Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đang khôi phục lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran, đồng thời cho biết Mỹ sẽ yêu cầu được 'thu phí 20%' tổng giá trị hàng hóa đi qua eo biển Hormuz. Tuyên bố được đưa ra trên mạng xã hội Truth Social ngày 13.7.
Mỹ tuyên bố thu phí 20% hàng hóa qua eo Hormuz
"Eo biển Hormuz vẫn mở và sẽ tiếp tục mở, dù có Iran hay không. Chúng ta đang khôi phục lệnh phong tỏa đối với Iran", Tổng thống Trump viết. "Mỹ sẽ được hoàn trả, với tỷ lệ 20% trên tổng giá trị hàng hóa vận chuyển, cho tất cả các chi phí cần thiết để thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh và an toàn cho khu vực đầy biến động này trên thế giới". Ông Trump cho hay kế hoạch sẽ được triển khai ngay lập tức, nhưng không nêu cơ chế thực hiện.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Fox & Friends của Đài Fox News, ông Trump nói Mỹ có thể "tiếp quản" eo biển Hormuz và cần được bồi thường cho vai trò bảo vệ tuyến hàng hải này. "Chúng tôi sẽ giữ eo biển này, và có lẽ sẽ điều hành nó. Chúng tôi sẽ trở thành người bảo vệ eo biển, có thể gọi là thiên thần hộ mệnh của eo biển. Và chúng tôi xứng đáng được bồi thường cho điều đó", ông nói.
Iran phản ứng: 'Chúng tôi mới là người bảo vệ eo biển'
Ngày 13.7, Iran cho biết hoạt động qua lại vẫn bị đình chỉ và giấy phép sẽ chỉ được cấp lại khi "tình hình ổn định và yên tĩnh" được khôi phục. Ông Trump cáo buộc Iran phá vỡ thỏa thuận tạm thời đã đạt được với Mỹ. "Chúng tôi đã có một thỏa thuận. Đó là thỏa thuận đã hoàn tất, nhưng rồi họ phá vỡ nó. Họ luôn phá vỡ thỏa thuận", ông nói, đồng thời cảnh báo Washington sẽ đáp trả mạnh.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố cách duy nhất để khôi phục lưu thông hàng hải bình thường qua eo biển Hormuz là chấm dứt sự can thiệp quân sự của Mỹ tại tuyến đường thủy này. IRGC cảnh báo việc Mỹ tiếp tục can dự có thể dẫn đến "những sự cố lớn hơn" đối với thị trường dầu khí toàn cầu.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng chế giễu đề xuất thu phí của ông Trump. Ông nói: "Tổng thống Mỹ hoàn toàn đúng. Bất cứ ai đảm bảo an ninh cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz đều xứng đáng được bồi thường cho dịch vụ này. Iran luôn là người bảo vệ eo biển và sẽ mãi mãi như vậy. 20% dĩ nhiên là quá nhiều. Chúng tôi sẽ công bằng".
IMO phản đối, giá dầu tăng mạnh
Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) cho biết hoạt động đi lại qua eo biển Hormuz "phải được duy trì miễn phí mọi khoản phí và lệ phí, phù hợp với luật pháp quốc tế". IMO cũng tái khẳng định cam kết bảo vệ tự do hàng hải, duy trì luật pháp quốc tế và bảo đảm an toàn cho thủy thủ, theo The Guardian. "Quyền đi lại qua các eo biển được sử dụng cho hàng hải quốc tế không được bị đe dọa, cản trở, từ chối, gây khó khăn, làm suy yếu hoặc đình chỉ", IMO nhấn mạnh và lên án các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại dân sự trong và quanh eo biển Hormuz.
Những tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh lực lượng Mỹ và Iran liên tục trao đổi các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trong những ngày gần đây. Các cuộc đụng độ mới nhất đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng, làm gia tăng nghi ngờ về thỏa thuận tạm thời Mỹ - Iran được ký tháng trước nhằm mở lại eo biển và ngừng các hành động thù địch trong lúc hai bên tiếp tục đàm phán. Giá dầu Brent ngày 13.7 tăng 7,8%, lên 81,92 USD/thùng.
