Trên các diễn đàn thuế và kế toán, nhiều ý kiến băn khoăn về tính hợp lý của công văn do Cục Thuế tỉnh An Giang ban hành, hướng dẫn Chi cục Thuế khu vực 10 tỉnh An Giang về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Công văn nêu rõ: “Trường hợp doanh nghiệp sử dụng không hợp pháp hóa đơn để hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ tính thuế thì không được hưởng ưu đãi thuế TNDN của năm tính thuế tương ứng, đồng thời xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP”.
Căn cứ pháp lý được viện dẫn
Công văn dựa trên các văn bản: Nghị định 31/2021/NĐ-CP; điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC; khoản 1 điều 18 Thông tư 78/2014/TT-BTC và điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Trong đó, quy định liên quan nhất là khoản 1 điều 18 Thông tư 78/2014/TT-BTC.
Phân tích từ chuyên gia
Trao đổi với Báo Thanh Niên, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, phân tích: Theo khoản 1 điều 18 Thông tư 78/2014/TT-BTC, điều kiện cơ bản để hưởng ưu đãi thuế là doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế TNDN theo kê khai. Cụ thể, doanh nghiệp tự xác định doanh thu, chi phí và số thuế phải nộp dựa trên chế độ kế toán áp dụng, hóa đơn, chứng từ thực tế. Quy định này nhằm tách riêng hoạt động kinh doanh được hưởng ưu đãi và hoạt động chịu thuế suất phổ thông.
Ông Tuấn nhấn mạnh: “Quan trọng hơn, quy định không có điều khoản tước quyền lợi hưởng ưu đãi thuế trong năm tính thuế chỉ vì trong năm đó, doanh nghiệp có hành vi sử dụng không hợp pháp một hoặc một số hóa đơn”.
Cần tách bạch sai phạm để xử lý phù hợp
Về hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, ông Tuấn cho rằng cần làm rõ doanh nghiệp vô tình hay cố tình. Nếu doanh nghiệp có hoạt động mua – bán thật, chứng từ đầy đủ, nhưng vô tình dùng hóa đơn không hợp pháp (ví dụ bên bán không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh), cần xác định thời điểm mua – bán xảy ra trước hay sau khi bên bán ngừng hoạt động. Ngược lại, nếu doanh nghiệp cố tình sử dụng hóa đơn không hợp pháp để tăng chi phí, giảm nghĩa vụ thuế, cần xử lý, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ông Tuấn khẳng định: “Nguyên tắc áp dụng văn bản pháp quy không có tính suy diễn. Hành vi nào sai cần tách bạch để xử lý theo từng quy định hiện hành. Cơ quan thuế không thể lấy điều kiện chung về hóa đơn, chứng từ của một phương pháp kê khai thuế để tước quyền lợi ưu đãi thuế chỉ vì doanh nghiệp sử dụng không hợp pháp một hoặc một số hóa đơn”.
Nếu Cục Thuế tỉnh An Giang khẳng định quan điểm trên, cơ quan thuế cần làm rõ căn cứ cụ thể từ luật, nghị định hoặc thông tư nào quy định điều khoản tước quyền ưu đãi thuế trong trường hợp này.
Điều kiện áp dụng ưu đãi thuế TNDN theo quy định hiện hành
Điều 18 Thông tư 78/2014/TT-BTC quy định: Các ưu đãi về thuế TNDN chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế TNDN theo kê khai. Trong thời gian được hưởng ưu đãi, nếu doanh nghiệp có nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh, phải tính riêng thu nhập từ hoạt động được hưởng ưu đãi và không được hưởng ưu đãi để kê khai nộp thuế riêng. Trường hợp không tính riêng, phần thu nhập ưu đãi được xác định bằng tổng thu nhập tính thuế nhân với tỷ lệ phần trăm doanh thu hoặc chi phí được trừ của hoạt động ưu đãi so với tổng doanh thu hoặc tổng chi phí được trừ của doanh nghiệp trong kỳ.
