Chi 2 Triệu USD 'Chạy' Kết Luận Kiểm Tra Dự Án Bệnh Viện Bạch Mai, Việt Đức
Bên cạnh những sai phạm nghiêm trọng tại dự án Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 (đặt tại tỉnh Hà Nam), kết luận điều tra của Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã làm rõ hành vi bàn bạc, "chạy chọt" nhằm sửa đổi kết luận kiểm tra ngay từ khi các dự án này bị phát hiện vi phạm. Vụ việc liên quan đến nhiều cá nhân cấp cao, gây thất thoát hàng nghìn tỷ đồng từ ngân sách nhà nước.
Diễn Biến Của Vụ 'Chạy' Kết Luận
Vào tháng 3/2021, Đoàn kiểm tra số 35 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương do ông Nguyễn Quốc Hiệp làm Trưởng đoàn đã tiến hành kiểm tra Ban cán sự đảng Bộ Y tế nhiệm kỳ 2016–2021, với trọng tâm là Dự án Cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Dự án Cơ sở 2 Bệnh viện Việt Đức. Trong quá trình làm việc, đoàn kiểm tra xác định hai dự án này có nhiều sai phạm nghiêm trọng.
Ông Nguyễn Chiến Thắng, khi đó là Giám đốc Ban Quản lý dự án Y tế trọng điểm, được mời lên giải trình về tiến độ và các vi phạm. Theo lời khai, ông Hiệp đã trao đổi rõ ràng: "Đã kiểm tra và có rất nhiều sai phạm". Tuy nhiên, thay vì tập trung khắc phục, một số cá nhân đã tìm cách "chạy" kết quả kiểm tra.
Bà Nguyễn Thị Kim Tiến, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế, đã trao đổi với Nguyễn Chiến Thắng thông qua Nguyễn Hữu Tuấn (khi đó là Giám đốc Ban Y tế dự phòng) và Lê Thành Công (khi đó là Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch tài chính) để tiếp cận Đoàn kiểm tra nhờ giúp đỡ. Từ đây, Thắng được giới thiệu gặp Lê Thanh Thiêm – một người được cho là có quan hệ xã hội rộng và có mối liên hệ đồng hương với Trưởng đoàn kiểm tra Nguyễn Quốc Hiệp.
Chi Tiết Giao Dịch 2 Triệu USD
Lê Thanh Thiêm, sinh năm 1968 tại Hưng Yên, thường trú tại phường Phương Liệt, thành phố Hà Nội, là Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng. Ông này từng bị Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn tuyên phạt 3 năm án treo về tội "Nhận hối lộ" vào năm 2004. Tại cuộc gặp ở nhà riêng, Thiêm tuyên bố đã "nhờ được" ông Hiệp và yêu cầu Thắng chuẩn bị 2 triệu USD để đưa cho Trưởng đoàn.
Tin tưởng vào khả năng "chạy việc", Nguyễn Chiến Thắng đã sử dụng tiền từ nguồn các nhà thầu chi phần trăm cho Ban Quản lý dự án để đưa cho Thiêm tổng cộng 2 triệu USD qua ba lần:
- Khoảng giữa tháng 9/2021: Đưa 1 triệu USD tại một nhà hàng trên phố Nguyễn Khắc Cần.
- Ngày 27/9/2021: Đưa 600.000 USD tại nhà riêng của Lê Thanh Thiêm.
- Ngày 29/9/2021: Đưa 400.000 USD, cũng tại nhà riêng của Thiêm.
Tuy nhiên, sau khi nhận đủ số tiền, Lê Thanh Thiêm đã chiếm đoạt toàn bộ. Thiêm khai đã hai lần đưa 1,4 triệu USD cho ông Nguyễn Quốc Hiệp, nhưng ông Hiệp phủ nhận hoàn toàn việc nhận tiền hay được nhờ can thiệp. Quá trình đối chất giữa hai bên không làm thay đổi lời khai, và kết quả kiểm tra của Đoàn số 35 sau đó được xác định là thực hiện đúng quy định, không có căn cứ cho thấy bị tác động.
Bằng Chứng Và Hậu Quả Nghiêm Trọng
Các tài liệu, chứng cứ thu thập được củng cố hành vi đưa và nhận tiền trái pháp luật. Sao kê tài khoản của Nguyễn Chiến Thắng tại Ngân hàng Techcombank thể hiện ba lần rút tiền mặt với tổng số 26,3 tỷ đồng, trùng khớp với thời điểm Thắng khai đã rút tiền để đổi sang USD đưa cho Thiêm.
