Ngày 6/5, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã ký ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP, quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN. Văn bản này có hiệu lực từ ngày ký và được thực hiện đến hết ngày 31/7/2027.
Mức chi tối đa cho giám định ADN
Theo Nghị quyết, mức chi tối đa cho giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ là 14.102.000 đồng/mẫu, trong khi mức chi cho giám định ADN mẫu thân nhân liệt sĩ là 3.480.331 đồng/mẫu. Việc thanh toán được thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, dựa trên hồ sơ thực tế và không vượt quá mức chi tối đa cho phép.
Chi phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ
Nghị quyết quy định rõ các nội dung chi cho việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, bao gồm: thuê phông, bạt; dụng cụ, vật tư lấy mẫu; dụng cụ, vật tư bảo quản, lưu trữ mẫu tạm thời; vận chuyển, bàn giao mẫu cho đơn vị giám định ADN; thuê nhân công, mua vật tư, trang bị bảo đảm cho các hoạt động khai quật, cất bốc, sửa lại vỏ mộ sau khi lấy mẫu, cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu theo quy định; cùng các khoản chi hợp lý, hợp lệ khác có liên quan trực tiếp, bao gồm mua quách/tiểu trong trường hợp bị hư hỏng do khai quật lấy mẫu. Mức chi tối đa cho mỗi mộ là 6.000.000 đồng. Thanh toán thực hiện trên cơ sở hồ sơ thực tế và không vượt mức chi tối đa.
Xử lý các vấn đề tồn đọng
Nghị quyết cũng đề cập đến việc xử lý dứt điểm các vấn đề tồn đọng trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực. Đối với mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu thân nhân liệt sĩ đã được tiếp nhận nhưng chưa được giám định ADN, Chính phủ cho phép áp dụng mức chi tối đa nêu trên để thực hiện giám định và thanh toán kinh phí. Đối với các mẫu đã được giám định nhưng chưa thanh toán, mức chi tối đa áp dụng là 4.685.000 đồng/mẫu để thanh quyết toán. Các đơn vị giám định lập hồ sơ đề nghị thanh toán dựa trên hóa đơn, chứng từ hợp lệ, được cơ quan chủ quản xác nhận và gửi Bộ Nội vụ xem xét.
Phân công trách nhiệm
Chính phủ yêu cầu Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chỉ đạo các đơn vị giám định ADN trực thuộc tổ chức thực hiện giám định theo địa bàn được Ban Chỉ đạo quốc gia phân công. Bộ Công an lựa chọn đơn vị phối hợp thu nhận và phân tích ADN mẫu thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, bảo đảm quy định của Luật Căn cước.
Chế độ, chính sách cho người tham gia
Nghị quyết quy định cụ thể chế độ cho tổ chức, cá nhân tham gia nhiệm vụ lấy mẫu. Đối với người hưởng lương từ ngân sách nhà nước, ngoài tiền lương và phụ cấp, họ được hỗ trợ tiền ăn thêm 72.000 đồng/người/ngày và tiền bồi dưỡng bằng 0,2 lần mức lương cơ sở/người/ngày, tính theo số ngày thực tế. Nếu thời gian làm việc dưới 4 giờ, tính nửa ngày; từ 4 giờ trở lên tính một ngày. Khi hưởng chế độ bồi dưỡng này, không đồng thời hưởng công tác phí. Đối với người không hưởng lương từ ngân sách, mức hỗ trợ tiền ăn thêm là 72.000 đồng/người/ngày và tiền bồi dưỡng bằng 0,3 lần mức lương cơ sở/người/ngày. Người thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đã hưởng chế độ theo Nghị định 281/2025/NĐ-CP thì không hưởng chế độ trên.
Nguồn lực thực hiện
Ngân sách Trung ương bảo đảm cho công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng ADN và triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, bao gồm xây dựng hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị cho phần mềm quản lý thông tin mẫu và báo cáo. Các nhiệm vụ chi khác được bảo đảm bằng ngân sách nhà nước và nguồn hợp pháp khác. Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm tổng hợp kinh phí, gửi Bộ Tài chính phê duyệt. Các cơ quan Trung ương và địa phương chủ động sử dụng dự toán ngân sách đã được giao. Nếu phát sinh nội dung chi ngoài Nghị quyết, Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và UBND cấp tỉnh quyết định mức chi cụ thể, không vượt mức tối đa. Các nhiệm vụ được bảo đảm bằng nguồn hợp pháp khác ngoài ngân sách thì không được thanh toán từ ngân sách trung ương.
Kết quả đạt được và mục tiêu chiến dịch
Giai đoạn 2021-2025, toàn quốc đã tìm kiếm và quy tập gần 7.000 hài cốt liệt sĩ, tiếp nhận gần 13.500 mẫu, xác định danh tính hơn 100 liệt sĩ bằng ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; thu nhận gần 60.000 mẫu sinh phẩm xây dựng ngân hàng gene thân nhân. Tuy nhiên, hiện còn khoảng 175 nghìn hài cốt chưa tìm thấy và hơn 300 nghìn mộ chưa xác định danh tính. “Chiến dịch 500 ngày đêm” diễn ra từ 15/3/2026 đến 27/7/2027, tập trung rà soát dữ liệu, đẩy mạnh tìm kiếm, tăng cường giám định ADN, kết nối ngân hàng gen. Mục tiêu: tìm kiếm khoảng 7.000 hài cốt, lấy mẫu toàn bộ mộ chưa xác định thông tin trong nghĩa trang, giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt.
