Bộ Tư pháp kiên quyết không chạy theo số lượng, nâng cao chất lượng thẩm định văn bản pháp luật
Chiều ngày 9/2, Bộ Tư pháp đã đồng chủ trì Hội nghị bàn giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định văn bản quy phạm pháp luật. Sau khi lắng nghe báo cáo từ Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đã đưa ra nhiều ý kiến đánh giá và chỉ đạo sâu sắc.
Áp lực lớn nhưng không được xem nhẹ chất lượng
Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh rằng, công tác xây dựng pháp luật trong thời gian qua đã phải đối mặt với áp lực rất lớn về tiến độ và khối lượng văn bản cần rà soát, xây dựng. Điều này diễn ra trong bối cảnh tổ chức bộ máy và định hướng quản lý có nhiều thay đổi, cùng với sự phức tạp ngày càng tăng của các chính sách.
Ông ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong Bộ và các đơn vị chuyên môn, những người đã cố gắng 'giữ nhịp' để bảo đảm công việc không bị gián đoạn. Đây được xem là một sự nỗ lực rất lớn, chưa từng có tiền lệ trong lịch sử.
Tuy nhiên, từ những bài học thực tiễn gần đây, Bộ trưởng thẳng thắn thừa nhận rằng công tác thẩm định vẫn còn những nội dung chưa hoàn thành tốt vai trò. Người đứng đầu Bộ Tư pháp yêu cầu phải chấn chỉnh ngay lập tức, xác định rõ vai trò 'người gác cổng', coi Bộ Tư pháp là chốt chặn pháp lý cuối cùng của Chính phủ. Ông nhấn mạnh: 'Tuyệt đối không chạy theo số lượng mà xem nhẹ chất lượng.'
Bốn nhóm giải pháp trọng tâm để nâng cao chất lượng
Để khắc phục những tồn tại và nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật, Bộ trưởng đề nghị các đơn vị thuộc Bộ tập trung thực hiện nghiêm túc bốn nhóm giải pháp trọng tâm.
Về trình tự, thủ tục và hồ sơ thẩm định: Bộ trưởng yêu cầu phải bám sát Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Cần kiên quyết hạn chế tối đa việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn khi không thực sự cần thiết và không đủ điều kiện. Với hồ sơ thẩm định, các đơn vị phải chấm dứt tình trạng nể nang. Nếu hồ sơ gửi đến thiếu các tài liệu bắt buộc như Báo cáo đánh giá tác động (RIA), bản tổng hợp giải trình tiếp thu, hoặc ý kiến của các Bộ, ngành liên quan, thì kiên quyết trả lại hồ sơ. 'Chúng ta không thể thẩm định trên một bộ hồ sơ rỗng,' Bộ trưởng nhấn mạnh.
Về đổi mới hoạt động của Hội đồng thẩm định: Bộ trưởng yêu cầu mở rộng đối tượng tham gia Hội đồng. Bên cạnh các Bộ, ngành, cần mời đại diện của các đối tượng chịu sự tác động trực tiếp từ văn bản. Ví dụ, nếu văn bản liên quan đến doanh nghiệp, phải mời VCCI và các Hiệp hội ngành nghề; nếu liên quan đến địa phương, cần mời đại diện các tỉnh, thành phố. Đặc biệt, cần chủ động mời đại diện các Ủy ban của Quốc hội tham gia ngay từ giai đoạn đầu để nắm bắt vấn đề và tạo sự đồng thuận khi trình sang Quốc hội.
Về nâng cao chất lượng nội dung báo cáo thẩm định: Bộ trưởng coi đây là sản phẩm quan trọng nhất. Báo cáo thẩm định không được chung chung, mà phải đi sâu vào tính khả thi và điều kiện bảo đảm thi hành. Khi thẩm định, cần đặt câu hỏi: Quy định này ban hành ra thì nguồn lực ở đâu để thực hiện? Ngân sách nào chi trả? Bộ máy nào vận hành? Về vấn đề phân cấp, phân quyền, phải đánh giá kỹ xem địa phương có đủ năng lực, nhân sự và tài chính để tiếp nhận không, tránh tình trạng 'khoán trắng' cho địa phương mà không kèm theo nguồn lực.
Về đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin: Bộ trưởng lưu ý rằng trong thời đại số, công tác xây dựng pháp luật không thể làm thủ công mãi được. Ông giao Cục Công nghệ thông tin phối hợp với các đơn vị xây dựng hệ thống cảnh báo tiến độ, với 'đèn xanh, đèn đỏ' để nhắc việc cho các Bộ, ngành và chuyên viên của Bộ Tư pháp về thời hạn trình văn bản. Đồng thời, cần nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào việc rà soát, đối chiếu văn bản pháp luật để phát hiện mâu thuẫn và chồng chéo.
Kết luận và định hướng tương lai
Kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh rằng công việc phía trước còn rất nhiều và đầy áp lực. Ông mong muốn đội ngũ cán bộ thay đổi tư duy, làm việc thực chất và quyết liệt hơn nữa để khẳng định vị thế của Bộ Tư pháp là cơ quan 'gác cổng' tin cậy của Chính phủ.
Bộ trưởng cũng giao ông Phan Chí Hiếu - Thứ trưởng chỉ đạo rà soát và chuẩn hóa bộ mẫu Báo cáo thẩm định, bảo đảm thống nhất, khoa học, và bao quát hết các yêu cầu về tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất và tính khả thi để áp dụng chung trong toàn Bộ.