Dữ liệu điện thoại của Nguyễn Thanh Toản, một cán bộ Ban Y tế trọng điểm, cho thấy hình ảnh chụp ngày 27 và 29/9/2021 tại trước cửa nhà Thiêm, phù hợp với lời khai về việc Toản chở Thắng đi giao 600.000 USD và 400.000 USD. Toản còn chụp lại hình ảnh túi xách chứa tiền để trên xe. Các nhà hàng tại địa chỉ Nguyễn Khắc Cần xác nhận có hoạt động kinh doanh thời điểm đó, phù hợp với lời khai về địa điểm giao tiền, dù không còn lưu dữ liệu camera.
Sau hơn một thập kỷ chậm tiến độ, vướng mắc về sai phạm và gây lãng phí hàng nghìn tỷ đồng, hai dự án Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 dần "hồi sinh" nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và sự vào cuộc của nhiều Bộ, ngành.
Kết Luận Điều Tra Và Truy Tố
Lời khai của các bị can và cá nhân liên quan nhìn chung thống nhất về việc Nguyễn Chiến Thắng đã ba lần đưa tổng cộng 2 triệu USD cho Lê Thanh Thiêm. Nguyễn Thị Kim Tiến, Lê Thành Công và một số cá nhân khác thừa nhận có trao đổi, giới thiệu để tiếp cận người có khả năng "tác động" Đoàn kiểm tra.
Riêng ông Nguyễn Quốc Hiệp khẳng định Đoàn kiểm tra thực hiện nhiệm vụ đúng quy định, đã phát hiện dấu hiệu vi phạm và chuyển thông tin cho cơ quan điều tra theo đúng thẩm quyền; đồng thời bác bỏ việc nhận tiền hay can thiệp trái quy định.
Về hành vi của Lê Thanh Thiêm, ông này đã phạm tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Theo kết luận điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, vụ án sai phạm tại Dự án Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 và Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 liên quan đến 10 bị can, gây thất thoát, lãng phí đặc biệt nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước.
Bà Nguyễn Thị Kim Tiến – cựu Bộ trưởng Bộ Y tế, bị đề nghị truy tố về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Sai phạm bắt nguồn từ việc thuê tư vấn nước ngoài lập dự án và thiết kế kỹ thuật khi chưa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương.
Dù vậy, ông Nguyễn Chiến Thắng vẫn ký tờ trình để bà Tiến ký quyết định cho phép thuê tư vấn nước ngoài và phê duyệt kế hoạch tuyển chọn phương án thiết kế kiến trúc. Công ty VK Architects and Engineers sau đó được lựa chọn thực hiện các phương án thiết kế.
Trên cơ sở này, ông Thắng chỉ đạo các cấp dưới hợp thức hóa hồ sơ chỉ định thầu trái quy định để Liên danh VK Studio – Viện Trang thiết bị và VK Studio thực hiện nhiều gói thầu tư vấn (TV4/2014, TV5/2014, TVBM-04, TVVD-04), gây thất thoát hơn 70 tỷ đồng. Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Y tế) cũng bị xác định thẩm tra dự toán khi chưa đủ hồ sơ pháp lý, tạo căn cứ để Ban Y tế trọng điểm phê duyệt dự toán và chỉ định thầu sai quy định, tiếp tục gây thiệt hại hơn 70 tỷ đồng.
Ở giai đoạn lựa chọn nhà thầu xây lắp (XDBM-01, XDVD-01), ông Thắng tiếp tục chỉ đạo lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu không có căn cứ phân chia gói thầu. Dù không có báo cáo thẩm định đúng quy định, kế hoạch này vẫn được phê duyệt. Quá trình tổ chức đấu thầu và triển khai thực hiện sau đó phát sinh nhiều vi phạm, khiến dự án đình trệ, phải dừng thi công, không đạt mục tiêu đề ra, gây lãng phí hơn 730 tỷ đồng.
Tổng cộng, các sai phạm xuyên suốt của nhóm bị can, trong đó có bà Nguyễn Thị Kim Tiến và ông Nguyễn Chiến Thắng, bị xác định gây thất thoát, lãng phí hơn 803 tỷ đồng.
Đáng chú ý, bà Nguyễn Thị Kim Tiến khai đã nhiều lần nhận tổng cộng 2,5 tỷ đồng từ ông Nguyễn Chiến Thắng và một lần nhận 5 tỷ đồng từ ông Nguyễn Hữu Tuấn. Những khoản tiền này được cơ quan điều tra làm rõ trong quá trình xử lý vụ án. Hiện bà Tiến đã khắc phục 14,5 tỷ đồng hậu quả vụ án.
