Ngân hàng Nhà nước vừa có phản hồi chính thức về việc xử lý tình trạng các ngân hàng thương mại gây sức ép buộc khách hàng vay vốn phải mua bảo hiểm. Theo đó, cơ quan này sẽ xem xét đưa nội dung thanh tra vào kế hoạch năm 2027 hoặc tiến hành kiểm tra đột xuất khi có đủ căn cứ.
Ngân hàng Nhà nước tiếp thu kiến nghị, lên kế hoạch thanh tra
Trả lời công dân và doanh nghiệp trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết đã ghi nhận và tiếp thu kiến nghị về việc tăng cường thanh tra, kiểm tra và chấn chỉnh tình trạng tổ chức tín dụng ép khách hàng mua bảo hiểm khi vay vốn. Các hình thức vi phạm phổ biến bao gồm: gợi ý giảm lãi suất nếu khách mua bảo hiểm, ưu tiên xử lý hồ sơ nhanh hơn, hoặc tư vấn theo hướng mua bảo hiểm là điều kiện thuận lợi để được phê duyệt khoản vay. Nhiều ngân hàng còn giới thiệu sản phẩm bảo hiểm kèm khoản vay nhằm hưởng hoa hồng.
NHNN (Thanh tra NHNN) sẽ nghiên cứu, rà soát, đánh giá sự cần thiết và các điều kiện theo quy định pháp luật để xem xét đưa nội dung này vào Kế hoạch thanh tra năm 2027 hoặc kiểm tra đột xuất khi có đầy đủ căn cứ. Đồng thời, NHNN cũng sẽ rà soát các hợp đồng hợp tác, hợp đồng nguyên tắc giữa tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bảo hiểm nhằm ngăn chặn tình trạng lách luật, cạnh tranh không lành mạnh và bảo vệ lợi ích người tiêu dùng.
Mức phạt lên đến 500 triệu đồng theo quy định mới
Theo Nghị định số 340/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, hành vi gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức sẽ bị phạt tiền từ 400 triệu đồng đến 500 triệu đồng (điểm d khoản 7 Điều 7). Ngoài ra, tổ chức tín dụng còn buộc phải thực hiện các biện pháp chấm dứt hợp đồng và chịu toàn bộ chi phí, thiệt hại nếu khách hàng yêu cầu chấm dứt hợp đồng bảo hiểm đã bị ép mua.
Quy định này được xây dựng dựa trên khoản 5 Điều 15 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (đã sửa đổi, bổ sung), trong đó nghiêm cấm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, người quản lý, điều hành, nhân viên gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức.
Quy định về thời gian cấm bán bảo hiểm liên kết đầu tư
Thông tư số 67/2023/TT-BTC ngày 02/11/2023 của Bộ Tài chính hướng dẫn Luật Kinh doanh bảo hiểm cũng quy định: tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm không được tư vấn, giới thiệu, chào bán, thu xếp việc giao kết hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư cho khách hàng trong thời hạn 60 ngày trước và 60 ngày sau ngày giải ngân toàn bộ khoản vay (điểm c khoản 3 Điều 53).
Như vậy, pháp luật đã có những quy định và chế tài cụ thể nhằm ngăn chặn tình trạng ép buộc khách hàng tham gia bảo hiểm trái quy định. NHNN đề nghị người dân khi có căn cứ cho rằng tổ chức tín dụng có hành vi vi phạm cần cung cấp thông tin, tài liệu đến NHNN hoặc Cục Quản lý giám sát bảo hiểm - Bộ Tài chính để xem xét, xử lý theo thẩm quyền.
Chưa cấm hoàn toàn việc bán bảo hiểm qua ngân hàng
Đối với kiến nghị cấm các tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động bán bảo hiểm đối với khách hàng vay vốn dưới mọi hình thức, kể cả giới thiệu sản phẩm và nhận hoa hồng, NHNN cho rằng kiến nghị này chưa đủ cơ sở thực hiện. Việc cấm hoàn toàn có thể ảnh hưởng đến hoạt động phân phối bảo hiểm hợp pháp, hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm bảo hiểm của khách hàng có nhu cầu chính đáng, đồng thời tác động đến quyền tự do kinh doanh của các chủ thể liên quan. NHNN (Thanh tra NHNN) sẽ tiếp tục nghiên cứu và đánh giá trong thời gian tới.
