Ngày 19/6, Iran thông báo đình chỉ toàn bộ khuôn khổ đàm phán kéo dài 60 ngày với Mỹ, chỉ hai ngày sau khi Tổng thống Donald Trump và người đồng cấp Iran Masoud Pezeshkian ký điện tử Bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột kéo dài hơn ba tháng giữa hai nước. Lý do được đưa ra là Israel vẫn tiến hành các cuộc tấn công vào miền nam Lebanon.
Bản ghi nhớ bị đình chỉ
Bản ghi nhớ ký ngày 17/6 quy định việc mở lại Eo biển Hormuz và khởi động giai đoạn đàm phán 60 ngày về các vấn đề rộng lớn hơn, bao gồm chương trình hạt nhân của Tehran, đồng thời đặt mục tiêu chấm dứt giao tranh tại Lebanon. Tuy nhiên, giới chức Iran khẳng định nước này sẽ chưa thực hiện các cam kết tiếp theo cho đến khi có sự bảo đảm chắc chắn rằng sẽ không còn các cuộc tấn công nhằm vào Lebanon và các điều kiện trong thỏa thuận với Mỹ sẽ được tuân thủ đầy đủ.
Israel không kích Lebanon bất chấp ngừng bắn
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, ban đầu được lên kế hoạch tổ chức tại Thụy Sĩ ngày 19/6, đã bị hoãn vào phút cuối khi Israel thực hiện một loạt các cuộc tấn công đẫm máu ở Lebanon nhằm đáp trả việc bốn binh sĩ nước này thiệt mạng. Cả Israel và lực lượng Hezbollah ở Lebanon đều cáo buộc đối phương vi phạm thỏa thuận ngừng bắn mới - một phần của thỏa thuận sơ bộ được Mỹ và Iran ký kết trong tuần qua.
Theo truyền thông Lebanon, ít nhất 16 người đã thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel nhằm vào khu vực Nabatieh ở miền nam Lebanon sáng 20/6, bất chấp lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah vừa được thiết lập trước đó một ngày. Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA) đưa tin, máy bay chiến đấu và thiết bị bay không người lái của Israel đã tiến hành hàng loạt cuộc tấn công trong đêm và kéo dài đến sáng tại khu vực Nabatieh. Các đợt không kích được cho là đã phá hủy nhiều nhà ở và công trình dân sự, trong khi lực lượng Israel cũng nã pháo vào thành phố Nabatieh và vùng phụ cận. Ngoài những người thiệt mạng còn có 12 người khác bị thương.
Israel tuyên bố kiềm chế nhưng giao tranh tiếp diễn
CNN cho hay, hiện Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz đã chỉ đạo quân đội nước này “kiềm chế nổ súng” tại Lebanon. Tuy nhiên, truyền thông Lebanon cáo buộc nhiều cuộc không kích của Israel vẫn tiếp diễn tại khu vực miền nam nước này sau tuyên bố nói trên. Trước đó, Tel Aviv tuyên bố sẽ chỉ “tuân thủ có điều kiện” thỏa thuận ngừng bắn với Hezbollah và không có nghĩa vụ thực thi Bản ghi nhớ đạt được giữa Mỹ và Iran.
Nỗ lực ngoại giao song song
Bất chấp căng thẳng leo thang giữa Israel và Hezbollah, các phái đoàn vẫn cam kết tham gia vòng đàm phán mới về thực hiện thỏa thuận chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông. Phát biểu với báo giới trước khi khởi hành từ Căn cứ liên hợp Andrews tới Thụy Sĩ tham gia đàm phán, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance bày tỏ hy vọng các bên sẽ đạt được tiến triển về vấn đề hạt nhân và vấn đề ngừng bắn ở Lebanon, đồng thời lưu ý rằng ông chỉ có thể tham gia các cuộc đàm phán "trong một hoặc hai ngày". Theo Phó Tổng thống Mỹ, các nhà đàm phán của nước này, trong đó có ông Jared Kushner và Steve Witkoff, đã có mặt tại Thụy Sĩ để xử lý các yếu tố kỹ thuật của cuộc đàm phán.
Trong khi đó, ngày 21/6, Văn phòng Thủ tướng Pakistan thông báo Thủ tướng nước này Shehbaz Sharif đã rời Islamabad đến Thụy Sĩ để tham gia các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật nhằm tiếp nối Bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký kết gần đây. Theo đó, Thủ tướng Sharif và Tổng Tham mưu trưởng quân đội Pakistan, Thống soái Syed Asim Munir, sẽ đi cùng một phái đoàn cấp cao trong các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra trong ngày 21/6. Hiện Pakistan giữ vai trò trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran.
Cùng ngày, Đài truyền hình nhà nước IRIB của Iran đưa tin phái đoàn đàm phán của Iran, mang mật danh "Minab 168", đã đến Zurich (Thụy Sĩ). Trên mạng xã hội X, Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cũng xác nhận thông tin trên đồng thời lưu ý các cuộc đàm phán sắp diễn ra là một phần của việc thực hiện Bản ghi nhớ giữa Iran và Mỹ.
Triển vọng hòa bình bấp bênh
Nỗ lực duy trì thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn đang được các bên cố gắng níu giữ, song nếu Israel và Hezbollah không tuân thủ cam kết ngừng bắn, vòng đàm phán tại Thụy Sĩ sẽ lâm vào tình thế tiến thoái lưỡng nan và không mang lại kết quả thực chất nhằm chấm dứt cuộc xung đột Trung Đông.
