Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố cựu Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Nguyễn Bá Hoan và cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước Tống Hải Nam về tội “Nhận hối lộ”. Vụ án có tổng cộng 29 bị can, trong đó 27 người bị truy tố về các tội “Môi giới hối lộ”, “Nhận hối lộ” hoặc “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.
Diễn biến vụ án
Theo cáo trạng, từ năm 2017 đến năm 2025, các bị can tại Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã có sai phạm trong quá trình thẩm định hồ sơ của 28 công ty xin cấp Giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và 4 công ty xin phê duyệt Phiếu trả lời đăng ký hợp đồng cung ứng lao động. Các bị can đã chỉ đạo cấp dưới kéo dài thời gian thẩm định, gây khó khăn để buộc doanh nghiệp phải đưa tiền “bôi trơn” với tổng số tiền hơn 30,2 tỷ đồng.
Trong đó, ông Nguyễn Bá Hoan nhận tổng cộng 16,3 tỷ đồng, còn ông Tống Hải Nam nhận 14,3 tỷ đồng và hưởng lợi cá nhân 7,9 tỷ đồng. Đáng chú ý, ngoài các bị can tại Bộ, cơ quan tố tụng xác định một số người khác cũng nhận tiền nhưng không bị xử lý hình sự.
Trường hợp đặc biệt của ông Lê Tấn Dũng
Cụ thể, ông Lê Tấn Dũng, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, đã nhận 500 triệu đồng từ ông Tống Hải Nam. Tuy nhiên, theo Viện Kiểm sát, ông Dũng không được giao phụ trách Cục Quản lý lao động nước ngoài, nhưng đã ký 7 Giấy phép do được ủy quyền. Ông Dũng không biết việc Cục gây khó khăn buộc doanh nghiệp đưa tiền, không bàn bạc với ông Tống Hải Nam, không tiếp xúc với doanh nghiệp và đã tự nguyện nộp lại toàn bộ số tiền. Do đó, không có căn cứ xử lý hình sự đối với ông Dũng. Tuy nhiên, tại kỳ họp thứ 70 ngày 16/12/2025, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã quyết định kỷ luật cảnh cáo ông Dũng vì vi phạm quy định của Đảng và pháp luật Nhà nước, gây hậu quả nghiêm trọng, làm giảm uy tín của tổ chức đảng và cơ quan.
Ngoài ra, còn một số cá nhân khác nhận tiền nhưng thực hiện nhiệm vụ theo chỉ đạo của cấp trên, không tiếp xúc với doanh nghiệp, không biết việc gây khó khăn và đã tự nguyện nộp lại tiền, nên cũng không bị xử lý hình sự.
Doanh nghiệp đưa hối lộ không bị xử lý
Đối với các bị can là doanh nghiệp như Nghiêm Quốc Hưng (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Hoàng Long), Nguyễn Đức Nam (Chủ tịch HĐQT Công ty Sona), Nghiêm Văn Định (Giám đốc Công ty Incoop3) cùng nhiều cá nhân khác, họ đã đưa tiền cho cán bộ Cục Quản lý lao động ngoài nước để được cấp Giấy phép và Phiếu trả lời. Hành vi này có dấu hiệu phạm tội “Đưa hối lộ” theo Điều 364 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, việc đưa tiền là do bị các cán bộ tạo “rào cản”, “gây khó khăn” buộc phải đưa tiền mới được cấp phép. Quá trình điều tra, các đối tượng thành khẩn khai báo và có đơn tố cáo hành vi nhận hối lộ của nhóm bị can tại Bộ. Do đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã vận dụng Nghị quyết số 03/2020 của Hội đồng thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao và Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị để không xử lý hình sự đối với các cá nhân này về hành vi “Đưa hối lộ”.
Kẽ hở pháp luật và trách nhiệm quản lý
Đối với tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, một số nhân viên giúp việc cho các bị can doanh nghiệp không biết việc thu vượt mức quy định và để ngoài sổ kế toán, nên không bị xử lý hình sự. Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao nhận định, các quy định pháp luật về điều kiện và thủ tục cấp giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài còn thiếu cụ thể, chưa chặt chẽ và đồng bộ, tồn tại nhiều kẽ hở, tạo điều kiện cho người có thẩm quyền lạm dụng gây phiền hà, nhũng nhiễu doanh nghiệp. Bên cạnh đó, công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực xuất khẩu lao động và kê khai thuế chưa được nâng cao. Trách nhiệm thuộc về Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính và các đơn vị liên quan đã không phát hiện kịp thời sai phạm của Cục Quản lý lao động ngoài nước và các doanh nghiệp. Do đó, cần tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra trong lĩnh vực này.
