Luật Hộ tịch sửa đổi: Bước đột phá với mô hình đăng ký 'phi địa giới'
Chính phủ đang đưa ra sửa đổi Luật Hộ tịch với nhiều đề xuất mới, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Những thay đổi này hướng đến việc tạo thuận lợi tối đa cho người dân, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và cải cách hành chính mạnh mẽ.
Quyền lựa chọn mở rộng và giảm thiểu giấy tờ
Dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) quy định Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện và thông tin hộ tịch. Đáng chú ý, người dân có quyền yêu cầu đăng ký tại bất kỳ UBND cấp xã nào, không phụ thuộc vào nơi cư trú hay địa giới hành chính. Đây là một bước tiến quan trọng, phá bỏ rào cản truyền thống trong quản lý hộ tịch.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin từ cơ sở dữ liệu liên quan. Người dân chỉ phải nộp hoặc xuất trình giấy tờ khi thông tin khai thác không đầy đủ hoặc không chính xác. Điều này giúp giảm thiểu thủ tục giấy tờ rườm rà, tiết kiệm thời gian và công sức.
Ngoài ra, người dân được quyền lựa chọn nộp hồ sơ và nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo nhiều phương thức: trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính. Sự linh hoạt này bảo đảm quyền lựa chọn tối đa, phù hợp với nhu cầu đa dạng của người dân trong kỷ nguyên số.
Tiết kiệm thời gian, chi phí và tháo gỡ khó khăn
Với nhiều người lao động xa quê, đề xuất này được xem là giải pháp gỡ "rào cản" địa giới hành chính tồn tại lâu nay. Thực tế, không ít trường hợp phải di chuyển hàng trăm km chỉ để làm các giấy tờ liên quan đến hộ tịch, gây tốn kém và bất tiện.
Chị Phạm Thu Nga, quê tại Nghệ An và hiện làm công nhân tại một khu công nghiệp ở Hà Nội, chia sẻ: "Đây là điểm thay đổi mang tính đột phá, giúp giảm chi phí đi lại và thời gian thực hiện thủ tục. Trước đây, chỉ để xin xác nhận tình trạng hôn nhân, tôi phải xin nghỉ làm vài ngày về quê, ảnh hưởng lớn đến công việc và cuộc sống." Chị Nga cũng bày tỏ hy vọng việc đăng ký khai sinh cho con sắp sinh sẽ được thực hiện kịp thời và thuận tiện hơn nhờ quy định mới.
Anh Hải Nam (phường Ngọc Hà, Hà Nội) đồng quan điểm: "Đây là bước đi phù hợp với xu hướng cải cách hành chính và xây dựng Chính phủ số. Khi dữ liệu đã được số hóa, không cần thiết phải giữ cách quản lý theo địa giới như trước." Tuy nhiên, anh Nam nhấn mạnh cần bảo đảm điều kiện thực hiện, đặc biệt là hạ tầng công nghệ và hệ thống dữ liệu hộ tịch điện tử dùng chung toàn quốc, để tránh sai sót, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.
Giảm áp lực cho bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý
Luật sư Lê Thu Hà (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) đánh giá cao tinh thần cải cách của đề xuất, thể hiện sự chuyển từ tư duy quản lý sang phục vụ người dân. Bà cho rằng quy định này không chỉ tạo thuận lợi cho người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế, mà còn giúp giảm áp lực cho chính quyền cơ sở, góp phần tinh gọn quy trình và nâng cao hiệu quả vận hành bộ máy hành chính.
Tuy nhiên, luật sư Thu Hà cũng lưu ý những thách thức tiềm ẩn: "Nếu không chuẩn bị kỹ, quy định 'mở' có thể gây xung đột và rủi ro trong quản lý, như chồng chéo dữ liệu, khó xác định trách nhiệm khi sai sót, hoặc rủi ro bảo mật thông tin cá nhân." Bà nhấn mạnh cần đồng bộ pháp luật liên quan như Luật Cư trú, Luật Căn cước, nâng cao năng lực cán bộ và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ để bảo đảm thông tin hộ tịch chính xác, thống nhất.
Có thể thấy, đề xuất đăng ký hộ tịch "phi địa giới" nhận được sự đồng thuận cao từ người dân. Nếu được thông qua và triển khai đồng bộ, quy định này không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, mà còn góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và gần dân hơn trong kỷ nguyên số.
