Theo các nguồn tin thân cận chia sẻ với Reuters, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã ngừng đóng góp thông tin cho một số báo cáo tình báo quan trọng, bao gồm các báo cáo liên quan đến chiến sự Iran. Sự đình trệ này bắt nguồn từ những bất đồng ngày càng sâu sắc về cách thức chia sẻ thông tin và phạm vi hoạt động giữa CIA và Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ (ODNI).
Một quan chức Mỹ cùng ba nguồn tin am hiểu trực tiếp vấn đề cho biết mâu thuẫn giữa CIA và ODNI đã kéo dài hơn một năm, gây gián đoạn sự phối hợp trong việc xây dựng các phân tích an ninh quốc gia. Những phân tích này vốn được các Tổng thống Mỹ sử dụng để xử lý những thách thức đối ngoại phức tạp.
CIA rút lui và gây áp lực
CIA đã giảm mạnh hoặc thậm chí ngừng tham gia đóng góp nội dung cho một số báo cáo tình báo do ODNI chủ trì, bao gồm cả những báo cáo liên quan đến chiến sự Iran. Động thái này được xem là một trong những biểu hiện nghiêm trọng nhất của sự mất lòng tin giữa hai bên. CIA từ lâu đã là một trong những đơn vị đóng góp nội dung chính cho các báo cáo của Hội đồng Tình báo Quốc gia (NIC), cơ quan phân tích tình báo hàng đầu của Mỹ. Những báo cáo này có ảnh hưởng đáng kể đến chính sách an ninh của Mỹ, đặc biệt trong thời kỳ xảy ra chiến sự.
Hai nguồn tin cho biết các đánh giá tình báo liên quan đến Iran cũng nằm trong số những nội dung mà CIA hiện không còn phối hợp tham gia thường xuyên với ODNI. Theo các nguồn tin, CIA và ODNI hiện hoạt động như hai bộ máy phân tích độc lập. CIA vẫn có những kênh khác để gửi thông tin tình báo tới Tổng thống và các nhà hoạch định chính sách. Có thời điểm trong năm ngoái, do căng thẳng giữa hai bên, CIA tạm ngừng đăng tải các báo cáo của Hội đồng Tình báo Quốc gia trên hệ thống phân phối thông tin nội bộ của cơ quan này, khiến khả năng tiếp cận các sản phẩm phân tích tình báo bị hạn chế trong thời gian ngắn.
Bà Tulsi Gabbard vừa tuyên bố từ chức Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ trong tuần trước. Bốn nguồn tin cho biết căng thẳng giữa CIA và ODNI bắt đầu không lâu sau khi bà Tulsi Gabbard nhậm chức Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ hồi tháng 2/2025. Một trong những động thái đầu tiên của bà sau khi nhậm chức là siết chặt quyền kiểm soát việc biên soạn Báo cáo Tình báo Hàng ngày gửi Tổng thống. Đây là lĩnh vực mà CIA từ lâu vẫn giữ vai trò chủ đạo.
Quan hệ giữa CIA và ODNI tiếp tục xấu đi sau khi một nhóm công tác đặc biệt được bà Gabbard thành lập hồi tháng 4/2025, với mục tiêu loại bỏ tình trạng chính trị hóa trong cộng đồng tình báo. Theo hai nguồn tin, các thành viên trong nhóm công tác đặc biệt đã nhiều lần yêu cầu CIA chia sẻ thông tin và tài liệu phục vụ các cuộc điều tra do ODNI giao nhiệm vụ. Nhóm công tác đặc biệt cho rằng CIA đã không phối hợp cung cấp đầy đủ thông tin. CIA, dưới sự lãnh đạo của giám đốc John Ratcliffe, cho rằng nhóm công tác đặc biệt do bà Gabbard thành lập hành động thiếu thận trọng, bỏ qua các quy trình truyền thống trong chia sẻ thông tin tình báo và giải mật tài liệu. Đáp lại, một số quan chức ODNI tiếp tục cáo buộc CIA cản trở quyền tiếp cận thông tin tình báo của nhóm công tác đặc biệt.
Mâu thuẫn leo thang qua hàng loạt vụ việc
Đến tuần trước, bà Gabbard thông báo sẽ từ chức Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ vào ngày 30/6 với lý do chồng bà mắc bệnh. Ngày 2/6, Tổng thống Trump cho biết sẽ bổ nhiệm Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang Bill Pulte làm quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia. Ngay sau đó, bà Olivia Coleman, người phát ngôn của ODNI, khẳng định Tổng thống và các nhà hoạch định chính sách vẫn đang nhận được "những thông tin tình báo và phân tích tốt nhất" từ các cơ quan liên quan. Bà Coleman khẳng định ODNI và các cơ quan trực thuộc vẫn "liên lạc và phối hợp hàng ngày với các đối tác tại CIA, để thực hiện toàn bộ các sản phẩm tình báo và góp phần đưa ra hoạt động tác chiến". Cũng theo bà Coleman, nhóm công tác đặc biệt vẫn hoạt động trong phạm vi quyền hạn giám sát của ODNI.
Văn phòng Tổng thanh tra cộng đồng tình báo Mỹ, cơ quan giám sát độc lập trực thuộc ODNI, hiện đã mở cuộc điều tra đối với các cáo buộc qua lại giữa CIA và nhóm công tác đặc biệt của ODNI. Reuters cho biết chưa thể xác định phạm vi và nội dung cụ thể của cuộc điều tra.
Diễn biến này cho thấy các cải cách trong phương thức vận hành lực lượng tình báo Mỹ sau vụ tấn công ngày 11/9/2001, vẫn chưa thể chấm dứt những bất cập. Chính những bất cập này từng đưa đến việc thành lập vị trí Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ để điều phối hoạt động của 18 cơ quan tình báo Mỹ.
"ODNI lẽ ra phải là dầu bôi trơn giúp cộng đồng tình báo Mỹ vận hành thông suốt và loại bỏ các điểm nghẽn. Khi ODNI không làm được điều đó, các cơ quan trực thuộc sẽ có xu hướng quay trở lại hoạt động riêng lẻ trong phạm vi của mình, làm gia tăng nguy cơ xảy ra những thất bại về mặt thông tin tình báo", bà Beth Sanner, cựu Phó giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ, nhận định.
Các chuyên gia cảnh báo sự chia rẽ và cuộc xung đột quyền lực giữa các cơ quan tình báo Mỹ có thể làm gia tăng nguy cơ sai sót, làm suy giảm sự phối hợp liên cơ quan. Sự đổ vỡ trong hợp tác giữa các cơ quan tình báo còn xảy ra đúng vào thời điểm nhạy cảm đối với chính quyền ông Trump. Hiện tại, Mỹ đang phải xử lý nhiều vấn đề thách thức an ninh, bao gồm việc đối mặt với chiến sự Iran, cạnh tranh với các cường quốc và tham gia giải quyết nhiều vấn đề nổi cộm trên thế giới.
