Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn vừa chủ trì phiên họp Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, nhấn mạnh đây không phải là nhiệm vụ hành chính thông thường mà là cuộc tổng kiểm kê thể chế, bước chuẩn bị chiến lược cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Cùng dự phiên họp có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó trưởng Ban Chỉ đạo; Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương.
Tăng cường trách nhiệm người đứng đầu
Theo báo cáo của Bộ Tư pháp - cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, thời gian qua đã xây dựng các văn bản về kế hoạch, tổ chức, hoạt động của Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc; xây dựng tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện tổng rà soát; tổ chức tập huấn, hướng dẫn triển khai nhiệm vụ; xây dựng, vận hành hệ thống thông tin, báo cáo trực tuyến hỗ trợ công tác rà soát.
Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế: chưa hoàn thành việc xây dựng, ban hành Kế hoạch thực hiện tổng rà soát tại các cơ quan Trung ương và địa phương; chưa có văn bản hướng dẫn về kinh phí bảo đảm thực hiện; chưa triển khai hướng dẫn ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ rà soát.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh: quá trình rà soát phải bám sát tư tưởng chỉ đạo đổi mới tư duy xây dựng pháp luật. Luật chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, không luật hóa nội dung thuộc thẩm quyền văn bản dưới luật, không để luật ôm đồm công việc của Chính phủ. Ông nêu rõ: “Pháp là pháp, quy là quy; không biến lập quy thành lập pháp, cũng không để luật ôm đồm công việc của Chính phủ.”
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan khi rà soát phải nghiên cứu kỹ nghị quyết, kết luận, phát biểu chỉ đạo của Trung ương, Tổng Bí thư, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; tránh hiểu máy móc, phiến diện, đưa ra kiến nghị phù hợp, đúng định hướng, góp phần nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật.
Phó Thủ tướng yêu cầu trách nhiệm người đứng đầu
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá: báo cáo ban đầu cho thấy sự quan tâm đến công tác tổng rà soát chưa đúng mức, chưa thể hiện rõ trách nhiệm, vị trí, vai trò. Ông nhấn mạnh: “Đây không phải là câu chuyện của riêng ngành tư pháp hay các cơ quan chuyên môn mà là của cả hệ thống chính trị.”
Phó Thủ tướng yêu cầu thủ trưởng các bộ, cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh chịu trách nhiệm về tiến độ và kết quả rà soát. Người đứng đầu phải trực tiếp nghe báo cáo, trực tiếp cho ý kiến về những điểm nghẽn, mâu thuẫn, kiến nghị và cách giải quyết. Kết quả rà soát phải là tiêu chí thể hiện năng lực lãnh đạo, tổ chức thực thi pháp luật và tháo gỡ khó khăn.
Về tiến độ, các bộ, cơ quan, địa phương chưa ban hành kế hoạch tổng rà soát, chưa thành lập tổ công tác phải thực hiện ngay. Kế hoạch phải thể hiện rõ đầu việc, phạm vi, sản phẩm đầu ra. Tổ công tác do lãnh đạo bộ, ngành, địa phương phụ trách, không giao khoán cho pháp chế hay tư pháp địa phương. Thành phần tổ công tác phải có cán bộ trực tiếp làm, am hiểu pháp luật. Đặc biệt, không để kinh phí, công nghệ, dữ liệu trở thành điểm nghẽn.
Về chất lượng, kết quả rà soát phải thể hiện rõ văn bản, điều khoản, nội dung vướng mắc, căn cứ pháp lý và thực tiễn, phương án xử lý, cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành. Không nói chung chung, không làm cho có. Báo cáo không phân tích, không có ý kiến đối tượng tác động sẽ không được coi là hoàn thành. Ban Chỉ đạo cần có cơ chế trả lại báo cáo hình thức. Bộ Tư pháp xây dựng cơ chế kiểm tra chéo, đánh giá khách quan.
