Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 147/2024/NĐ-CP đề xuất hạn chế một số tính năng tương tác đối với người dùng mạng xã hội dưới 16 tuổi, đồng thời yêu cầu tài khoản của trẻ phải do cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp đăng ký và quản lý.
Quy định mới về tài khoản và xác thực
Theo dự thảo, tài khoản mạng xã hội của trẻ dưới 16 tuổi phải được xác thực bằng số điện thoại di động đăng ký tại Việt Nam của người đại diện. Cha mẹ hoặc người giám hộ chịu trách nhiệm theo dõi hoạt động, nội dung truy cập và các tương tác của trẻ trên nền tảng.
Dự thảo cũng đề xuất hạn chế một số tính năng tương tác, phạm vi áp dụng cụ thể đang được cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu. Các phương án bao gồm thiết lập mặc định quyền riêng tư ở mức cao, không công khai danh sách bạn bè, hạn chế tin nhắn hoặc lời mời kết bạn từ người lạ.
Bảo vệ dữ liệu và nội dung
Doanh nghiệp cung cấp mạng xã hội không được thu thập, chia sẻ hoặc công khai dữ liệu cá nhân của trẻ dưới 16 tuổi khi chưa có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ. Các nền tảng cũng phải có công cụ phát hiện, lọc và ngăn chặn nội dung bạo lực, khiêu dâm, bắt nạt trực tuyến, lôi kéo hoặc xâm hại trẻ em. Tính năng cảnh báo, giới hạn thời gian truy cập cũng được đề xuất nhằm hỗ trợ phụ huynh quản lý thời lượng trẻ sử dụng mạng xã hội.
Thời hạn chuyển tiếp và xử lý tài khoản hiện có
Đối với các tài khoản đã tồn tại, dự thảo đưa ra thời hạn chuyển tiếp 120 ngày kể từ khi nghị định sửa đổi có hiệu lực. Trong thời gian này, các doanh nghiệp cung cấp mạng xã hội trong nước cùng nền tảng xuyên biên giới hoạt động tại Việt Nam phải rà soát những tài khoản được xác định thuộc về người dùng dưới 16 tuổi. Các tài khoản hiện có do trẻ tự đăng ký phải được đóng hoặc ngừng hoạt động. Nếu muốn tiếp tục sử dụng, tài khoản của trẻ cần được đăng ký lại theo cơ chế dành cho người dưới 16 tuổi, dưới sự quản lý của cha mẹ hoặc người giám hộ. Quy định dự kiến áp dụng với cả nền tảng trong nước và các dịch vụ xuyên biên giới như Facebook, TikTok hoặc YouTube.
Ý kiến từ doanh nghiệp
Bà Nguyễn Phương Thảo, Giám đốc Chính sách công của Meta phụ trách Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar, cho rằng không nên cấm hoàn toàn tính năng tương tác đối với người dùng dưới 16 tuổi. Theo đại diện Meta, việc cấm toàn bộ tương tác có thể khiến nền tảng thiếu dữ liệu hành vi để nhận diện độ tuổi. Trẻ cũng có thể khai báo sai tuổi để sử dụng tài khoản thông thường, làm giảm hiệu quả của các biện pháp bảo vệ. Thay vì cấm, Meta đề xuất áp dụng các biện pháp phù hợp theo từng nhóm tuổi, như thiết lập quyền riêng tư mặc định ở mức cao, lọc nội dung, quản lý tin nhắn, giới hạn thời gian sử dụng và cung cấp công cụ giám sát cho phụ huynh.
Meta cũng cho rằng yêu cầu rà soát, đóng hoặc ngừng hoạt động tài khoản trong vòng 120 ngày là quá ngắn, có thể dẫn đến tình trạng khóa nhầm tài khoản người lớn hoặc phát sinh lỗi kỹ thuật. Doanh nghiệp dẫn trường hợp Australia áp dụng thời gian tuân thủ 12 tháng. Thay cho yêu cầu đóng tài khoản, Meta đề xuất các nền tảng thường xuyên cải thiện hệ thống nhận diện độ tuổi và báo cáo định kỳ với cơ quan quản lý.
Ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng giám đốc TikTok Việt Nam, cũng cho rằng thời hạn 120 ngày khó đáp ứng đối với những thay đổi kỹ thuật lớn. TikTok đề xuất thời gian chuyển tiếp tối thiểu 6 tháng, thậm chí một năm để doanh nghiệp có đủ thời gian triển khai.
Phản hồi từ cơ quan quản lý
Trước các ý kiến trên, ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cho biết đề xuất hạn chế tương tác được đưa ra từ những rủi ro trẻ em thường gặp trên mạng xã hội. Trong đó, các bình luận xúc phạm, tiêu cực hoặc hành vi bắt nạt trực tuyến có thể ảnh hưởng đến tâm lý, nhận thức của trẻ. Người dùng nhỏ tuổi cũng có nguy cơ trở thành mục tiêu của các hình thức lừa đảo trên mạng.
Cơ quan quản lý ghi nhận ý kiến của Meta và đang nghiên cứu phương án để phụ huynh có thể đánh dấu tài khoản là “tài khoản hỗ trợ cho trẻ em”. Thông tin này sẽ giúp nền tảng nhận diện nhóm người dùng, từ đó áp dụng cơ chế phân phối nội dung và bảo vệ phù hợp. Về thời hạn chuyển tiếp, đại diện Cục cho biết văn bản pháp luật cần quy định mốc thời gian cụ thể để bảo đảm khả năng thực thi. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, có thể xem xét kéo dài thời gian lên 6 tháng hoặc một năm như đề xuất của doanh nghiệp.
