Trước kiến nghị của cử tri tỉnh Cà Mau về việc bãi bỏ bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc đối với xe gắn máy, nhiều chuyên gia cho rằng loại bảo hiểm này vẫn cần thiết nhưng phải cải cách triệt để quy trình bồi thường, tăng tính minh bạch và ứng dụng số hóa.
Hiệu quả thấp và thủ tục rườm rà
Theo luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng văn phòng luật sư Chính Pháp, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe mô tô, xe gắn máy mang tính nhân văn nhưng tỷ lệ bồi thường thời gian qua rất thấp. Ông đề xuất: “Để hài hòa các yếu tố, nên xem xét chuyển đổi bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe mô tô, xe gắn máy sang loại tự nguyện, ai có nhu cầu thì mua”.
Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, phân tích nguyên nhân người dân phản ứng tiêu cực với bảo hiểm bắt buộc là do thủ tục bồi thường phức tạp, doanh nghiệp bảo hiểm thường đưa ra nhiều quy định “bắt bí”. Ông cho rằng nếu không cải thiện thực trạng này thì nên bỏ loại bảo hiểm này.
Quan điểm giữ nguyên và cải cách
Tiến sĩ kinh tế Lê Bá Chí Nhân lại cho rằng chưa nên chuyển sang cơ chế hoàn toàn tự nguyện. Ông nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi của bảo hiểm này là bảo vệ bên thứ ba khi xảy ra tai nạn, giảm gánh nặng tài chính cho người gây tai nạn và hạn chế áp lực lên ngân sách, hệ thống an sinh xã hội. Với số lượng xe máy lớn và tai nạn giao thông cao ở Việt Nam, đây vẫn là công cụ quản lý rủi ro cần thiết.
Bộ Tài chính vẫn giữ quan điểm duy trì bảo hiểm xe máy bắt buộc và sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan thành lập tổ nghiên cứu, đề xuất lộ trình sửa đổi, bổ sung Nghị định 67 năm 2023.
Đề xuất giải pháp cụ thể
Ông Nhân đề xuất nếu tiếp tục duy trì, cần chuyển từ tư duy quản lý việc bán bảo hiểm sang quản lý bảo vệ người tham gia giao thông. Thành công của chính sách phải được đo bằng tỷ lệ người bị tai nạn được bồi thường, thời gian giải quyết hồ sơ và mức độ hài lòng của người dân.
“Cần tăng cường tính minh bạch của thị trường. Bộ Tài chính có thể yêu cầu các doanh nghiệp bảo hiểm công khai định kỳ các chỉ số như tỷ lệ bồi thường, thời gian xử lý hồ sơ, tỷ lệ hồ sơ bị từ chối và nguyên nhân từ chối”, ông Nhân nói.
Các giải pháp khác bao gồm số hóa quy trình bồi thường, áp dụng cơ chế khai báo điện tử, sử dụng hình ảnh thay thế giấy tờ truyền thống, tính phí theo mức độ rủi ro (người lái an toàn được ưu đãi, vi phạm nhiều đóng phí cao), và xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông giữa doanh nghiệp bảo hiểm, công an, y tế, đăng ký phương tiện để xác minh nhanh chóng, chính xác.
Những cải cách này hứa hẹn giúp bảo hiểm xe máy bắt buộc thực sự phát huy hiệu quả, bảo vệ quyền lợi người dân khi gặp rủi ro.