Chủ tịch Quốc hội: Tổng rà soát là cuộc tổng kiểm kê thể chế
Phát biểu chỉ đạo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, các cơ quan Quốc hội, Chính phủ, bộ, ngành, địa phương. Ông khẳng định đây là đợt tổng rà soát lớn nhất, lần đầu tiên thực hiện, nhằm triển khai Kết luận số 09 của Bộ Chính trị và phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: “Tổng rà soát không phải là nhiệm vụ hành chính thông thường, mà là cuộc tổng kiểm kê thể chế, bước chuẩn bị chiến lược cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nếu làm không nghiêm túc, không chỉ lãng phí nguồn lực, mà còn bỏ lỡ cơ hội cải cách thể chế, chấn chỉnh những điểm nghẽn thể chế - vốn là nút thắt của nút thắt trong phát triển.”
Về quan điểm chỉ đạo xuyên suốt, Chủ tịch Quốc hội đề nghị ba nội dung chính:
- Thứ nhất, rà soát gắn với yêu cầu phát triển, trả lời hai câu hỏi: quy định nào cản trở phát triển? Quy định nào chồng chéo, mâu thuẫn, không còn phù hợp?
- Thứ hai, bảo đảm đúng, trúng, thực chất, tránh báo cáo đẹp, kết quả chung chung.
- Thứ ba, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, lắng nghe thực tiễn, lấy ý kiến rộng rãi, đặc biệt từ đối tượng chịu tác động trực tiếp.
Nhiệm vụ trọng tâm tháng 5, 6/2026
Chủ tịch Quốc hội nhất trí tham mưu để Thường trực Ban Bí thư ban hành văn bản chỉ đạo cấp ủy các bộ, ngành, địa phương triển khai. Các cơ quan khẩn trương hoàn thành nhiệm vụ quá hạn:
- Trước ngày 10/5/2026: Thanh tra Chính phủ, Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân, Văn phòng Chủ tịch nước, Kiểm toán Nhà nước và ba địa phương Huế, Tây Ninh, Gia Lai phải ban hành kế hoạch.
- Trước ngày 15/5/2026: Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thành hướng dẫn ứng dụng công nghệ số, AI hỗ trợ rà soát.
- Trước ngày 11/5/2026: Bộ Tài chính ban hành văn bản hướng dẫn về kinh phí.
- Trước ngày 15/5/2026: hoàn thành xây dựng, chia sẻ Danh mục văn bản của Đảng đang áp dụng.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị tổ chức rà soát có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực tác động lớn như phân cấp, phân quyền; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; phát triển kinh tế tư nhân; hội nhập quốc tế. Các cơ quan, địa phương phải bám sát hướng dẫn của Ban Chỉ đạo, phản ánh kịp thời vấn đề phát sinh. Bộ Tư pháp cần thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận và trả lời, hướng dẫn các cơ quan, địa phương.
Ông nhấn mạnh việc lấy ý kiến sâu, rộng từ người dân, doanh nghiệp, đối tượng chịu tác động, cán bộ thi hành pháp luật về khó khăn, vướng mắc, bảo đảm kết quả rà soát đúng, trúng, thực chất. Quá trình rà soát phải khách quan, khoa học, cầu thị, không né tránh, mạnh dạn đề xuất sửa đổi quy định không còn phù hợp, dù thuộc thẩm quyền hay lợi ích quản lý của cơ quan mình.
Đối với các quy định về phân cấp, phân quyền, thủ tục hành chính, dữ liệu số, dịch vụ công trực tuyến, cần bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Kết quả rà soát phải kèm kiến nghị cụ thể, rõ địa chỉ, rõ nội dung sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ; tránh chung chung, hình thức, thiếu tính khả thi.
Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo cần chủ động nắm bắt tình hình, tổng hợp, phản ứng nhanh, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn. Đẩy mạnh truyền thông, tạo đồng thuận xã hội, huy động sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân.
Chủ tịch Quốc hội kêu gọi các thành viên Ban Chỉ đạo với tinh thần trách nhiệm cao nhất, quyết tâm chính trị mạnh mẽ nhất, triển khai nhiệm vụ nghiêm túc, thực chất, hiệu quả, góp phần tạo chuyển biến căn bản trong hoàn thiện hệ thống pháp luật, phục vụ phát triển nhanh và bền vững, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và mục tiêu 100 năm thành lập Đảng, thành lập nước.
