Dự thảo Thông tư quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược đề xuất mức thù lao tối đa lên tới 300 triệu đồng/tháng cho vị trí Tổng công trình sư, thay vì áp dụng lương theo ngạch, bậc như hiện nay. Đây là tín hiệu tích cực sau loạt bài phản ánh của Báo Điện tử VTC News cuối năm 2025 về thực trạng nhiều kỹ sư hàng không vũ trụ hưởng lương thấp, khó cạnh tranh với khu vực tư nhân.
Thực trạng thu nhập thấp và kỳ vọng từ chính sách mới
Trước đây, TS. Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), thừa nhận thu nhập thấp là nguyên nhân khiến việc thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao ngày càng khó khăn. Theo ông, nhiều năm qua, bài toán lớn nhất không phải tuyển người giỏi mà là giữ họ ở lại. “Trong nhiều năm qua, các đơn vị nghiên cứu công lập gặp rất nhiều khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao, trong khi mức lương tại doanh nghiệp có thể cao gấp 3-4 lần. Nếu cơ chế này được triển khai, thu nhập và đời sống của cán bộ sẽ được bảo đảm tốt hơn, đồng thời giúp các đơn vị có thêm điều kiện để cạnh tranh về nhân lực với khu vực doanh nghiệp”, TS. Lê Xuân Huy chia sẻ.
Cơ chế thù lao theo vị trí việc làm
Dự thảo Thông tư đề xuất xây dựng khung vị trí việc làm thay vì áp dụng lương theo ngạch, bậc. Tổng công trình sư là vị trí có mức thù lao cao nhất, tối đa 300 triệu đồng/tháng. Các vị trí nghiên cứu khác cũng được đề xuất mức thù lao cao hơn đáng kể so với hiện hành. Đây là mức tối đa để lập, thẩm định và phê duyệt dự toán cho từng nhiệm vụ. So sánh thu nhập các vị trí then chốt tại Singapore và Việt Nam (đã quy đổi theo hệ số sức mua), mức đề xuất tương đương hoặc nhỉnh hơn, theo dữ liệu từ NAFOSTED.
Trường hợp nhiệm vụ có yêu cầu đặc biệt về chuyên môn, công nghệ cần thuê Tổng công trình sư, mức thù lao sẽ do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ hoặc người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền quyết định trên cơ sở đề xuất của Hội đồng tư vấn.
Phản hồi tích cực từ các nhà khoa học
PGS.TS Trần Đỗ Đạt, Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc, cho biết ngay khi đọc dự thảo, ông đã gửi cho các cán bộ nghiên cứu như một “tin vui”. “Phải cố gắng trở thành nghiên cứu viên chính, rồi Tổng công trình sư. Theo tôi, những mức này là phù hợp, sẽ khuyến khích, động viên các nhà khoa học và đâu đó cũng có thể cạnh tranh được với doanh nghiệp”, ông Đạt chia sẻ.
Giải thích từ đơn vị soạn thảo
Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) - đơn vị chủ trì soạn thảo, cho biết các chức danh trong dự thảo là khung vị trí việc làm tổng quát. Trên cơ sở đó, đơn vị thực hiện sẽ xây dựng phương án nhân sự cụ thể. “Đơn vị đề xuất nhân sự phù hợp với nhiệm vụ. Hội đồng sẽ xem xét vai trò, tỷ lệ thời gian tham gia của từng vị trí để quyết định”, ông Chiến nói. Về tiêu chí xác định chức danh như Tổng công trình sư, nội dung này sẽ được quy định chi tiết trong thông tư do Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ xây dựng.
Bối cảnh chính sách
Việc xây dựng cơ chế tài chính đặc thù là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Mục tiêu là hoàn thiện đãi ngộ để thu hút, trọng dụng và giữ chân đội ngũ nhà khoa học đầu ngành, chuyên gia và Tổng công trình sư. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các viện nghiên cứu, trường đại học phát huy vai trò nòng cốt, tập trung giải quyết bài toán thực tiễn, đồng thời có chính sách đủ mạnh để thu hút nhân tài trong và ngoài nước, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh.
