Đại gia kim cương Chu Đăng Khoa sa lưới tại Nam Phi
Thông tin về việc "đại gia kim cương" Chu Đăng Khoa bị bắt giữ tại Nam Phi đang thu hút sự chú ý lớn từ dư luận. Vụ việc này được xem như một bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến chống lại các đường dây buôn bán động vật hoang dã xuyên quốc gia, đồng thời làm dài thêm chuỗi bê bối liên quan đến "đế chế" kinh doanh của gia đình doanh nhân họ Chu.
Tiểu sử và những lùm xùm của Chu Đăng Khoa
Chu Đăng Khoa sinh năm 1982, quê gốc tại Nghệ An. Mặc dù không hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, ông từng trở thành cái tên nổi tiếng trong giới giải trí Việt Nam do vướng vào những tin đồn tình cảm với một ngôi sao hạng A. Trong giới kinh doanh, ông được biết đến là cổ đông lớn của Thiên Minh Đức Group, một doanh nghiệp đầu mối xăng dầu từng nắm giữ thị phần đáng kể tại Việt Nam.
Gia đình doanh nhân họ Chu được cho là sở hữu nhiều doanh nghiệp hoạt động đa ngành, bao gồm các lĩnh vực năng lượng, khách sạn, du lịch, giải trí, xây dựng và nuôi trồng thủy sản.
Chi tiết vụ bắt giữ và cáo buộc buôn lậu
Ngày 13/3, Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) đã phát đi thông báo xác nhận việc Chu Đăng Khoa, còn được biết với tên gọi "Michael Chu", đã bị bắt giữ tại Nam Phi. ENV nhận định đây là một bước đột phá quan trọng trong nỗ lực thực thi pháp luật quốc tế và bảo tồn động vật hoang dã.
Theo ENV, Chu Đăng Khoa bị nghi ngờ là nhân vật bí ẩn đứng sau các hoạt động buôn bán trái phép sừng tê giác và xương hổ tại Nam Phi. Tại đây, ông sở hữu trang trại Voi Game Lodge ở tỉnh North West. Cơ sở này đăng ký nuôi nhốt hổ và tê giác hợp pháp nhưng đồng thời bị cáo buộc liên quan đến hoạt động buôn lậu sừng tê giác, xương sư tử và xương hổ sang thị trường chợ đen ở một số quốc gia châu Á.
Chu Đăng Khoa được cho là đã sang Nam Phi từ cuối năm 2023, sau khi mẹ ông là bà Chu Thị Thành bị điều tra tại Việt Nam vì những cáo buộc liên quan đến tội phạm kinh tế. Trước khi bị bắt giữ, ông đã bị cơ quan điều tra tại Nam Phi truy nã sau khi phát hiện mạng lưới của đối tượng này "dàn dựng" vụ cướp 98 chiếc sừng tê giác tại Voi Game Lodge để tuồn lậu số sừng này ra thị trường chợ đen.
Chuỗi ngày tăm tối của gia tộc họ Chu tại Việt Nam
Việc Chu Đăng Khoa bị bắt diễn ra trong bối cảnh mẹ con "đại gia kim cương" và Thiên Minh Đức đang đối mặt với nhiều rắc rối pháp lý tại Việt Nam. Cụ thể, ngày 18/1/2025, bà Chu Thị Thành - mẹ của Chu Đăng Khoa, cùng các đồng phạm bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố bị can và bắt tạm giam để điều tra về các tội danh "Tham ô tài sản" và "In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước".
Thiên Minh Đức được thành lập năm 2001, với hệ sinh thái bao gồm nhiều công ty con và chi nhánh hoạt động trong các lĩnh vực xăng dầu, khí hóa lỏng, bất động sản, sản xuất giấy và bao bì, logistics, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi, vận tải biển. Trong đó, kinh doanh xăng dầu vẫn là trụ cột chính của doanh nghiệp có trụ sở ở Nghệ An.
Tính đến năm 2022, Thiên Minh Đức sở hữu mạng lưới hệ thống phân phối 100 đại lý bán lẻ xăng dầu mang thương hiệu DKC Petro và khoảng 100 đơn vị mua hàng trực tiếp để phân phối trên toàn quốc, cùng hệ thống cảng biển và kho chứa ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam.
Cơ cấu cổ đông và các vi phạm tài chính
Cơ cấu cổ đông sáng lập của Thiên Minh Đức bao gồm bà Thành nắm hơn 68,25% cổ phần; ông Chu Đăng Khoa nắm hơn 31,65% cổ phần. Còn lại 0,1% là ông Vương Đình Quán. Đến cuối tháng 9/2023, doanh nghiệp này thay đổi đăng ký kinh doanh với vốn điều lệ hơn 2.000 tỷ đồng. Trong đó, bà Thành nắm 77,15%; ông Khoa nắm 22,77% và ông Quán nắm 0,08%.
Hồi cuối năm 2023, Thiên Minh Đức bị Thanh tra Chính phủ kết luận có vi phạm trong sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu và kê khai sai thuế bảo vệ môi trường. Từ năm 2018 đến 2021, tổng tiền thuế bảo vệ môi trường mà doanh nghiệp này phải nộp đã tăng gần 3.300 tỷ đồng.
Tháng 8/2024, doanh nghiệp bị quản lý thị trường xử phạt hành chính, tước giấy phép xuất, nhập khẩu xăng dầu 45 ngày (từ 6/3 đến 21/4) do vi phạm điều kiện kinh doanh. Qua kiểm tra, Tập đoàn Thiên Minh Đức đã không đáp ứng điều kiện về hệ thống phân phối xăng dầu.
Ngày 8/1/2025, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã ký quyết định xử phạt vi phạm hành chính gần 188 triệu đồng với Thiên Minh Đức vì vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm. Tính đến ngày 30/11/2024, doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế cho 108 lao động, với số tiền hơn 2 tỷ đồng.
Tình trạng nợ thuế và các khoản vay cá nhân
Theo thông tin từ Cục Thuế tỉnh Nghệ An, đầu tháng 2/2025, đơn vị này đã công khai danh sách người nộp thuế, nợ tiền thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước. Cụ thể, tính đến thời điểm 23/1/2025, còn 54 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An nợ tiền thuế và các khoản thu khác với tổng số tiền hơn 1.277 tỷ đồng.
Trong số 54 doanh nghiệp nợ thuế này, dẫn đầu là Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức (địa chỉ số 2A, đường Lê Mao, TP. Vinh, Nghệ An) đang nợ thuế hơn 1.074 tỷ đồng.
Đáng chú ý, dù còn nợ ngân sách tiền thuế bảo vệ môi trường, Thiên Minh Đức đã cho ông Chu Đăng Khoa và bà Chu Thị Thành mượn số tiền 7.485 tỷ đồng. Đến thời điểm thanh tra, hai cá nhân nêu trên còn nợ công ty tổng số tiền là 1.396 tỷ đồng.
