Từ ngày 12/6 đến 20/7, FIFA World Cup 2026 sẽ được phát sóng chính thức tại Việt Nam trên các nền tảng VTV, MyTV, TV360, VTVCab, SCTV và FPT Play. Tuy nhiên, song song với đó, các nền tảng phát sóng lậu như XoilacTV, ThapcamTV cũng đang ráo riết chuẩn bị cho cuộc đua thu hút người xem.
Chiêu trò của các kênh lậu
Theo ghi nhận, các kênh lậu này đã kéo người xem bằng cách tạo ra trải nghiệm "bóng đá nguyên thủy" – hò hét, giao tiếp tương tác dân dã, nhiều cảm xúc, thậm chí suồng sã. Chúng còn cá nhân hóa đối tượng xem, ví dụ như cho phép người xem chuyên cá độ có thể đặt kèo ngay trong khi xem.
Một chuyên gia trong lĩnh vực truyền hình chia sẻ với VietNamNet rằng hệ sinh thái lậu Xôi Lạc TV không thu tiền từ người xem mà kiếm lời từ hoạt động cờ bạc, cá độ bóng đá trực tuyến. "Nếu quan sát dòng tiền chảy vào các tài khoản cá độ bóng đá, với số lượng mỗi trận ở những giải đấu như Ngoại hạng Anh, sẽ thấy số tiền người Việt Nam chơi cá độ bóng đá và cờ bạc trực tuyến rất lớn", vị chuyên gia nói.
Ông tiếp tục cho biết ở nhiều vùng quê, nhiều gia đình phải bán đất, bán nhà vì con cái họ chơi cờ bạc và cá độ qua mạng. Các đối tượng được tổ chức chặt chẽ từ khâu dẫn dụ người chơi, cho vay nặng lãi đến siết nợ sau khi "con mồi" sập bẫy.
Mặc dù bị lực lượng công an triệt phá, nhưng hệ sinh thái phát lậu bóng đá như XoilacTV vẫn xuất hiện thêm nhiều trang mới và đang "mài móng vuốt" chờ World Cup 2026. Các kênh lậu này đã xây dựng chuyên mục về World Cup 2026 và lịch thi đấu.
Thực trạng vi phạm bản quyền số tại Việt Nam
Việt Nam đang phải đối mặt với vấn nạn vi phạm bản quyền số nghiêm trọng. Theo dữ liệu từ cơ quan quản lý và các tổ chức chống vi phạm bản quyền, hiện có hơn 400 website tiếng Việt phát tán phim, truyền hình và nội dung số trái phép. Riêng các website phát lậu bóng đá đã ghi nhận hơn 1,5 tỷ lượt truy cập trong giai đoạn 2022–2023, trong khi hơn 200 website phim lậu đạt khoảng 120 triệu lượt xem mỗi tháng. Ước tính Việt Nam thất thoát khoảng 350 triệu USD mỗi năm do vi phạm bản quyền số.
Mới đây, Thủ tướng đã có công điện về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, triệt phá các website và tổ chức điều hành website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu bằng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, đặc biệt là tiếng Anh.
Giải pháp công nghệ để đánh chặn
Ba năm trước, Bộ TT&TT (nay là Bộ KH&CN) đã làm việc với các đơn vị truyền hình và nhà mạng để bàn về việc chặn các kênh lậu. Ý tưởng thành lập đội chuyên trách về bản quyền với sự tham gia của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Công an đã được đưa ra. Các nhà mạng cũng cần tham gia để hỗ trợ thống kê vi phạm, dùng công nghệ đo kiểm, rà quét và phát hiện nhanh vi phạm bản quyền.
Chia sẻ với VietNamNet, một nhà mạng cho biết đội chuyên trách đã thực hiện chặn các địa chỉ phát lậu, nhưng thực tế có nhà mạng làm chặt, cũng có nhà mạng "buông" để chiều khách hàng. Thêm vào đó, chưa có công cụ công nghệ để chặn hiệu quả, việc thông báo địa chỉ phát lậu vẫn qua đường công văn nên hiệu quả không cao. Nhà mạng này cho rằng, với sự vào cuộc mạnh mẽ của các bộ, ngành và đặc biệt là Bộ Công an, việc các nhà mạng phải chặn các kênh lậu là khả thi.
Ông Nguyễn Ngọc Hân, CEO Thủ Đô Multimedia, nhấn mạnh rằng nếu muốn chặn các trang phát sóng lậu, bắt buộc phải sử dụng giải pháp công nghệ. Các giải pháp này có thể cung cấp một hệ sinh thái đồng bộ từ tiếp nhận tín hiệu, xử lý, phân phối, quản trị người dùng đến bảo vệ bản quyền nội dung số trên cùng một nền tảng thống nhất. Điều này giúp các đơn vị truyền hình, nhà mạng và doanh nghiệp nội dung số tăng khả năng kiểm soát và bảo vệ tài sản số.
Ông Hân cho rằng việc ứng dụng công nghệ để chặn tín hiệu phát lậu không chỉ giúp ngăn chặn thất thoát doanh thu, mà còn đóng vai trò quan trọng trong phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam. Khi quyền sở hữu trí tuệ được bảo vệ hiệu quả, các doanh nghiệp và nhà sáng tạo mới có đủ động lực đầu tư dài hạn vào phim ảnh, truyền hình, âm nhạc, xuất bản số và các sản phẩm văn hóa sáng tạo. Đây cũng là nền tảng để Việt Nam xây dựng nền kinh tế nội dung số có giá trị cao, gia tăng xuất khẩu văn hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.
