Cuộc khủng hoảng ngành công nghiệp ô tô Đức đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng tại nhiều địa phương, khiến các thành phố vốn giàu có rơi vào cảnh nợ nần chồng chất, thậm chí buộc học sinh phải nghỉ học vì thiếu kinh phí sửa chữa trường lớp.
Ingolstadt – Thành phố của Audi lao đao
Ingolstadt, thành phố thuộc bang Bavaria, từ lâu đã gắn liền với thương hiệu Audi. Với nhà máy tạo việc làm cho 40.000 nhân sự, Audi là động lực chính đưa Ingolstadt từ một thị trấn nhỏ 30.000 dân sau Thế chiến thứ hai lên quy mô 145.000 dân. Tuy nhiên, sự suy yếu của Audi, khi lợi nhuận lao dốc và lực lượng lao động bị thu hẹp, đã khiến doanh thu thuế của thành phố giảm một nửa chỉ trong vài năm.
Đầu năm nay, chính quyền đã bác bỏ dự thảo ngân sách của Ingolstadt và ban lệnh cấm thực hiện các khoản đầu tư mới. Hàng loạt dự án biểu tượng, bao gồm việc trùng tu nhà hát nổi tiếng, bị đóng băng. Một số học sinh phải đi sơ tán vì chính quyền không còn ngân sách để sửa chữa cơ sở vật chất. Thị trưởng Michael Kern chia sẻ: “Audi là một đặc ân dành cho thành phố của chúng tôi, nhưng đồng thời cũng là một hiểm họa.”
Khủng hoảng lan rộng khắp nước Đức
Sự bấp bênh của hệ thống tài chính công địa phương đã buộc vận mệnh của nhiều thành phố Đức gắn chặt vào sức khỏe của các doanh nghiệp. Những thị trấn từng bơi trong tiền, như thị trấn sở hữu nhà máy Daimler gần Stuttgart từng lát vạch qua đường bằng đá cẩm thạch Carrara, nay cũng bị vùi dập bởi cuộc khủng hoảng ngành ô tô. Nhiều thị trấn thuộc bang Baden-Württemberg giàu có đang chịu thiệt hại nặng nề. Trong khi đó, Ludwigshafen trở thành một trong những thành phố nợ nần nhất nước Đức.
Ngay cả các đô thị có nền kinh tế đa dạng hơn cũng đang đối mặt với vực thẳm tài khóa. Theo báo cáo từ Quỹ Bertelsmann, năm ngoái, thâm hụt ngân sách của khoảng 10.000 đô thị tại Đức đã chạm mức kỷ lục 32 tỷ Euro (tương đương 36 tỷ USD), tăng gần 30% chỉ trong một năm. Hầu hết các địa phương đều dự báo tình hình sẽ còn tồi tệ hơn.
Nguyên nhân và hệ lụy
René Geissler, giáo sư quản trị công tại Đại học Khoa học Ứng dụng Wildau, nhận định đây là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong lịch sử liên bang. Ông chỉ ra ba nguyên nhân cốt lõi: lạm phát phi mã (đặc biệt trong ngành xây dựng), chi phí nhân sự leo thang, và các đạo luật nặng gánh. Những khoản chi bắt buộc này hiện chiếm tới 80% ngân sách của Ingolstadt, buộc chính quyền phải cắt giảm tàn nhẫn các khoản chi tự nguyện.
Hệ lụy hiển hiện khắp nơi: Thành phố Bayreuth hủy bỏ buổi tiệc kỷ niệm 150 năm lễ hội Richard Wagner; các quận nghèo ở Berlin chật vật chống chọi với nạn sâu bướm lông độc hại vì thiếu kinh phí xử lý. Một số thành phố phải vay ngắn hạn để thanh toán các hóa đơn cơ bản. Trên khắp nước Đức, trường học, đường sá và nhà thi đấu thể thao xuống cấp khi chính quyền đạp phanh các khoản chi vốn. Lượng vốn đầu tư tồn đọng của khối đô thị đã phình to lên mức kỷ lục 231 tỷ Euro.
Cảnh báo và giải pháp
Martin Wilhelm, giám đốc tài chính của Offenbach, cảnh báo: “Chúng tôi có thể cầm cự được trong năm nay, nhưng kéo dài hơn nữa, nhiều thành phố sẽ bị dồn vào chân tường.” Các đô thị yêu cầu chính phủ liên bang cấp ngân sách tương ứng cho bất kỳ đạo luật mới nào, đồng thời kêu gọi gói cứu trợ ngắn hạn trị giá 30 tỷ Euro. Henrik Scheller, chuyên gia tài chính công tại Viện Đô thị Đức, nhận định tình hình đã nguy kịch đến mức các khoản viện trợ có thể phải giải ngân vào cuối năm nay.
