Triển vọng đạt được một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt xung đột vẫn còn rất mong manh, bất chấp những nỗ lực ngoại giao gần đây. Các cuộc đàm phán gián tiếp thông qua trung gian vẫn chưa mang lại kết quả cụ thể, khi cả hai bên đều giữ vững lập trường cứng rắn về các vấn đề cốt lõi.
Những rào cản chính
Một trong những trở ngại lớn nhất là chương trình hạt nhân của Iran. Mỹ yêu cầu Tehran phải tuân thủ đầy đủ các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân năm 2015 (JCPOA), trong khi Iran đòi hỏi Washington phải dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt. Ngoài ra, vấn đề tên lửa đạn đạo và ảnh hưởng khu vực của Iran cũng là những điểm gây tranh cãi.
Một yếu tố khác làm phức tạp thêm tình hình là sự thiếu tin tưởng lẫn nhau. Cả hai bên đều có những hành động khiêu khích, như các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào cơ sở dầu mỏ hay các vụ bắt giữ tàu thuyền. Điều này khiến cho bầu không khí đàm phán trở nên căng thẳng.
Thái độ của các bên
Phía Mỹ, dưới thời Tổng thống Joe Biden, bày tỏ mong muốn quay trở lại thỏa thuận hạt nhân, nhưng không sẵn sàng nhượng bộ quá nhiều. Trong khi đó, Iran, với chính phủ mới của Tổng thống Ebrahim Raisi, theo đuổi đường lối cứng rắn hơn, đòi hỏi những đảm bảo chắc chắn rằng Mỹ sẽ không rút khỏi thỏa thuận một lần nữa.
Các cuộc đàm phán tại Vienna, Áo, đã tạm thời bị đình trệ sau khi Iran bầu ra tổng thống mới. Mặc dù các bên đều khẳng định sẽ tiếp tục đối thoại, nhưng tiến triển thực tế còn rất hạn chế.
Tác động khu vực và quốc tế
Xung đột Mỹ-Iran không chỉ ảnh hưởng đến hai nước mà còn tác động sâu rộng đến toàn bộ khu vực Trung Đông. Các đồng minh của Mỹ như Israel và Saudi Arabia lo ngại về tham vọng hạt nhân của Iran, trong khi các lực lượng ủy nhiệm của Iran tại Yemen, Syria và Lebanon tiếp tục gây bất ổn.
Trong bối cảnh đó, vai trò của các bên trung gian như Liên minh châu Âu và các nước vùng Vịnh trở nên quan trọng. Họ đang cố gắng thu hẹp khoảng cách giữa hai bên, nhưng thành công vẫn còn xa vời.
Kịch bản tương lai
Nếu không có đột phá ngoại giao, nguy cơ leo thang quân sự vẫn hiện hữu. Iran có thể tiếp tục làm giàu urani ở mức độ cao hơn, trong khi Mỹ có thể siết chặt các biện pháp trừng phạt. Tuy nhiên, cả hai bên đều ý thức được hậu quả của một cuộc xung đột toàn diện, nên họ vẫn để ngỏ cánh cửa đối thoại.
Tóm lại, khả năng đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và Iran vẫn còn mong manh, đòi hỏi sự nhượng bộ từ cả hai phía. Trong khi chờ đợi, tình hình Trung Đông tiếp tục tiềm ẩn nhiều bất ổn và khó lường.
