Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) vừa phối hợp với Cơ quan Điều tra An ninh Nội địa Hoa Kỳ (HSI) triệt phá đường dây sản xuất giày thể thao giả mạo nhãn hiệu Nike và Air Jordan quy mô lớn tại một nhà máy ở Thành phố Hồ Chí Minh. Đây được xác định là vụ việc vi phạm quy mô rất lớn, tính chất phức tạp và có yếu tố xuyên biên giới về xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được phát hiện trong những năm gần đây.
Phát hiện từ thông tin nghiệp vụ quốc tế
Theo đó, trong tháng 6/2026, thông qua kênh trao đổi nghiệp vụ với HSI, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã tiếp nhận thông tin ban đầu về một đường dây có dấu hiệu tổ chức gia công giày mang nhãn hiệu Nike tại Việt Nam để xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Ngay sau đó, đơn vị này đã nhanh chóng làm việc với HSI và khẩn trương xác minh, thu thập thông tin, xây dựng phương án kiểm tra nhằm ngăn chặn nguy cơ tẩu tán tang vật.
Quá trình xác minh cho thấy quy mô vụ việc lớn hơn nhiều so với thông tin ban đầu. Từ khoảng 12.000 đôi giày nghi vấn, cơ quan chức năng xác định tổng số hàng hóa liên quan lên tới gần 50.000 đôi giày đang được gia công tại một nhà máy sản xuất trên địa bàn TP.HCM. Đáng lưu ý, những sản phẩm giả mạo nhãn hiệu này được làm rất tinh vi, mắt thường không thể phân biệt thật-giả. Thậm chí, mã xác thực của từng đôi giày cũng được sao chép từ các sản phẩm chính hãng. Nghiêm trọng nhất là có một phần hàng hóa đã được xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.
Kiểm tra đột xuất nhà máy, thu giữ hàng chục nghìn đôi giày
Nhận định số hàng hóa còn lại có nguy cơ tiếp tục được hoàn thiện để xuất khẩu, ngày 16/7 vừa qua, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã phối hợp Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) cùng công an địa phương kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa tại Công ty MP (trụ sở tại TP.HCM).
Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện doanh nghiệp trên đang sản xuất, lưu giữ số lượng lớn giày thành phẩm và bán thành phẩm mang các nhãn hiệu: Nike, Nike Air và Air Jordan. Đoàn kiểm tra ghi nhận có 25.396 đôi giày thành phẩm mang các nhãn hiệu Nike và Air Jordan với tổng trị giá hơn 12,3 tỷ đồng; đồng thời phát hiện thêm các bộ phận để sản xuất giày gồm: 20.875 đôi mũ giày và 10.800 đôi đế giày mang dấu hiệu Nike đang trong quá trình hoàn thiện, với tổng trị giá hơn 11,2 tỷ đồng. Tính theo giá thị trường, tổng giá trị hàng hóa hơn 100 tỷ đồng.
Doanh nghiệp khai gia công theo hợp đồng, Nike phủ nhận ủy quyền
Làm việc với đoàn kiểm tra, đại diện Công ty MP cho biết, toàn bộ số hàng hóa được sản xuất theo hợp đồng gia công ký với Công ty F.C.T; nguyên vật liệu do đối tác nước ngoài cung cấp, doanh nghiệp thực hiện gia công theo đơn đặt hàng và xuất trả sản phẩm cho đối tác để xuất khẩu. Doanh nghiệp đã xuất trình tài liệu, gồm hợp đồng gia công, thư điện tử trao đổi với đối tác, tài liệu được cho là giấy ủy quyền sử dụng nhãn hiệu Nike cùng các hồ sơ xuất khẩu để giải trình về nguồn gốc lô hàng.
Theo hồ sơ doanh nghiệp cung cấp, từ đầu năm 2026 đến thời điểm kiểm tra, doanh nghiệp đã xuất khẩu trót lọt 11 container sang thị trường Hoa Kỳ giày thành phẩm mang nhãn hiệu Nike và Air Jordan, với tổng trị giá khai báo hơn 25,46 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo văn bản xác nhận của Nike Việt Nam và thư của Giám đốc cấp cao Bộ phận Li-xăng toàn cầu hãng Nike Inc., Nike khẳng định chưa từng cấp bất kỳ giấy phép, hợp đồng li-xăng hoặc văn bản ủy quyền nào cho Công ty MP hoặc L.L.C; đồng thời không cho phép các tổ chức, cá nhân này đại diện hoặc nhân danh Nike trong hoạt động kinh doanh.
Phương thức tinh vi, có yếu tố xuyên biên giới
Trên cơ sở kết quả kiểm tra thực tế, tài liệu doanh nghiệp cung cấp, ý kiến xác nhận của chủ thể quyền và các thông tin do HSI trao đổi, đoàn kiểm tra nhận định số hàng hóa nêu trên có dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu đang được bảo hộ tại Việt Nam. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước xác định, đây là một trong những vụ việc có quy mô lớn, tính chất phức tạp về xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà lực lượng quản lý thị trường phát hiện trong những năm gần đây.
Vụ việc trên không chỉ liên quan đến số lượng hàng hóa rất lớn mà còn có yếu tố xuyên biên giới, với sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp tại Hoa Kỳ, Trung Quốc và Việt Nam. Qua đó, phản ánh phương thức lợi dụng hoạt động gia công quốc tế và các tài liệu được cho là hợp pháp bị làm giả mạo để đưa hàng hóa giả vào chuỗi cung ứng xuyên biên giới.
Cam kết xử lý triệt để, chuyển cơ quan điều tra
Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Trần Hữu Linh nhận định, kết quả bước đầu của vụ việc khẳng định quyết tâm thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đấu tranh chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, quyền sở hữu trí tuệ; cho thấy hiệu quả của cơ chế phối hợp quốc tế trong phát hiện, chia sẻ thông tin và xử lý các vụ việc có yếu tố xuyên biên giới.
Cục trưởng Trần Hữu Linh cũng nhấn mạnh: "Việc phát hiện vụ việc trên không chỉ có ý nghĩa ở góc độ xử lý một hành vi vi phạm, mà đã phát hiện ra phương thức vi phạm có thể còn tồn tại nhiều trên thị trường, với sự tham gia của nhiều bên, thậm chí có thể có cả sự thông đồng."
Hiện, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã lập biên bản kiểm tra, áp dụng các biện pháp ngăn chặn theo quy định, đồng thời tiếp tục củng cố hồ sơ, mở rộng phạm vi truy xuất nguồn gốc, xuất xứ của nguyên liệu, đối tác nhập khẩu và dự kiến chuyển vụ việc sang cơ quan điều tra để xem xét, xử lý nghiêm minh, bóc dỡ đường dây vi phạm tới tận cùng.
