Microsoft đang đối mặt với khoản truy thu thuế lên tới 29 tỷ USD từ Cơ quan Thuế nội địa Mỹ (IRS) sau khi báo cáo tài chính theo từng quốc gia (Country-by-Country Report) hé lộ việc tập đoàn công nghệ này chuyển gần 40% thu nhập trước thuế toàn cầu về Ireland - một thiên đường thuế với mức thuế suất ưu đãi, dù nơi đây chỉ có 3% lực lượng lao động toàn cầu.
Báo cáo tài chính minh bạch theo chỉ thị EU
Báo cáo được Microsoft công bố tuần này nhằm tuân thủ chỉ thị mới từ Liên minh Châu Âu (EU), yêu cầu các tập đoàn đa quốc gia công khai thông tin tài chính chi tiết theo từng quốc gia. Đây là lần đầu tiên một gã khổng lồ công nghệ Mỹ thực hiện nghĩa vụ này, phơi bày mô hình chuyển lợi nhuận nhất quán: tỷ suất sinh lời cao tại các vùng lãnh thổ đánh thuế thấp, trong khi biên lợi nhuận mỏng tại các quốc gia có thuế suất cao.
Cụ thể, trong năm tài chính kết thúc tháng 6/2025, Microsoft báo cáo thu nhập trước thuế tại Ireland chiếm gần 40% tổng lợi nhuận toàn cầu, với biên lợi nhuận 24% và mức thuế suất thực tế chỉ hơn 14%. Trong khi đó, tại Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu với mức thuế suất trên 25% - lợi nhuận Microsoft chỉ vỏn vẹn chưa đầy 0,5% tổng lợi nhuận toàn cầu. Theo tuyên bố của công ty, nếu loại trừ Ireland, toàn bộ thị trường châu Âu chỉ đóng góp chưa đầy 2% vào tổng thu nhập trước thuế toàn cầu.
Lợi nhuận phi lý tại Luxembourg và các thiên đường thuế
Báo cáo cũng chỉ ra sự bất thường tại Luxembourg: Microsoft tuyên bố biên lợi nhuận lên tới 142% với thuế suất chỉ 3%, thu về 283 triệu USD thu nhập trước thuế dù chỉ có 34 nhân viên tại quốc gia này. Tại các thị trường lớn như Pháp, Đức và Ý, nơi thuế suất vượt 25%, biên lợi nhuận chỉ ở mức một chữ số, thường không quá 5%.
Jeff Bullwinkel, luật sư trưởng của Microsoft tại châu Âu, biện minh: "Microsoft cam kết xây dựng một cấu trúc thuế phản ánh chính xác nơi nhân viên của chúng tôi làm việc, nơi chúng tôi đầu tư, cũng như nơi các chức năng, tài sản và rủi ro thực tế phát sinh." Ông cũng nhấn mạnh các khoản đầu tư vào trung tâm dữ liệu, lực lượng lao động và đối tác địa phương là những đóng góp quan trọng cho nền kinh tế bản địa.
IRS truy thu và cuộc chiến pháp lý
IRS hiện bác bỏ các giao dịch chuyển lợi nhuận này và ráo riết truy thu khoảng 29 tỷ USD tiền thuế quá hạn. Microsoft khẳng định không đồng tình với phán quyết và tuyên bố "bằng mọi giá sẽ đấu tranh quyết liệt" chống lại các đề xuất truy thu. Hãng cho rằng các tiêu chuẩn báo cáo hiện tại tạo ra sự bất đồng bộ giữa các nước.
Chỉ thị báo cáo theo từng quốc gia được Nghị viện Châu Âu thông qua năm 2021, nhằm nâng cao tính minh bạch về địa điểm các tập đoàn thực sự thực hiện nghĩa vụ thuế. Iban García del Blanco, nhà đàm phán cốt lõi của phái đoàn Tây Ban Nha tại EU, nhận định: các báo cáo này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về hoạt động kinh tế thực tế, vốn có thể khác xa so với khai báo trên sổ sách.
Bối cảnh toàn cầu và tác động
Hơn một thập kỷ qua, các quốc gia châu Âu đã đưa chiêu trò né thuế của Big Tech vào tầm ngắm. Hơn 100 quốc gia đã thông qua các điều luật thiết lập mức thuế tối thiểu toàn cầu, nhưng chính quyền ông Trump năm nay đã đạt thỏa thuận với OECD, miễn trừ cho các công ty Mỹ khỏi phần lớn các đợt kiểm tra thuế. Kết quả là, theo điều tra của The New York Times, các doanh nghiệp Mỹ năm ngoái đã né ít nhất 40 tỷ USD tiền thuế bằng cách găm lợi nhuận tại các thiên đường trốn thuế.
Giáo sư luật thuế Reuven Avi-Yonah từ Đại học Michigan nhận xét: "Các doanh nghiệp vẫn dễ dàng dịch chuyển lợi nhuận sang các vùng lãnh thổ có thuế suất thấp mà không cần dịch chuyển bất kỳ hoạt động sản xuất cốt lõi nào tương ứng." Microsoft lập luận rằng họ đã xây dựng sự hiện diện tại Ireland suốt hơn 40 năm, với 6.600 nhân sự - lớn hơn bất kỳ nơi nào khác tại châu Âu - và quốc gia này đã trở thành đầu não trung tâm của công ty trong khu vực.
