Chiều 19/7, ông Nguyễn Phước Bửu Nam, Chủ tịch Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam, cho biết ngày 18/7, Hội đồng đã ban hành thông cáo đặc biệt gửi các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, điện ảnh, cơ quan báo chí và khán giả, yêu cầu tôn trọng sự thật lịch sử trong các tác phẩm nghệ thuật và điện ảnh lấy cảm hứng từ triều Nguyễn.
Những chi tiết hư cấu gây tranh cãi
Theo thông cáo, thời gian qua, Hội đồng ghi nhận một số tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ lịch sử triều Nguyễn, trong đó có nhiều chi tiết hư cấu liên quan đến Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung. Việc xây dựng hình tượng và các tình tiết trong các tác phẩm này đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều, có nguy cơ khiến công chúng nhận thức chưa chính xác về các nhân vật và bối cảnh lịch sử.
Hội đồng nhấn mạnh: "Mọi tác phẩm lấy cảm hứng từ lịch sử đều có quyền sáng tạo nghệ thuật. Tuy nhiên, việc áp đặt các quan niệm, chuẩn mực đạo đức, tâm lý hoặc giá trị xã hội đầu thế kỷ XXI cần được cân nhắc thận trọng. Việc diễn giải thiếu căn cứ hoặc không phù hợp với bối cảnh lịch sử có thể dẫn đến sự hiểu lầm của công chúng, đặc biệt đối với những nhân vật có thật và sự kiện đã được ghi nhận trong các nguồn tư liệu lịch sử."
Yêu cầu minh bạch tư liệu và thay đổi tên nhân vật
Hội đồng đề nghị các đơn vị sản xuất và phát hành phải công khai hoặc minh bạch cơ sở tư liệu đối với các chi tiết hư cấu liên quan đến Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung khi tác phẩm được giới thiệu là dựa trên sự kiện hoặc nhân vật lịch sử. Ngoài ra, ê-kíp cần có hình thức giải thích, đính chính hoặc chú thích rõ ràng đối với những nội dung hư cấu có khả năng bị hiểu nhầm là sự thật lịch sử. Trong trường hợp tác phẩm sử dụng nhiều yếu tố sáng tạo mà không thể chứng minh bằng nguồn tư liệu đáng tin cậy, Hội đồng đề nghị các soạn giả cân nhắc thay đổi tên nhân vật để tránh nhầm lẫn với nhân vật lịch sử có thật, đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật và đạo đức nghề nghiệp.
Hội đồng khẳng định: "Chúng tôi mong nhận được sự đồng hành của các cơ quan quản lý, giới nghiên cứu, các đơn vị sáng tạo nghệ thuật, cơ quan truyền thông và đông đảo công chúng trong việc bảo tồn, phát huy những giá trị lịch sử và văn hóa của dân tộc trên tinh thần khách quan, khoa học và tôn trọng sự thật lịch sử."
Bối cảnh: Dự án phim Hoàng hậu cuối cùng
Thời gian qua, bộ phim "Hoàng hậu cuối cùng" của bộ đôi Bảo Nhân - Nam Cito vướng nhiều tranh luận sau khi công bố dự án và dàn diễn viên. Nhiều nhà nghiên cứu, giới chuyên môn và khán giả đặt câu hỏi về tính chính xác của phục trang, đặc biệt là trang phục của nhân vật Hoàng thái hậu và các nhân vật thuộc triều Nguyễn.
Phim khởi quay ngày 20/3, bối cảnh chính tại Điện Kiến Trung - Đại Nội Huế, lấy cảm hứng từ thiên tình sử có thật của Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng đế Bảo Đại. Nhà sản xuất cho biết phim không hướng đến tái hiện toàn bộ cuộc đời các nhân vật lịch sử mà tập trung khai thác những khoảng trống cảm xúc phía sau danh vị, tâm lý của những con người biết yêu, biết tổn thương và phải đưa ra những lựa chọn khó khăn.
Đạo diễn Bảo Nhân chia sẻ: "Chúng tôi không khai thác các nhân vật trước hết như một vị vua hay một vị hoàng hậu, mà là những con người - một người vợ, người chồng, người cha, người mẹ với những yêu thương, tổn thương và lựa chọn của riêng mình. Tôi tin lịch sử cho chúng ta biết điều gì đã xảy ra, còn điện ảnh giúp chúng ta cảm nhận những con người ấy đã sống như thế nào. Đó chính là điều Hoàng hậu cuối cùng muốn kể."
