Ngày 20.7, lực lượng Houthi tại Yemen, nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn, tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út trên khu vực biển Đỏ, có hiệu lực ngay lập tức tại eo biển Bab el-Mandeb, theo The Guardian.
Căng thẳng gia tăng tại Trung Đông
Tuyên bố này làm phức tạp thêm bài toán vận chuyển dầu mỏ tại Trung Đông, trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục không kích trả đũa lẫn nhau vào ngày 21.7 và hoạt động qua eo biển Hormuz vẫn bị siết chặt. Houthi coi hành động phong tỏa là đáp trả "cuộc bao vây áp bức" của Ả Rập Xê Út đối với người dân Yemen, đặc biệt sau cuộc không kích vào sân bay Sanaa tuần trước. Bộ Ngoại giao Ả Rập Xê Út bác bỏ cáo buộc và lên án hành động của Houthi, khẳng định sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết theo luật pháp quốc tế để bảo vệ tàu thuyền. Liên minh quân sự do Ả Rập Xê Út dẫn đầu cũng cảnh báo đáp trả bằng vũ lực và kích hoạt quy trình bảo vệ tàu hàng qua Bab el-Mandeb.
Nguy cơ cho thị trường năng lượng
Quyết định của Houthi gióng lên hồi chuông báo động về an ninh năng lượng toàn cầu, khi thị trường vốn bấp bênh do phong tỏa eo biển Hormuz. Bab el-Mandeb, cửa ngõ phía nam biển Đỏ, là tuyến đường thay thế trọng yếu. Theo Reuters, sau khi Hormuz bị gián đoạn, Ả Rập Xê Út đã chuyển hơn 70% lượng dầu thô xuất khẩu hằng ngày sang cảng Yanbu trên bờ biển Đỏ, với khối lượng trung bình 4 triệu thùng/ngày trong những tuần gần đây.
Dữ liệu từ Kpler (Bỉ) cho thấy tổng lượng dầu qua Bab el-Mandeb trong tháng 6 đạt 7,4 triệu thùng/ngày, chiếm khoảng 7% sản lượng dầu toàn cầu, tăng mạnh so với 4,2 triệu thùng/ngày cùng kỳ năm ngoái. Tuyến biển Đỏ được xem là "phao cứu sinh" giữ nhịp dòng chảy năng lượng và kìm hãm đà tăng giá dầu.
Các chuyên gia năng lượng cảnh báo nếu Houthi chặn đứng Bab el-Mandeb, thế giới sẽ đối mặt với kịch bản cả hai tuyến xuất khẩu dầu lớn nhất Trung Đông bị đóng cửa cùng lúc. Việc đóng cửa hoàn toàn eo biển này sẽ khiến nguồn cung dầu toàn cầu giảm thêm 7%, cộng dồn với mức hao hụt 10% do giao tranh tại vùng Vịnh.
Chi phí bảo hiểm cho tàu chở hàng qua biển Đỏ đã tăng vọt ngay sau tuyên bố của Houthi. Giá dầu thế giới tăng nhẹ rồi hạ nhiệt trong phiên giao dịch ngày 20.7, do giới đầu tư hy vọng vào đột phá ngoại giao khi các nhà trung gian hòa giải đề xuất ngừng bắn 10 ngày giữa Mỹ và Iran, nhưng căng thẳng hiện nay khiến triển vọng đàm phán mong manh.
Vì sao giá dầu chưa tăng phi mã sau 5 tháng xung đột?
Bất chấp dự báo giá dầu có thể chạm 150-200 USD/thùng khi xung đột Mỹ-Iran bùng phát cuối tháng 2 và Hormuz bị phong tỏa, giá Brent chỉ đạt đỉnh 126 USD/thùng và có lúc về 70 USD/thùng. Theo Reuters, 5 yếu tố kìm hãm đà tăng: Thứ nhất, Trung Quốc giảm sâu lượng nhập khẩu dầu. Thứ hai, Mỹ tăng sản lượng kỷ lục 13,93 triệu thùng/ngày và xả 400 triệu thùng từ kho dự trữ chiến lược. Thứ ba, tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước tuyên bố thay đổi liên tục của Tổng thống Donald Trump. Thứ tư, nguồn cung dầu giao ngay dồi dào. Thứ năm, các nước vùng Vịnh chọn tuyến xuất khẩu thay thế ở biển Đỏ, như Ả Rập Xê Út tăng hàng từ cảng Yanbu, và Hormuz có giai đoạn mở cửa lại vào tháng 6.
