Tại Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan nhằm khơi thông nguồn lực đất đai, bảo đảm cải thiện chỗ ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất thu hồi. Đây là bước chuyển từ tư duy bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống cho người dân.
Chuyển từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc sửa luật phải đồng bộ, đúng, trúng, kịp thời; khơi thông nguồn lực nhưng không tư nhân hóa đất đai; hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Nhà nước vẫn giữ vai trò điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất. Quan trọng nhất là bảo đảm người dân có chỗ ở tốt hơn, điều kiện sống và sinh kế bền vững sau khi thu hồi đất.
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, đánh giá đây là bước ngoặt thay đổi triết lý quản lý từ bồi thường hành chính bằng tiền sang kiến tạo và tái thiết cuộc sống mới bền vững. Ông nhấn mạnh: "Người dân không chỉ nhận tiền mà còn được hỗ trợ thiết lập sinh kế ổn định, lâu dài. Điều này tạo tâm lý phấn khởi và an tâm trong cuộc sống mới."
TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM, cho rằng chỉ đạo của Tổng Bí thư mang tính nhân văn sâu sắc. Ông nói: "Trước đây, các tổ chức thường chỉ quan tâm bồi thường đúng giá, nhưng câu hỏi quan trọng hơn là người dân sẽ sống thế nào sau khi giao đất lại chưa được đặt ra đúng mức. Nay đã có sự chuyển dịch từ tư duy 'giải quyết quyền tài sản' sang tư duy 'đầu tư cho con người'."
Khơi thông hàng triệu tỉ đồng từ đất
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, dẫn số liệu từ Bộ Tài chính: trước khi Nghị quyết 29 được ban hành, cả nước có hơn 4.500 dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài, với tổng vốn đầu tư 2,5 triệu tỉ đồng. Riêng tại TP.HCM, sau khi rà soát bổ sung, có thêm 550 dự án tồn đọng ngoài danh sách 838 dự án ban đầu (đã tháo gỡ được 421 dự án). Ông Châu nhấn mạnh: "Nếu các dự án này được tháo gỡ, hàng triệu tỉ đồng sẽ được khơi thông thay vì chôn trong đất như những năm qua."
Theo TS Trần Việt Anh, việc sửa luật lần này khẳng định nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước thống nhất quản lý. Mục tiêu không phải thay đổi chế độ sở hữu mà nâng cao hiệu quả quản trị. Hiện nay, nhiều dự án treo kéo dài, đất công bỏ hoang, quỹ nhà tái định cư trống, khu đất giao nhưng chậm triển khai là những "nguồn vốn chết" của nền kinh tế. Khi luật minh bạch, đồng bộ hơn, đất đai sẽ được đưa vào sản xuất, phát triển hạ tầng, nhà ở, công nghiệp, dịch vụ và kinh tế số, trở thành nguồn lực tạo tăng trưởng và việc làm.
Đất đai là động lực phát triển quốc gia
TS Trần Việt Anh nhận định lần sửa đổi này không chỉ trả lời câu hỏi quản lý đất thế nào, mà hướng tới câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để đất đai trở thành động lực phát triển đất nước, đồng thời người dân là người hưởng lợi. Ông cho rằng: "Trước đây chúng ta quản lý đất theo từng hồ sơ, từng dự án, nhưng lần này Trung ương đang hướng tới quản trị toàn bộ không gian phát triển quốc gia, đặt đất đai trong mối quan hệ với quy hoạch, hạ tầng, logistics, đô thị, công nghiệp, kinh tế biển và phát triển vùng. Cách tiếp cận này sẽ tạo ra dư địa tăng trưởng mới cho Việt Nam trong nhiều thập niên tới."
Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mở ra hướng đi mới cho chính sách đất đai, với mục tiêu cuối cùng là phát triển vì con người, người dân được hưởng lợi nhiều nhất từ quá trình phát triển. Đây không chỉ là sửa luật, mà là hoàn thiện mô hình phát triển quốc gia trong giai đoạn mới, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển.
