Khi một tòa chung cư hết vòng đời sử dụng, câu hỏi ai sẽ chịu trách nhiệm đóng góp kinh phí để cải tạo hoặc xây dựng mới trở nên cấp thiết. Nhiều ý kiến cho rằng cần có quy định cụ thể để bảo vệ quyền lợi cư dân và tránh xung đột.
Thực trạng chung cư cũ tại các đô thị lớn
Theo thống kê của Bộ Xây dựng, hiện cả nước có hàng nghìn chung cư cũ đã xuống cấp, nhiều tòa được xây dựng từ những năm 1990, đã hết hoặc sắp hết niên hạn sử dụng theo thiết kế (thường là 50 năm). Tại Hà Nội và TP.HCM, nhiều khu chung cư cũ đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho cư dân.
Ông Nguyễn Văn Đức, chuyên gia bất động sản, cho biết: “Việc xác định trách nhiệm đóng góp của cư dân khi chung cư hết vòng đời là vô cùng quan trọng. Nếu không có quy định rõ ràng, sẽ rất khó để triển khai cải tạo, xây dựng lại, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng nghìn hộ dân.”
Quy định hiện hành và những bất cập
Luật Nhà ở 2014 và các văn bản hướng dẫn mới chỉ quy định chung về việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư khi hết hạn sử dụng, nhưng chưa có quy định chi tiết về mức đóng góp cụ thể của từng bên. Điều này dẫn đến nhiều vướng mắc trong thực tế.
Cụ thể, Luật Nhà ở 2014 quy định: “Khi nhà chung cư hết hạn sử dụng theo quy định, cơ quan có thẩm quyền phải tổ chức kiểm định chất lượng công trình; nếu không còn bảo đảm an toàn thì phải phá dỡ và xây dựng lại theo quy định.” Tuy nhiên, việc xác định kinh phí và trách nhiệm đóng góp của cư dân vẫn còn bỏ ngỏ.
Đề xuất giải pháp từ các chuyên gia
Nhiều chuyên gia cho rằng cần sửa đổi Luật Nhà ở theo hướng quy định rõ trách nhiệm của các bên. Theo đó, cư dân phải đóng góp một phần kinh phí dựa trên diện tích sở hữu, phần còn lại có thể từ ngân sách nhà nước hoặc chủ đầu tư nếu có thỏa thuận.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, đề xuất: “Cần có một quỹ bảo trì riêng cho từng tòa nhà, được trích từ tiền mua căn hộ và các khoản phí dịch vụ hằng tháng. Số tiền này sẽ được dùng để cải tạo, sửa chữa lớn hoặc xây dựng lại khi hết vòng đời.”
Tác động đến thị trường bất động sản
Việc làm rõ trách nhiệm đóng góp sẽ tác động tích cực đến thị trường bất động sản, giúp người mua nhà yên tâm hơn về giá trị lâu dài của tài sản. Đồng thời, các chủ đầu tư cũng sẽ cân nhắc kỹ hơn trong việc xây dựng các dự án mới, đảm bảo chất lượng và tuổi thọ công trình.
Theo các chuyên gia, nếu không có quy định rõ ràng, nguy cơ xảy ra tranh chấp giữa cư dân và chủ đầu tư là rất lớn, ảnh hưởng đến an sinh xã hội và trật tự đô thị.
Kiến nghị với cơ quan quản lý
Trước thực trạng trên, các chuyên gia kiến nghị Bộ Xây dựng sớm nghiên cứu, ban hành các quy định chi tiết về trách nhiệm đóng góp của cư dân khi chung cư hết vòng đời. Cần có cơ chế minh bạch, công khai việc sử dụng kinh phí để người dân giám sát.
Ngoài ra, cần có chính sách hỗ trợ từ ngân sách nhà nước đối với các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn, để đảm bảo mọi người dân đều có nơi ở an toàn sau khi cải tạo, xây dựng lại.
