại cuộc đời."
Tư vấn pháp lý lưu động và xóa bỏ kỳ thị
Không dừng lại ở việc phổ biến lý thuyết, đội ngũ luật gia đã trực tiếp triển khai bàn tư vấn, trợ giúp pháp lý lưu động để giải đáp các vướng mắc cụ thể cho người dân. Hoạt động này tập trung hỗ trợ bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các nhóm đối tượng yếu thế, người nghiện tham gia cai nghiện tự nguyện tại gia đình.
Bà Trần Thị Khánh Hương – Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật, Hội Luật gia tỉnh Nghệ An khẳng định: "Việc phổ biến rộng rãi Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và Nghị định số 163 là vô cùng cấp thiết. Các văn bản mới đã tạo ra cơ chế quản lý đồng bộ và thông thoáng hơn khi trao quyền chủ động cho lực lượng Công an xã, từ đó giúp người dân tiếp cận các thủ tục cai nghiện tự nguyện một cách nhanh chóng, thuận lợi ngay tại địa bàn cư trú."
Bà Hương nhấn mạnh: "Mục tiêu lớn nhất của chúng tôi là thông qua sự thấu hiểu và sẻ chia để tháo gỡ tâm lý e ngại của người dân, từng bước xóa bỏ sự kỳ thị, phân biệt đối xử trong xã hội, giúp người nhiễm HIV/AIDS tự tin điều trị ổn định và sớm tìm lại cơ hội hòa nhập cộng đồng."
Sự chủ động cập nhật kiến thức pháp luật kịp thời của Hội Luật gia tỉnh Nghệ An đã nhận được sự hưởng ứng tích cực của người dân, góp phần xây dựng mạng lưới phòng ngừa tệ nạn xã hội vững chắc ngay từ cơ sở, hướng tới một cộng đồng an toàn, lành mạnh.
